قلم های مطلا
درباره جایزه‌های ادبی و کتاب سال ایران به بهانه برگزاری اولین دوره جایزه احمد محمود

قلم های مطلا

نویسنده : محمدناصر حق خواه

در یک هفته گذشته هشتگی در فضای مجازی ترند شده بود با این عنوان: «5 کلمه‌ بنویسید که من را ناراحت کند» و به این بهانه خلاقان توییتری هر کدام در موجزترین ترکیبات، جمله‌ای را به کنایه می‌‌نوشتند و منتشر می‌کردند. یکی از جملات این بود: «برای کار فرهنگی پول نمی‌گیرند» این جمله برای هر کس که به نحوی درگیر مقولات فرهنگی باشد؛ جزو عذاب‌آورترین شنیدنی‌هاست. شاید برای خیلی‌ها جالب و حتی غیر قابل باور باشد که آدم فرهنگی هم غذا می‌خورد، لباس  می‌پوشد و حتی خانه‌ای برای زندگی می‌خواهد و اتفاقا برای رفع این نیازها به درآمد هم احتیاج دارد!  از همین روست در جایی که فرهنگ و به تبع آن آدم فرهنگی اولویت شماره یک نباشند، لازم است که جایی برای ارج گذاشتن به تلاش‌های آدم‌های فرهنگی ایجاد شود تا علاوه بر اعطای عنوانی معنوی با شناساندن این افراد و آثارشان به علاقه‌مندان، زمینه فروش بالاتر این آثار فراهم شود و مبلغی هم به عنوان جایزه به آن‌ها برای رفع همان نیازهای سه‌گانه خوراک، پوشاک و مسکن که بالاتر ذکرش رفت، داده شود! در عرصه هنرهای نمایشی و موسیقی این‌جور محافل جشنواره نامیده می‌شود و آثار ضمن ارائه، داوری هم می‌شوند؛ در حوزه ادبیات هم محافلی با حضور داورانی که اغلب خود از نویسندگان سرشناس هستند برای تقدیر از آثار نویسندگان در یک سال فرهنگی برگزار می‌شود. در این مطلب به بهانه برگزاری اولین دوره جایزه احمد محمود به این جایزه و دیگر مراسم و جایزه‌ها در حوزه کتاب می‌پردازیم.

جایزه ادبی جلال آل احمد

110 سکه طلا

جلال آل احمد بدون شک از اثرگذارترین و پیشروترین نویسندگان تاریخ روشنفکری ایران است. کسی که ضمن حفظ استقلالش در طول دوره زندگی حرفه‌ای‌، از لحاظ فنی و تکنیک داستان‌نویسی، تقریبا مقبول همه اهالی هنر و ادب ایران با هر دیدگاهی است؛ هرچند که خود جلال آل احمد همواره در حال فرار از مقبول همه‌گان شدن بوده و عمیقا به این‌که لازم نیست همه تو را دوست بدارند تا تو فرد بزرگی باشی، اعتقاد داشته است. اعتقادی که شاید نسل حال حاضر طرفدار ادبیات کمی آن را فراموش کرده‌اند و ایمان راسخ به هدف و گام برداشتن در آن مسیر را فراموش کرده‌اند و شاید طبیعی است که اگر قرار باشد جایزه‌ای به نام یکی از نویسندگان معاصر ایرانی برگزار شود که یادآور این مهم برای نویسندگان معاصر ما باشد، قرعه کار به نام جلال آل احمد بیفتد. جشنواره‌ای که ساز و کار برگزاری‌اش از سال 84 دیده شده بود اما پس از کش و قوس‌های فراوان در سال 87 اولین دوره‌اش برگزار شد. جایزه‌ای که از حیث مالی، ارزشمندترین جایزه ادبی ایران است و به برنده این جایزه 110 سکه طلا هدیه داده می‌شود و شاید به همین خاطر است که در اولین دوره این جشنواره از هیچ اثری به عنوان اثر برگزیده یاد نشد و فقط از تعدادی از آثار به عنوان منتخب تقدیر شد!

برگزاری این جایزه بر عهده مؤسسه بنیاد شعر و ادبیات داستانی ایرانیان است و بودجه این جایزه با کمک‌های دولتی تامین می‌شود. آذر ماه هر سال مقارن با تولد جلال آل احمد این جایزه ادبی با داوری آثار ادبیات داستانی سالی که گذشته برگزار می‌شود. هدف از اهدای این جایزه، «ارتقای زبان و ادبیات ملی‌‌-دینی» از رهگذر بزرگداشت پدید آورندگان آثار برجسته، بدیع و پیشرو است.

جایزه هوشنگ گلشیری

معروف‌ترین جایزه کاملا مستقل

بنیاد هوشنگ گلشیری که پس از درگذشت او در سال 79 با کمک جمعی از دوستان و دوست‌داران او و با همت همسرش، فرزانه طاهری شکل گرفت؛ تصمیم به برگزاری یک جایزه ادبی برای تقدیر از آثار ادبی در چهار رشته بهترین مجموعه داستان، بهترین رمان، بهترین مجموعه داستان اول و بهترین رمان اول کرد و بدون کمک‌های دولتی و با سرمایه خصوصی به یکی از ارزشمندترین جوایز ادبی ایران تبدیل شد که البته پس از چهارده دوره برگزاری به علت کمبود بودجه و عدم توانایی بنیاد در تامین مالی این جشنواره تصمیم بر عدم برگزاری این جشنواره گرفته شد. جای جایزه هوشنگ گلشیری که تا آن مقطع تنها جایزه کاملا مستقل در بین جوایز ادبی ایرانی بود کاملا خالی است و باید امیدوار باشیم تا روزی این جشنواره مجددا برگزار شود، هرچند با جایزه‌ای که از لحاظ مالی ارزش چندانی نداشته باشد اما جایگاهی باشد برای دیده شدن آثاری که از نگاه خیلی‌ها دور مانده است.

