خون يک نفر در رگ‌هاي 3 نفر
فرهنگ اهداي خون در گفتگو با دکتر شکيبايي

خون يک نفر در رگ‌هاي 3 نفر

نویسنده :

زهرا سادات سعيدي

تمام امکانات پزشکي بيمارستان تکميل است اما همه پرسنل و همه امکانات منتظر چند واحد خون O منفي هستند. سرنوشت خانواده‌اي با اين موضوع گره خورده است. 9 مرداد بهانه خوبي است تا درباره انتقال خون و اهميت آن بيشتر بدانيم. بعد از کلي پيگيري و رفت‌ و آمد بالاخره دکتر شکيبايي معاون سازمان انتقال خون را پيدا کرديم تا همه سوالاتمان را بپرسيم. دکتر شکيبايي هم که اتفاقا از طرفداران جيم هستند به سوالات ما جواب دادند و آخرش هم پيشنهاد کردند که يک روز همه بچه‌هاي جيم با هم براي اهداي خون اقدام کنند!

لطفا در مورد فوايد اهداي خون و اثرات آن توضيح دهيد؟

با اهداي هر واحد خون مي توان 3 نفر را از مرگ حتمي نجات داد؛ به اين صورت که از هر واحد خون پلاکت، پلاسما و گلبول قرمز تهيه مي‌شود. اين تقريبا چيزي است که از همه خون‌ها تهيه مي‌شود.

چه تبليغاتي براي تشويق بيشتر مردم به اين مشارکت صورت مي‌گيرد؟

اگر مردم به ارزش واقعي کاري که انجام مي‌دهند پي ببرند ديگر دليلي براي تبليغ وجود ندارد کافي است فقط سري به بيمارستان‌ها بزنند و ببينند که به واسطه اهداي خون اين عزيزان چند نفر از مرگ حتمي نجات پيدا مي‌کنند. وقتي ما ارزش زيارت را مي‌دانيم، حرم امام رضا(ع) ديگر نيازي به تبليغ براي زيارت ندارد؛ مردم خودشان مراجعه مي‌کنند. به اين صورت بازهم مشکل اصلي ما اين است که اطلاع رساني ما ضعيف و امکانات اطلاع رساني اندک است و هر کاري نياز به هزينه دارد مگر در بحث خبر که صدا و سيما از اين بابت همکاري خوبي انجام مي‌دهد. رسانه‌ها هم فقط دنبال اين هستند که خبر را اعلام کنند: مثلا چند در صد نياز به خون داريم؛ چند درصد افزايش داريم يا چند درصد کاهش داريم. ولي اطلاع رساني از اين بابت که ارزش اهداي خون مشخص شود نداريم.

هزينه هر بار انتقال خون براي سازمان شما چه‌قدر است؟

طبق آمار سال 88 هر واحد خون 75 هزار تومان هزينه براي فرآوري و انجام آزمايش‌ها دارد و اين خون به‌طور رايگان در اختيار بيماران قرار مي‌گيرد. انتقال خون فقط هزينه بر است و درآمد زايي ندارد، فرهنگ سازي در اين زمينه هم ضعيف است، در حالي که مثلا مدرسه سازي و فرهنگ آن در حال حاضر به خوبي جا افتاده است و به خاطر فرهنگ‌سازي درست، همه اين نياز را درک و سعي مي‌کنند در آن سهيم باشند.

حالا متولي اين فرهنگ‌سازي کيست؟

خيلي‌ها عقيده دارند چون سازمان انتقال خون يک نهاد دولتي است؛ پس حضور دولت در اين زمينه بايد پر رنگ‌تر باشد. اما در حال حاضر دولت با هزينه‌اي معادل 75 هزار تومان که براي هر کيسه خون صرف مي‌کند، توانايي کمک بيشتري را به سازمان ندارد. به همين دليل لازم است براي جذب کمک‌هاي مردمي فرهنگ‌سازي شود که خود فرهنگ‌سازي هم براي ما هزينه بر است.

