با تاریخ، بدون انقضا
به بهانه اقبال زیاد به سریال بانوی عمارت درباره این نوشتیم که چرا سریال‌های تاریخی‌طور را دوست داریم؟

با تاریخ، بدون انقضا

نویسنده : محمدناصر حق خواه

پخش سریال «بانوی عمارت» این روزها دوباره تلویزیون را به جایی رسانده که شب‌ها مردم حوالی زمان پخش آن به یک دیگر یادآوری کنند که: «بزن شبکه 3 بانوی عمارت داره!» و خب این یعنی پیروزی برای یک سریال و خوشبختی برای تلویزیون که در این کسادی بازار و و افتادن به سیر بازپخش گذاشتن‌های متعدد و تکراری که از سریال‌های تازه تلویزیون یک سرو گردن بالاتر هستند؛ دوباره تواسته سریالی بسازد که با وجود همه ایرادهایی که می‌توان به آن گرفت یک سریال خوش ساخت به دور از سوتی‌های فنی گل درشت و با فیلم‌نامه‌ای روان و خوب است که ملودرامی تاریخی در بستر اتفاقاتی پرکشش را برای ما به تصویر می‌کشد. اما نقطه‌ای که می‌خواهیم بین همه نقاط قوت بانوی عمارت روی آن بایستیم همین تاریخی بودن است که به نظر می‌رسد علت اساسی جذابیت زیاد این سریال برای مردم بوده و دست و دل سازندگان و بازیگران را هم برای پرداخت باز گذاشته تا بعد از چند وقت سریالی در حد و اندازه پخش سراسری از شبکه‌های تلویزیون ملی ما ساخته شود و آدم‌ها را هم پای تلویزیون بنشاند. واقعا چرا ما سریال‌های تاریخی را دوست می‌داریم؟

تاریخ قصه است
قصه‌ات را تعریف کن؛ بعد به چیزهای دیگر بپرداز! این جزو اولین درس‌های فیلم‌نامه نویسی در آکادمی‌ها و کلاس‌های آموزشی است و دیوید ممت یکی از بزرگ‌ترین نمایشنامه و فیلم‌نامه نویسان اخیرا درباره اهمیت قصه گفتن برای مخاطب این مثال را می‌زند که ما وقتی به دندان‌پزشکی می‌رویم انتظار نداریم که دندان‌پزشک ما را نصیحت کند یا پند و اندرز اخلاقی بدهد؛ دندان‌پزشک خوب آن کسی است که دندان ما را درست کند، حالا اگر خیلی خوش‌مان آمد شاید از لابه‌لای حرف‌هایش چیزی هم پسندیدیم و آویزه گوش‌مان کردیم؛ و این دقیقا وظیفه فیلم‌نامه‌نویس است؛ او باید داستانش را تعریف کند و سرراست به مخاطب بفهماند که چه می‌خواهد و حالا این وسط اگر هم حرفی برای زدن داشت مخاطب اگر با قصه تعریف کردنش حال کند به آن هم گوش خواهد داد. حالا خوبی تاریخ در کل این است که قصه می‌گوید و طبع قصه‌پسند و عاشق روایت شنیدن ما را در اولین مرحله ارضا می‌کند. پس سریال‌هایی که در بستر تاریخ روایت می‌شود مثل بانوی عمارت هم یکی از نقاط بردشان همین است که دارند قصه‌ای برای ما می‌گویند که اگر کمی استادانه و با پیچ و تاب‌های احساسی و ماجراجویانه هم باشد؛ بسیار جذاب می‌شود و در همین نقطه اول دو سه قدم از سریال‌های دیگر جلو می‌افتند.
زبان تاریخی؛ اصلا داریم؟
خلق زبان خاص یک نویسنده یکی از سخت‌ترین مراحلی است که او به آن دست می‌یابد. این که دیالوگ نوشتن‌ات طوری باشد که تماشاچی با شنیدن چند خط از آن بفهمد که این لحن و عبارات مال کدام نویسنده است؛ کاری است که جز علی حاتمی کمتر نویسنده‌ای در ایران در آن موفق بوده است و به خاطر این موفقیت علی حاتمی است که او را سعدی سینمای ایران می‌دانند! همین زبان نداشتن و گم شدن بعضی نویسندگان بین واژگان است که گاهی سریا‌ل‌های تاریخی را به یک باسمه بی هویت از کلمه‌های قلمبه سلمبه که آن قدر به گوش تماشاچی خورده که دیگر جذابیتی ندارد تبدیل می‌کند. اما بانوی عمارت از این مرحله خطرناک گریخته و توانسته از سمتی از زبان بی‌هویت و مثلا کلاسیک دوری کند و از طرفی شیرینی‌های کلام مردم در صد و اندی سال پیش را حفظ کند و این دقیقا نقطه‌ای است که زبان آدم‌های فیلم‌نامه برای مخاطبان جذاب می‌شود و دوست دارند که علاوه بر داستان، ظرافت‌های گفتاری آدم‌ها را هم دنبال کنند و این هم سریال تاریخی را دو سه قدم از بقیه جلو می‌اندازد!
دور زدن خط قرمزها
یک لحظه تصور کنید که می‌خواستید در حال و هوای جامعه امروز ایران سریالی بسازید که یکی از منفورترین شخصیت‌هایش سبیل مقبولی داشته باشد؛ خب قطعا انجمن سبیل داران مقیم مرکز به جز فری سبیل طی بیانیه شدیداللحنی شما را به باد انتقاد می‌گرفت و تا حذف کلی همه سکانس‌هایی که به سبیل اهانت می‌شد ول کن ماجرا نبود؛ البته اگر قبل از این‌ها خود صدا و سیما زودتر سریال را توقیف نمی‌کرد. اما از آن‌جا که بانوی عمارت سریال تاریخی است و آدم های آن دوره هزار کفن هم تا 1397 پوسانده‌ا‌ند دیگر نه به صنفی نه به قومیتی و نه به مسئولی بر نمی‌خورد که وامصیبتا با قومیت ما شوخی شد یا کجایید که ببینید مسئولان ما را در تلویزیون نقد می‌کنند! هر چند در کمال ناباوری سریال تاریخی توقیف شده بر اثر اعتراضات هم داشته‌ایم؛ سریال «سرزمین کهن». و شاید جالب باشد که به همین بانوی عمارت هم به خاطر استفاده یک جمله انتقاداتی در حال شروع شدن بود که ختم به خیر شد اما به هر حال هر چه قدیمی‌تر به دیگران کم برخورنده‌تر! تاریخ است دیگر واقعیت که ندارد بگذارید حالا یک چیزی را هم نقد کنند آن وسط‌ها!
زیبا، چشم‌نواز، دیدنی
لطفا بیخیال چند سوتی طراح صحنه و لباس بانوی عمارت شوید که احتمالا شما هم مثل ما خوب می‌دانید که این سوتی‌ها از روی محدودیت است. مثلا چه کسی است که نداند باید گوشواره را روی گوش بست و نه روی مقنعه ولی خب جدای از اینگونه استثناها باید گفت که یکی از مهمترین جذابیت‌های فیلم و سریال تاریخی همین موضوع طراحی صحنه و لباس و البته اکسسوری است. طراحی صحنه و لباس که تا دلتان بخواهد مثال برای تعریف کردن هست که گاهی لباس فلان بازیگر از داستان هم پیشی می‌گیرد و حرف اصلی محافل مختلف می‌شود ولی در باب اهمیت اکسسوری هم بگذارید از گردنبند مرغ آمین سریال شهرزاد بگوییم که هنوز که هنوز است می‌توانید نمونه‌های طلا، نقره و بدلش را در مغازه‌ها مختلف پیدا کنید. معماری بناها و معابر هم در این گونه سریال‌ها واقعا حسرت برانگیز است. حیاط‌های بزرگ و سرسبز، طاق‌ها، شیشه‌های اروسی و... کلا چون در سریال‌های تاریخی‌طور آنچه که در قاب تلویزیون می‌بینیم با امروزمان فاصله زیاد دارد و عموما کارگردان‌ها و تیم‌های طراحی صحنه و لباس در به رخ کشیدن آن دوران کم نمی‌گذارند، قاب‌های زیبا و نوستالژیکی می‌بینیم که خود یکی از عوامل جذابیت این دست سریال‌ها می‌شود.
نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
یادداشت

