پیچیده مثل محسن چاوشی
درباره آلبوم «ابراهیم» و موجی که بــــه راه اندخت

پیچیده مثل محسن چاوشی

نویسنده : مازیار حکاک

محسن چاوشی همواره یکی از تاثیرگذارترین نام‌ها در موسیقی پاپ ایران به شمار می‌آید و در سال‌های اخیر با خواندن قطعاتی برای سریال «شهرزاد» در ذهن طرفداران ماندگارتر از گذشته شده است. یک ماهی است که  نام چاوشی با آلبوم «ابراهیم» و حواشی آن عجین شده است. آلبومی که بالاخره هفته پیش منتشر شد و نشان داد که آقای خاص موسیقی در نهمین آلبومش دست به ریسک بزرگی زده است. چاوشی در «ابراهیم» از عاشقانه خوانی فاصله گرفته، کاری به عشق زمینی ندارد و بیشتر از سرخوردگی‌ها، امیال و عواطف انسانی و البته خشم‌های فروخورده می‌گوید. همین موضوع در کنار شعرهای به نسبت سنگین این آلبوم باعث شده مخاطبان بی شمار پر و پا قرص او نظرات متفاوتی درباره این آلبوم داشته باشند. 

 

«ابراهیم» در آتش

دوسال پیش و کمی پس از موفقیت بی نظیر «امیر بی گزند» بود که محسن چاوشی خبر از آماده سازی آلبوم جدیدش را داد. آلبومی که از ابتدا قرار بود از غزل‌های «حسین صفا» پر باشد که این موضوع با انتشار و عرضه کتاب «منجنیق» شکل جدی‌تری به خود گرفت. حساسیت چاوشی و طولانی شدن روند آماده‌سازی باعث شد صدای مخاطبان خیلی زود دربیاید اما مشکل اصلی ابراهیم به دریافت مجوز از ارشاد مربوط می‌شد. چاوشی از آبان ماه سال گذشته برای مجوزش اقدام کرده بود که تا مرداد ماه و یک ماه پیش خبری از آن نبود. عده کثیری گمان می‌کردند که این آلبوم دارای اشعار سیاسی است و به خاطر همین موضوع مجوز نگرفته، اما پس از گذشت چند روز محمدعلی بهمنی، رئیس شورای سانسور دفتر موسیقی، در مصاحبه‌ای اعلام کرد که اشعار آلبوم ابراهیم مشکل عریانی دارد نه مشکل سیاسی! البته او در توضیح حرفش هم گفته بود که چند واژه در این ترانه‌ها مشکل عریانی دارد، مانند «آغوش» که ممنوع است. این در حالی بود که خود کتاب «منجنیق» توسط ارشاد مجوز گرفته بود. در ادامه ماجرا چاوشی برای گرفتن مجوز آلبومش تهدید کرد که اگر تا تاریخ 20 مرداد مجوز آهنگ‌هایش صادر نشود، آن را به صورت اینترنتی پخش می‌کند. حرکتی که جواب داد و در نهایت به صدور مجوز برای 6 قطعه از آلبوم «ابراهیم» منجر شد.

 

دور زدن به سبک آقای خاص

چاوشی هنگام انتشار آلبومش همان 6 قطعه مجوز گرفته را منتشر کرد. اما همان روز در کانال تلگرامی‌اش آن 2 قطعه مجوز نگرفته را اینترنتی پخش کرد. بنابراین تعداد آثار ابراهیم به 8 آهنگ رسید. سایت‌های خرید اینترنتی و قانونی آلبوم این 2 آهنگ را به رایگان اضافه کردند و حتی برای مخاطبان‌شان ارسال کردند. اما آقای خاص وقتی از انتشار گسترده آهنگ‌هایش مطمئن شد، آن ‌ها را از روی کانالش برداشت و سایت‌ها هم 2 آهنگ «تو در مسافت بارانی…» و «ما بزرگ و نادانیم...» را حذف کردند اما کیست که این دو اثر را نشنیده باشد! چاوشی با این کارش به نوعی ارشاد را دور زد اما آن طور که از شواهد و برخی شنیده‌ها برمی‌آید ظاهرا به آن‌ها گفته بود چنین کاری را می‌کند!

 

سنگ تمام مخاطبان در خرید «ابراهیم»

هواداران چاوشی از آن دو آتیشه‌های معروف‌اند که  به اصطلاح به آن‌‎‌ها «چاوشیست» گفته می‌شود تا مخاطبان معمولی‌تر از جایی که می‌دانند تنها محل درآمد چاوشی از محل فروش آلبوم است و او اهل برگزاری کنسرت نیست در خرید آلبومش سنگ تمام گذاشتند. این استقبال به حدی بود که رکورد فروش موسیقی دیجیتال در روز نخست انتشار را شکست و سایت «بیپ تونز» که مرجع اصلی خرید قانونی آثار موسیقیایی در ساعت اولیه در ارائه خدمت به مخاطبان با مشکل مواجه شد و گاهی از دسترس خارج می‌شد. جالب است بدانید آلبوم «ابراهیم» به گفته هادی حسینی (تهیه‌کننده اثر) با کپی رایت جهانی تهیه و تولید شده است و انتشار غیرمجاز قطعات این آلبوم در هر رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی پیگرد قانونی دارد. همین است که خیلی از کانال‌های تلگرامی در خصوص حذف آثار تذکر گرفتند و مهلت 12 ساعته به آن‌ها داده شد تا برای حذف آن اقدام کنند.

