سینما اقتباس وطنی
نگاهی به چند اثر از سینمای اقتباسی ایران به بهانه ساخت فیلم براساس رمان «نامیرا»

سینما اقتباس وطنی

نویسنده : محمدامین شرکت اول

 هفته گذشته بود که خبر شروع پروژه ساخت فیلم سینمایی براساس رمان تاریخی و معروف «نامیرا» صادق کرمیار، در رسانه‌ها منتشر شد. حالا به همین مناسبت در این مطلب قصد معرفی و بررسی اجمالی چند اثر اقتباسی ساخته شده از ادبیات فارسی را داریم و به طور قطع آثار فراوان دیگری نیز در این زمینه وجود دارد که پرداختن به همه آن‌ها در این مجال نمی‌گنجد.

 

به طور قطع مهم‌ترین و معروف‌ترین اثر اقتباسی از داستان‌های فارسی را می‌توان «گاو» دانست. «عزاداران بَیَل»، نام مجموعه‌ای از هشت داستان به هم پیوسته درباره ساکنان روستایی به نام «بیل» به قلم «غلامحسین ساعدی» است که در سال 1348 «داریوش مهرجویی» داستان چهارم این مجموعه را برای ساخت فیلم انتخاب کرد و برای غنای شخصیتی داستان، برخی شخصیت‌های داستان‌های دیگر این مجموعه را نیز به آن وارد کرد. گاو، روایتی از داستان رابطه عاطفی شدید «مش حسن» و گاوش و اتفاقاتی است که برای وی پس از مرگ ناگهانی این گاو رخ می‌دهد. یکی از نقاط قوت ساخت این فیلم، جدای از بازی بی‌نقص بازیگران بزرگی همچون «عزت ا... انتظامی»، «علی نصیریان»، «جمشید مشایخی» و «جمشید والی»، حضور پیوسته ساعدی به عنوان خالق داستان در جریان انجام پروژه بود. چرا که او درباره ساخت این فیلم حساسیت‌های زیادی نشان داده، او سر صحنه‌ها حاضر می‌شد و در جریان ساخت فیلم قرار داشته است، اما این حضور سبب وفاداری صد درصدی اثر به رمان نشد و همان‌طور که شاهد بودیم، فیلم با مرگ مش‌‌حسن پایان می‌پذیرد، اما در قصه‌ ساعدی ماجرا به سکوت می‌گذرد. البته پیش از ساخت این فیلم، تئاتری با همین نام و براساس داستان ساعدی به کارگردانی «جعفر والی» اجرا شده بود. غلامحسین ساعدی آثار دیگری مانند «آرامش در حضور دیگران» و «آشغالدونی» دارد که از آن‌ها نیز آثار اقتباسی ساخته شده است.

 

«قصه‌های مجید» یکی دیگر از آثار اقتباسی شاخص هنر هفتم در ایران است.

«هوشنگ مرادی کرمانی» این مجموعه داستان را در ۵ جلد نوشته است که نخستین جلد آن در سال ۱۳۵۳ منتشر شد و تا کنون بیش از بیست و سه بار تجدید چاپ شد. تمامی داستان‌های این مجموعه حول محور زندگی نوجوانی به نام «مجید» می‌گذرد که پدر و مادر خود را از دست داده و با مادربزرگش، «بی بی» زندگی می‌کند. «کیومرث پوراحمد» براساس این مجموعه داستان، سریالی به همین نام ساخت که در سال‌های 69 و 70 در تلویزیون پخش شد و تا کنون بارها بازپخش شده است. اما «قصه‌های مجید» تنها اثر اقتباس شده از آثار مرادی کرمانی نیست و کارگردانان معروف دیگری دست به اقتباس از آثار وی زده‌اند که از این جمله می‌توان به «مهمان مامان» ساخته «داریوش مهرجویی»، «مربای شیرین» به کارگردانی «مرضیه برومند»، «چکمه» ساخته «محمدعلی طالبی»، «تک‌درخت‌ها» اثر «سعید ابراهیمی‌فر» و «گوشواره» ساخته «وحید موسویان» اشاره کرد.

 

«شوهر آهو خانم»  نخستین اثر «علی‌محمد افغانی» است که در زمان آغاز انتشار آن با استقبال بی‌نظیری در بازار کتاب ایران رو به رو و به حادثه‌ای مهم در بازار کتاب و ادبیات داستانی ایران در سال ۱۳۴۰ تبدیل شد. داستان این رمان در سال ۱۳۱۳ در کرمانشاه رخ می‌دهد و درون مایه اصلی داستان با واقعیّت اسف بار زندگی زنان در لایه‌های پایینی جامعه در آن سال‌ها ارتباطی نزدیک دارد. اولین اقتباس از این اثر تنها 7 سال پس از انتشار این رمان صورت گرفت و «داوود ملاپور» در سال 1347 فیلمی با نام مشابه رمان ساخت. پس از این فیلم، در سال 1354 نیز «عباس جوانمرد» پروژه ساخت سریال براساس این رمان را آغاز کرد و در این خصوص از «افغانی» برای نویسندگی اثر بهره برد. سال گذشته نیز «کاظم راست‌گفتار» با اعلام خبر شروع ساخت سریال جدیدی با نام «شوهر آهو خانم» برای شبکه نمایش خانگی، از نسخه جدید اقتباسی از این رمان رونمایی کرد. این سریال که براساس گفته کارگردان آن قرار است در بیش از03 قسمت پخش شود، مراحل ساخت خود را طی می‌کند.

 

این اثر مجموعه 11 داستان به تالیف «نرگس آبیار» است که 10 داستان کوتاه و یک داستان که نام کتاب نیز از نام آن برآمده، بلند است. آبیار بر اساس این کتاب فیلم «شیار 143» را ساخت و توانست سیمرغ بهترین فیلم از نگاه تماشاگران در جشنواره فیلم فجر را  از آن خود کند.