آمار عادل خراب شده؟

٩٧/١٠/٢٧
درباره شخصیت فیروز کریمی که او را نسبت به بقیه متمایز می‌کند

کمدین جدی فوتبال

٩٧/١٠/٢٧
آیا تلویزیون بدون عادل فردوسی‌پور و با محمدحسین میثاقی توانسته تجربه برنامه‌سازی موفقی از شروع جام ملت

بدل عادل

٩٧/١٠/٢٧
آشنایی با کشتی‌گیر پهلوانی که یک قدم تا آرزوی بزرگ خود فاصله دارد

صادق‌زاده یک گام تا «پهلوان باشی»

٩٧/١٠/٢٧
جانونی

آینده‌ای که در تفاله‌های قهوه پیدا می‌شود

٩٧/١٠/٢٧
آنتن

سوژه هست ولی کم است!

٩٧/١٠/٢٧
درباره آمار عجیب و غریب « فیروز کریمی» در سرمربیگری تیم‌های مختلف؛

مرد هزار تیم

٩٧/١٠/٢٧
یادداشت

گل‌های نخوردنی

٩٧/١٠/٢٧
جارچی

جارچی 565

٩٧/١٠/٢٦
یادداشت

ابد و هر روز

٩٧/١٠/٢٧
پایان نامه

مبانی ویزیتوری یک

٩٧/١٠/٢٧
بیفور ویژه

بیاین با هم تعامل کنیم!

٩٧/١٠/٢٧
ساختنیجات

صرفه جویی اقتصادی با لباس‌های قدیمی

٩٧/١٠/٢٧
شاخ هفته

دوز احساس

٩٧/١٠/٢٧
ناصرخان اکتور سینما

چی از جون تلویزیون می‌خواهید؟

٩٧/١٠/٢٧
#توئیتری_ها

#رژیم_گرفتن

٩٧/١٠/٢٧
درباره مسیری که میثاقی تا رسیدن به پرکارترین مجری ورزشی صدا و سیما طی کرد

کی بود؟ چی شد؟

٩٧/١٠/٢٦
نمایشـــــگاه CES با دنـــیایـــی از اختراعــــــات جدید در لاس‌وگــــاس به اتمـــام رسید

#Consumer_electronics_show

٩٧/١٠/٢٧