اراک، دیاری در مسیر جاده ابریشم...
کافه جهان نما

اراک، دیاری در مسیر جاده ابریشم...

نویسنده : اکرم انتصاری

جایش درست وسط ایران است، کمی غبارآلود و خاک‌خورده شاید به خاطر هوای سنگینی که باعث‌وبانی‌اش شهرک‌های صنعتی پرتعداد شهر است. فکر می‌کنید چه چیزی باعث می‌شود مرکزی‌نشین‌ها این هوای سنگین را تحمل کنند و زندگی را ترجیح دهند؟ مردم استان مرکزی به چند اخلاق معروفند، احترام متقابل یکی از آن‌هاست. در اراک سال‌های دور، مذهب‌ها بسیار متفاوت بود. ممکن بود یکی از همسایه‌ها شیعه باشد، همسایه کناری اهل سنت، چند کوچه قبل و بعدش مسیحی یا یهودی. در بازار هم همین اوضاع حاکم بود اما در اراک تفاوت در مذهب، اخلاق را زیر پا نمی‌گذاشت. برادری قانون اول بود و این را همه می‌دانستند حتی هم بازی‌های فوتبال گل کوچک محله. حالا شاید تفاوت مذهب در اراک بسیار کمتر باشد اما این روحیه هم‌چنان در اراکی‌ها موج می‌زند. فرهنگ اراکی‌ها ریشه در باورهای مذهبی و اجتماعی دارد مثل فرهنگ نذری دادن. در ماه محرم و صفر نذری دادن‌ها به اوج می‌رسد و شور عزاداری‌ها در قالب روضه‌خوانی و نوحه‌خوانی بیشتر می‌شود. تعزیه سیار یکی از شکل‌های دیگر عزاداری در اراک و شهرهای دیگر استان مرکزی‌ا‌ست. سابقه تعزیه سیار به زمان تاسیس شهر برمی‌گردد به زمانی حدود 200 سال پیش، در یازده روز اول محرم. اراک در آن روزها حسینیه و یا تکیه بزرگی نداشت و به همین دلیل بازار می‌شد حسینیه همه مردم شهر. آیین تعزیه سیار به این شکل است که دو گروه تعزیه‌خوان از دو محله اصلی شهر وارد بازار شهر می‌شوند و برای آن که صدای گروه اول مزاحم گروه دوم نشود فاصله بین آن‌ها را با چلچراغ و پرچم‌هایی پر می‌کردند. هرچند تعزیه سیار در اراک دوره‌های پر فراز و نشیبی را طی کرده است اما چند سالی می‌شود که دوباره رونق گرفته تا انعکاس صدای تعزیه‌خوانان دوباره بر قوس سقف‌ها بنشیند و مردم هم بنا به همان عادت همیشگی گوشه کنجی از یک غرفه بازار را انتخاب کنند و تعزیه را به تماشا بنشینند. باور تعزیه‌خوانی در استان مرکزی آن قدر پررنگ است که آداب و آیینش نسل به نسل و سینه به سینه منتقل می‌شود و حالا مثل آداب تعزیه‌خوانی روستای وفس در فهرست آثار معنوی کشور جای می‌گیرد. این آیین مذهبی با پرده‌های نمایشی متعدد و ویژگی‌های نمادین، رنگ و پوشش خاص، علاوه بر ذکر مصایب امام حسین(ع) در دشت کربلا، زندگی سایر معصومان را نیز روایت می‌کند و در اجرای آن از اشعاری با زبان محلی روستای وفس استفاده می‌شود. در ارادت کهن به تعزیه‌خوانی در این روستا همین بس که قدیمی‌ترین نسخه‌های تعزیه به حدود 230 سال قبل بر می‌گردد. نسخه‌های تعزیه وفس مربوط به «آقاخان بیگ» بوده که در خانواده او نسل به نسل گشته تا به امروز رسیده و در ایام محرم و صفر در این منطقه اجرا می‌شود. انجدان یکی دیگر از روستاهای تاریخی اراک است که در روزهای دهم و یازدهم محرم آیین جغجغه‌زنی دارند. جغجغه ابزاری چوبی و خراطی شده است که با به هم کوبیدن آنها آهنگ‌های موزون ایجاد می‌شود. انجدان از دو محله بالا و پایین تشکیل شده و مردم این دو محله با جغجغه‌زنی به عزاداری می‌پردازند به طوری که یک نفر آواها و نوحه‌های محلی سر داده و جغجغه‌زن‌ها با هماهنگی خاص جواب می‌دهند. این آیین ریشه در گذشته مردم انجدان داشته و حداقل از دوره قاجار برگزار می‌شود.

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
شگرد

چطور بدون اجازه در اینستاگرام تگ نشویم؟

٩٧/٠٧/٢٦
فتوچاپ

فتوچاپ 553

٩٧/٠٧/٢٧
یادداشت

نانِ توریسم را آجر نکنید

٩٧/٠٧/٢٦
شاخ هفته

پیراهن پیچ اسکن گل‌گلی

٩٧/٠٧/٢٧
تلگجیم

تلگرام طلایی 553

٩٧/٠٧/٢٦
نگاهی به افزایش دوربین های موبایل و کاربردشان در عکاسی

#camera_phone

٩٧/٠٧/٢٦
آنتن

ای دودی که می­روی به حلقم ...

٩٧/٠٧/٢٦
یادداشت

دروغ فروشی

٩٧/٠٧/٢٦
پایان نامه

ما و این همه ورزش پنهانی

٩٧/٠٧/٢٦
کاروان پاراآسیایی کشورمان با مجموع 136 مدال، حسابی درخشید

خودباوری در حد تیم ملی

٩٧/٠٧/٢٧
یادداشت

با آقای جابز آشنا شوید

٩٧/٠٧/٢٦
دو جریان خبری پرحاشیه که از توئیتر نشات گرفت

توییتر به مثابه بلندگوی سخنگو

٩٧/٠٧/٢٦
به بهانه محبوبیت فصل سوم سریال دلدادگان

جادوی آقای هادی

٩٧/٠٧/٢٧
5 قدم و چند نکته در مدیریت مصرف مواد غذایی

چطور مفید و به صرفه بخوریم؟

٩٧/٠٧/٢٧
یادداشت

درباره رفتار غیرحرفه‌ای لیندا خانم کیانی

٩٧/٠٧/٢٧
یادداشت

کنار قدم‌های جابر (قسمت سوم)

٩٧/٠٧/٢٧
جارچی

جارچی 553

٩٧/٠٧/٢٧
چهره هفته

چهره هفته 553

٩٧/٠٧/٢٦
این روزها نه تنها اینستاگرامرها و توئیتری‌ها رابطه دوستانه‌ای با هم ندارند که گاهی لشگرکشی هم می‌کنند

توئیت علیه پست

٩٧/٠٧/٢٧
یادداشت

توئیتر

٩٧/٠٧/٢٧