 

«گاوخونی» رمان کوتاهی از «جعفر مدرس‌صادقی» است که به بیان داستان جوانی می پردازد که با کابوس‌ها و خواب‌های مربوط به پدر مرده‌اش، عشق نافرجام و زادگاهش اصفهان درگیر است و این یادآوری‌ها او را به مرز پریشانی و جنون می‌رساند. که «بهروز افخمی» بر اساس این رمان فیلم «گاوخونی» را در سال ۱۳۸۱ کارگردانی کرد.

 

«داش‌آکل» نام یکی از یازده داستان کوتاه مجموعه «سه قطره خون»، نوشته «صادق هدایت» است که نخستین بار در سال ۱۳۱۱ منتشر شد. این داستان به روایت تقابل بین دو مرد که یکی لوطی و جوانمرد و دیگری لات و ناجوانمرد است، می پردازد. اولین اقتباس از این اثر را «مسعود کیمیایی»  انجام داد. او این اثر را در دوران جوانی خود، یعنی 29 سالگی براساس این داستان ساخت و البته در روند و حتی پایان‌بندی داستان نیز تغییراتی را ایجاد کرد. همچنین «محمد عرب» نیز در سال گذشته دست به ساخت اثری به همین نام زد، اثری که به گفته خود او برداشتی آزاد از داستان کوتاه نوشته هدایت است.

«آتش، بدون دود» رمانی بلند و هفت جلدی از «نادر ابراهیمی» که سه جلد ابتدایی آن در توصیف «ترکمن‌صحرا» و چهار جلد بعدی آن به بیان مبارزات انقلابی معاصر در این خطه پرداخته است. ابراهیمی حدود نیمی از عمر خود، یعنی بیش از 30 سال را صرف کرد تا نوشتن آتش بدون دود را به پایان رساند. البته کار ابراهیمی با این داستان در همین جا تمام نمی‌شود و او مجموعه تلویزیونی با همین نام ساخت که در سال‌های ۱۳۵3 تا ۱۳۵۴ در تلویزیون پخش شد، اثری که ابراهیمی برای ساخت آن شرایط خاصی را در محدوده ساخت فیلم ایجاد کرده بود و علاوه بر «محمدعلی کشاورز»، از همسر خود نیز به عنوان بازیگر در اثر استفاده کرد. 

 

***

و اما نامیرا...

«نامیرا» به بیان داستانی در حوالی واقعه عاشورا می‌پردازد، آن‌جا که حق و حقیقت برای برخی مشتبه می‌شود و یافتن مسیر حق سخت. «صادق کرمیار» برای روایت این داستان، از سوم شخص مفرد یا همان دانای کل استفاده کرده است و حال پس از گذشت 10 سال از اولین انتشار آن می‌خواهد ساخت فیلمی براساس این داستان را آغاز کند. کرمیار گفته است فیلم سینمایی «نامیرا» را با نذور فرهنگی هیئت‌های سوگواری امام حسین(ع) و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی خواهد ساخت و این را حق خود می‌داند که تصور ذهنی خود از این رمان را با خواننده‌‌های آن و اهالی سینما به اشتراک بگذارد و حال باید منتظر ماند و دید که آیا این اثر سینمایی نیز به مانند کتاب آن مورد استقبال مخاطبان قرار می گیرد یا خیر.

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
یادداشت

آمار عادل خراب شده؟

٩٧/١٠/٢٧
درباره شخصیت فیروز کریمی که او را نسبت به بقیه متمایز می‌کند

کمدین جدی فوتبال

٩٧/١٠/٢٧
آیا تلویزیون بدون عادل فردوسی‌پور و با محمدحسین میثاقی توانسته تجربه برنامه‌سازی موفقی از شروع جام ملت

بدل عادل

٩٧/١٠/٢٧
آشنایی با کشتی‌گیر پهلوانی که یک قدم تا آرزوی بزرگ خود فاصله دارد

صادق‌زاده یک گام تا «پهلوان باشی»

٩٧/١٠/٢٧
آنتن

سوژه هست ولی کم است!

٩٧/١٠/٢٧
درباره آمار عجیب و غریب « فیروز کریمی» در سرمربیگری تیم‌های مختلف؛

مرد هزار تیم

٩٧/١٠/٢٧
جانونی

آینده‌ای که در تفاله‌های قهوه پیدا می‌شود

٩٧/١٠/٢٧
یادداشت

گل‌های نخوردنی

٩٧/١٠/٢٧
جارچی

جارچی 565

٩٧/١٠/٢٦
یادداشت

ابد و هر روز

٩٧/١٠/٢٧
بیفور ویژه

بیاین با هم تعامل کنیم!

٩٧/١٠/٢٧
ساختنیجات

صرفه جویی اقتصادی با لباس‌های قدیمی

٩٧/١٠/٢٧
پایان نامه

مبانی ویزیتوری یک

٩٧/١٠/٢٧
ناصرخان اکتور سینما

چی از جون تلویزیون می‌خواهید؟

٩٧/١٠/٢٧
شاخ هفته

دوز احساس

٩٧/١٠/٢٧
#توئیتری_ها

#رژیم_گرفتن

٩٧/١٠/٢٧
درباره مسیری که میثاقی تا رسیدن به پرکارترین مجری ورزشی صدا و سیما طی کرد

کی بود؟ چی شد؟

٩٧/١٠/٢٦
نمایشـــــگاه CES با دنـــیایـــی از اختراعــــــات جدید در لاس‌وگــــاس به اتمـــام رسید

#Consumer_electronics_show

٩٧/١٠/٢٧