 

ادای دین جانانه «محسن چاوشی» به «حسین صفا»

چاوشی در بیشتر آثاری که خوانده از اشعار «حسین صفا» استفاده کرده است. به غیر از آلبوم «من خود آن سیزدهم» که او به سراغ اشعار کلاسیک رفته بود، در باقی آثار او همواره از اشعار متفاوت رفیق دیرین‌اش بهره برده است. با این حال  «ابراهیم» ادای دین از جنس دیگری است به گونه‌ای که تمام اشعار از یک شاعر انتخاب شده است و البته در پک‌‎‎های ویژه آلبوم کتاب «منجنیق» هم توزیع می‌شود. تازه از صدای صفا هم در برخی آثار استفاده شده است. 

در این وانفسای امروز بازار موسیقی که خواننده‌ها یک شبه ره 100 ساله می‌روند، از هر دری می‌خوانند و کنسرت‌هایشان یکی پس از دیگری در نوبت قرار می‌گیرد، این که چاوشی به ترانه پایبند است و از شعرهای پرمحتوا استفاده می‌کند یک نعمت است اما فضای آلبوم «ابراهیم» سنگین است و برای فهمیدن شعرها نیاز به تکرار چندباره و شاید مطالعه بیشتر است و حسابی از مغز آدم کار می‌کشد. به همین خاطر شاید مناسب این نباشد که هرجا و با هر کسی شنیده شود. به عبارت دیگر این اثر همان‌قدر که یک «آلبوم موسیقی» است، یک «نمایش‌نامه» هم هست. حتی گاهی در برخی قطعات بیشتر از این‌که یک آهنگ باشد یک داستان است، یک تفکر یا بیانیه است! جالب است که خود چاوشی درباره این اثر در گفت‌وگوی کوتاهی گفته است: «رابطه من و اشعار حسین صفا در این آلبوم پیچیده است. کلمه به کلمه این اشعار را زندگی کرده‌ایم و حالا احساس می‌کنم فصل جدیدی از همکاری من و حسین صفا آغاز شده. هر واژه تکه‌ای از احساس ما را در سال‌های میان‌سالی شامل می‌شود. نه آنقدر غمگین و اندوه‌ناک و نه آن‌قدر پیچیده و غریب. «ابراهیم» روزنوشت‌های ما برای این برهه از زندگی‌مان است. سعی کرده‌ایم از زاویه‌ای دیگر به ماجراها نگاه کنیم و با انتشار آلبوم احساس می‌کنم بار بزرگی از دوش من برداشته شده است.» خود او البته تاکید کرده است که با «ابراهیم» پا به میدان جنگ گذاشته‌ است.

 

مثل همیشه ظریف و پر رمز و راز

با این که تقریبا تمام شعرهای «ابراهیم» در کتاب اسم‌های یک کلمه‌ای یا چند کلمه‌ای دارند او در این آلبوم از مصرع اول هر شعر به عنوان اسم آهنگ استفاده کرده است که در نوع خود بدیع است. به عنوان مثال آهنگ «تو در مسافت بارانی…» در کتاب «بینی سر بالا» نام گذاری شده است یا « جهان فاسد مردم» به «نیستانا» مشهور است. این البته تنها خلاقیت چاوشی نیست. اگر به آثار چاوشی با دقت گوش کنید همیشه ظرایفی وجود دارد که ممکن است بعد از چند بار شنیدن آهنگ و بعد از چند سال متوجه آن بشوید. به طور مثال در آهنگ «همراه خاک اره» وقتی او می‌خواهد «پیوسته لرزیدند» را بخواند نوعی لرزیدن را القا می‌کند که لرزش خاصی در صدایش شنیده می‌شود. یا در قطعه «جهان فاسد مردم را» ملودی و خوانش چاوشی در مصرع «تو خانقاه منی با من، بچرخ و یاحق و یاهو کن» بسیار متفاوت و دلنشین است. اضافه کنید به این‌‎ها خلاقیت در ساخت آهنگ‌ها که مثلا در انتهای قطعه «ای ماه مهر... » که تم تلخی دارد، بخشی از آهنگ قدیمی استاد کسایی به نام «سلام علیکم» آورده شده است. آهنگی که در گذشته در زمانی نزدیک به رفتن به مدرسه در برنامه «صبح بخیر ایران» پخش می‌شد. در این‌جا نیمی از آهنگ مذکور با سه‌تار و نیمی با گیتار الکتریک زده می‌شود.

نظرات کاربران
کد امنیتی