از شرايط اهداي خون بفرماييد؟

ما يک سري شرايط عمومي داريم و يک سري شرايط اختصاصي، شرايط عمومي مانند سن اهدا کننده بايد بين 17 تا 65 سال باشد و وزن هم بالاي 50 کيلوگرم، ضمنا از اهداي خون قبلي فرد هم بايد 3 ماه گذشته باشد. اما مي‌رسيم به شرايط اختصاصي براي اهداي خون، اين شرايط را پزشکي که در پايگاه انتقال خون حضور دارد طي مصاحبه‌اي که با فرد اهداء کننده دارد؛ تشخيص مي‌دهد، البته در تمامي موارد داشتن شرايط عمومي براي اهداي خون کافي نيست، دليل نمي‌شود هر کسي که از شرايط عمومي برخوردار بود بتواند اهداي خون کند، چرا که ممکن است هم براي خودش و هم براي بيماري که به خون نياز دارد ضرر داشته باشد. پزشکي که در پايگاه حضور دارد طبق دستورالعمل‌ها بايد مطمئن شود که انتقال خون براي خود فرد ضرري نداشته باشد يا منجر به انتقال بيماري به فرد ديگري نشود. حدود 20 درصد از مراجعان امکان اهداي خون را ندارند.

بين خانم‌ها و آقايان کدام يک در بحث انتقال خون بيشتر سهيم هستند؟

با توجه به اين‌که تقريبا نيمي از جامعه ما را بانوان تشکيل مي‌دهند متاسفانه حضورشان در اين زمينه بسيار کم‌رنگ است. با توجه به شرايط اهداي خون برخي از خانم‌ها که ممکن است دچار کم خوني باشند؛ نمي‌توانند در اين زمينه سهيم باشند اما باز هم انتظار مي‌رود که حداقل 25 درصد از اهدا کنندگان بانوان باشند و 75 درصد آقايان، اما حضور بانوان تا به‌حال بيشتر از 10 درصد نبوده است.

چه گروه خوني بيشتر مورد نياز است؟

نياز گروه خوني مثل نيازهاي روزمره است، مثل نياز به آب، خوراک و پوشاک! انسان در زندگي به همه اين ها نياز دارد؛ ولي امکان دارد در يک زمان واحد، به همه اين‌ها نياز نداشته باشد، مثلا اين روزها به علت گرماي هوا نياز به آب شدت بيشتري دارد. موضوع گروه خوني هم به اين صورت است. ما به همه گروه‌هاي خوني نياز کلي داريم اما در شرايط خاصي نياز به يک گروه خوني بيشتر خواهد بود. اما به طور کلي خون اهدا شده از گروه‌هاي خوني منفي کم‌تر است و به همان ميزان دريافت کننده کم‌تري هم دارد.

کدام يک از گروه‌هاي سني بيشتر براي اهداي خون مراجعه مي‌کنند؟

اهدا کنندگان بيشتر 25 تا 45 ساله هستند.

در ماه به چه ميزان واحد خون اهدايي نياز داريد؟

متوسط مصرف ما فقط در مورد گلبول قرمز 350 واحد در روز است.

خب، اين مقدار در روز تامين مي‌شود؟

در برخي موارد متاسفانه با مشکل مواجه مي‌شويم؛ مثل همين تابستان، که مصرف زياد است؛ اما مراجعه به دليل گرماي هوا کم‌تر است. همين‌طور در ماه مبارک که بيمار مثل گذشته است ولي مراجعه کننده براي اهدا کمتر است.

نمي‌توانيد خون را در چنين مواردي نگهداري کنيد تا براي مواقع بحراني که قابل پيش‌بيني هم است استفاده شود؟

وضعيت ذخيره‌سازي فرآورده‌هاي خوني با هم متفاوت است، مثل برخي فرآورده‌هاي پلاسمايي که در دماي 40‌ تا دو سال امکان نگه‌داري دارند. اما فرآورده‌هاي سلولي امکان نگه‌داري زيادي ندارند و اصلا امکان منجمدکردن آن‌ها وجود ندارد، زمان نگه‌داري اين فرآورده‌ها مثل پلاکت تنها 3 روز است. يعني اگر ما امروز هر چقدر هم توليد داشته باشيم تنها تا 3 روز ديگر را مي‌توانيم تامين کنيم که از اين 3 روز، 2 روز آن هم براي انجام آزمايش‌ها صرف مي‌شود. يعني به محض آن که نتايج آزمايش مشخص شد بايد مصرف شود. بنابراين هر چقدر هم اهدا زياد باشد و ما هم فرآوري کنيم باز هم نمي‌توانيم زيادنگه‌داري کنيم.

نظرات کاربران
کد امنیتی