اراک، دیاری در مسیر جاده ابریشم...
کافه جهان نما

اراک، دیاری در مسیر جاده ابریشم...

نویسنده : اکرم انتصاری

جایش درست وسط ایران است، کمی غبارآلود و خاک‌خورده شاید به خاطر هوای سنگینی که باعث‌وبانی‌اش شهرک‌های صنعتی پرتعداد شهر است. فکر می‌کنید چه چیزی باعث می‌شود مرکزی‌نشین‌ها این هوای سنگین را تحمل کنند و زندگی را ترجیح دهند؟ مردم استان مرکزی به چند اخلاق معروفند، احترام متقابل یکی از آن‌هاست. در اراک سال‌های دور، مذهب‌ها بسیار متفاوت بود. ممکن بود یکی از همسایه‌ها شیعه باشد، همسایه کناری اهل سنت، چند کوچه قبل و بعدش مسیحی یا یهودی. در بازار هم همین اوضاع حاکم بود اما در اراک تفاوت در مذهب، اخلاق را زیر پا نمی‌گذاشت. برادری قانون اول بود و این را همه می‌دانستند حتی هم بازی‌های فوتبال گل کوچک محله. حالا شاید تفاوت مذهب در اراک بسیار کمتر باشد اما این روحیه هم‌چنان در اراکی‌ها موج می‌زند. فرهنگ اراکی‌ها ریشه در باورهای مذهبی و اجتماعی دارد مثل فرهنگ نذری دادن. در ماه محرم و صفر نذری دادن‌ها به اوج می‌رسد و شور عزاداری‌ها در قالب روضه‌خوانی و نوحه‌خوانی بیشتر می‌شود. تعزیه سیار یکی از شکل‌های دیگر عزاداری در اراک و شهرهای دیگر استان مرکزی‌ا‌ست. سابقه تعزیه سیار به زمان تاسیس شهر برمی‌گردد به زمانی حدود 200 سال پیش، در یازده روز اول محرم. اراک در آن روزها حسینیه و یا تکیه بزرگی نداشت و به همین دلیل بازار می‌شد حسینیه همه مردم شهر. آیین تعزیه سیار به این شکل است که دو گروه تعزیه‌خوان از دو محله اصلی شهر وارد بازار شهر می‌شوند و برای آن که صدای گروه اول مزاحم گروه دوم نشود فاصله بین آن‌ها را با چلچراغ و پرچم‌هایی پر می‌کردند. هرچند تعزیه سیار در اراک دوره‌های پر فراز و نشیبی را طی کرده است اما چند سالی می‌شود که دوباره رونق گرفته تا انعکاس صدای تعزیه‌خوانان دوباره بر قوس سقف‌ها بنشیند و مردم هم بنا به همان عادت همیشگی گوشه کنجی از یک غرفه بازار را انتخاب کنند و تعزیه را به تماشا بنشینند. باور تعزیه‌خوانی در استان مرکزی آن قدر پررنگ است که آداب و آیینش نسل به نسل و سینه به سینه منتقل می‌شود و حالا مثل آداب تعزیه‌خوانی روستای وفس در فهرست آثار معنوی کشور جای می‌گیرد. این آیین مذهبی با پرده‌های نمایشی متعدد و ویژگی‌های نمادین، رنگ و پوشش خاص، علاوه بر ذکر مصایب امام حسین(ع) در دشت کربلا، زندگی سایر معصومان را نیز روایت می‌کند و در اجرای آن از اشعاری با زبان محلی روستای وفس استفاده می‌شود. در ارادت کهن به تعزیه‌خوانی در این روستا همین بس که قدیمی‌ترین نسخه‌های تعزیه به حدود 230 سال قبل بر می‌گردد. نسخه‌های تعزیه وفس مربوط به «آقاخان بیگ» بوده که در خانواده او نسل به نسل گشته تا به امروز رسیده و در ایام محرم و صفر در این منطقه اجرا می‌شود. انجدان یکی دیگر از روستاهای تاریخی اراک است که در روزهای دهم و یازدهم محرم آیین جغجغه‌زنی دارند. جغجغه ابزاری چوبی و خراطی شده است که با به هم کوبیدن آنها آهنگ‌های موزون ایجاد می‌شود. انجدان از دو محله بالا و پایین تشکیل شده و مردم این دو محله با جغجغه‌زنی به عزاداری می‌پردازند به طوری که یک نفر آواها و نوحه‌های محلی سر داده و جغجغه‌زن‌ها با هماهنگی خاص جواب می‌دهند. این آیین ریشه در گذشته مردم انجدان داشته و حداقل از دوره قاجار برگزار می‌شود.

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
نگاهی به چند کتاب محبوب که همیشه جزو پرفروش‌های بازار کتاب هستند

فرمانروایان واقعی کتاب‌فروشی‌ها

٩٦/٠٩/٢٣
چهره هفته

جو سحر قریشی نگیردمان!

٩٦/٠٩/٢٣
NFC فناوری جدیدی که ترند حال و هوای تکنولوژی کشورمان شده

#Near_Field_comunication

٩٦/٠٩/٢٣
سحر مصیبی، کارگردان مستند «صفر تا سکو» در گفت وگو با جیم

در زندگی خواهران منصوریان غیر ممکنی وجود ندار

٩٦/٠٩/٢٣
شاخ هفته

میم من را خوب بشناس

٩٦/٠٩/٢٢
جارچی

جارچی 516

٩٦/٠٩/٢٣
کافه جهان نما

به پایان آمد این کافه...

٩٦/٠٩/٢٣
یادداشت

مربی تایلندی نباشیم

٩٦/٠٩/٢٣
فتوچاپ

فتوچاپ 516

٩٦/٠٩/٢٣
شبکیه

جنجال سه بُعدی کاسبان تحریم

٩٦/٠٩/٢٣
مواجهه با یک مدل متفاوت زندگی در مصاحبه با محمدرضا شاه‌پسند، یک گردشگر ایرانی

جهان دیدن به از جهان خوردن

٩٦/٠٩/٢٣
یادداشت

دلم برای پدیده می‌سوزد

٩٦/٠٩/٢٣
تلگجیم

تلگجیم 516

٩٦/٠٩/٢٣
چاپ‌های متعدد و استقبال از «ملت عشق» برای چندمین بار این سوال را مطرح می‌کند که؛ چطور رمان‌های متوسط این

رُمان با لایک اضافه

٩٦/٠٩/٢٣
شگرد

آموزش اتصال به مودم wifi بدون نیاز به رمز عبور

٩٦/٠٩/٢٣
حکایت هفته

اندر حکایت مریدان و کاهش تعطیلات تقویمی

٩٦/٠٩/٢٣
یادداشت

چطور برخی ناشران ما را دور می‌زنند؟

٩٦/٠٩/٢٣
کوتاه درباره رمان «ملت عشق» و دلایل محبوبیت آن

رمانی با رگه‌های سریال ترکی

٩٦/٠٩/٢٣
درباره موفقیت‌های سرمربی کروات با پرسپولیس که بعضا برآمده از ویژگی‌های شخصی و اخلاقی اوست

برانکو بَلَدوویچ!

٩٦/٠٩/٢٣
دات کام

مهراب قاسمخانی هستم، دو ماهه پاکم!

٩٦/٠٩/٢٣
تبلیغات