 

جایزه کتاب سال

معروف‌ترین جایزه ایرانی 

قدیمی‌ترین  و معروف‌ترین جایزه ایرانی در حوزه کتاب بدون شک جایزه کتاب سال ایران است که از سال 1334 در حال برگزاری است و پس از انقلاب هم بعد از وقفه‌ای 5 ساله از سال 62 از سر گرفته شده است. این جایزه که هر ساله حوالی بهمن ماه و هم‌زمان با سالگرد پیروزی انقلاب برگزار می‌شود در واقع به نوعی در حکم جشنواره فجر سینما، تئاتر و موسیقی است و برگزاری و پشتیبانی مالی آن هم با کمک‌های دولتی است و در پایان هم اهدای جوایز با هماهنگی وزارت ارشاد انجام و از برگزیدگان تقدیر می‌شود. تفاوت بزرگ این جایزه با سایر جشنواره‌ها در حوزه کتاب، عدم انحصار آن به حوزه ادبیات داستانی و تعمیم آن به بخش‌های دیگر از جمله فلسفه اسلامی، فلسفه غرب، دین، علوم اجتماعی، زبان، علوم کاربردی، هنر، ادبیات و تاریخ است. برگزاری این جشنواره سال‌ها است که بر عهده خانه کتاب ایران است و از حواشی همیشگی این جایزه می‌توان به ادعای برخی از نامزدها مبنی بر گزینشی بودن برندگان اشاره کرد که البته به علت دولتی بودن و تخصصی نبودن رشته‌هایی که این جایزه در آن‌ها برگزار می‌شود تا حدودی قابل تامل است.

جایزه احمد محمود

جایگزینی برای جایزه گلشیری 

از جایزه کتاب هوشنگ گلشیری گفتیم و از عدم برگزاری این جایزه در دو سال اخیر، اما به همت عده‌ای از داستان‌نویسان معاصر ایرانی، جایزه‌ای با بودجه غیر دولتی برای انتخاب بهترین رمان و مجموعه داستان سال برگزار می‌شود. این جایزه که به نوعی سعی در جایگزینی جایزه ادبی گلشیری دارد با همان سبک و سیاق و در زمینه ادبیات داستانی برگزار می‌شود. دور اول این جایزه، امسال با بازخوانی آثار داستانی چاپ شده در سال 95 برگزار شد و در آذرماه امسال قرار است از بین آثار برگزیده، بهترین اثر در بخش رمان و مجموعه داستان انتخاب شود و روز چهارم دی ماه هم‌زمان با سالگرد تولد احمد محمود نویسنده نامی و معاصر ایرانی، از برگزیدگان قدردانی شود.

 

 

 

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
شگرد

چطور بدون اجازه در اینستاگرام تگ نشویم؟

٩٧/٠٧/٢٦
فتوچاپ

فتوچاپ 553

٩٧/٠٧/٢٧
یادداشت

نانِ توریسم را آجر نکنید

٩٧/٠٧/٢٦
تلگجیم

تلگرام طلایی 553

٩٧/٠٧/٢٦
آنتن

ای دودی که می­روی به حلقم ...

٩٧/٠٧/٢٦
شاخ هفته

پیراهن پیچ اسکن گل‌گلی

٩٧/٠٧/٢٧
نگاهی به افزایش دوربین های موبایل و کاربردشان در عکاسی

#camera_phone

٩٧/٠٧/٢٦
این روزها نه تنها اینستاگرامرها و توئیتری‌ها رابطه دوستانه‌ای با هم ندارند که گاهی لشگرکشی هم می‌کنند

توئیت علیه پست

٩٧/٠٧/٢٧
5 قدم و چند نکته در مدیریت مصرف مواد غذایی

چطور مفید و به صرفه بخوریم؟

٩٧/٠٧/٢٧
جارچی

جارچی 553

٩٧/٠٧/٢٧
چهره هفته

چهره هفته 553

٩٧/٠٧/٢٦
درباره «شاهین ایزدیار» که در مسابقات پاراآسیایی یک فوق ستاره بود

مایکل فلپس ایرانی

٩٧/٠٧/٢٧
دو جریان خبری پرحاشیه که از توئیتر نشات گرفت

توییتر به مثابه بلندگوی سخنگو

٩٧/٠٧/٢٦
به بهانه محبوبیت فصل سوم سریال دلدادگان

جادوی آقای هادی

٩٧/٠٧/٢٧
یادداشت

کنار قدم‌های جابر (قسمت سوم)

٩٧/٠٧/٢٧
یادداشت

دروغ فروشی

٩٧/٠٧/٢٦
پایان نامه

ما و این همه ورزش پنهانی

٩٧/٠٧/٢٦
کاروان پاراآسیایی کشورمان با مجموع 136 مدال، حسابی درخشید

خودباوری در حد تیم ملی

٩٧/٠٧/٢٧
یادداشت

توئیتر

٩٧/٠٧/٢٧
یادداشت

با آقای جابز آشنا شوید

٩٧/٠٧/٢٦