خاکي باش خاکي خاکي!
اين شماره: فروتني و تواضع

خاکي باش خاکي خاکي!

نویسنده :

وجيهه محمدپور مقدم

چه‌قدر آدم افتاده‌اي است چه‌قدر آدم مهربان و با گذشتي است چه‌قدر... از اين جور آدم ما با اين ويژگي‌ها وقتي دور و برمان پيدا مي‌کنيم کلي ذوق مي‌زنيم و هي از آن‌ها تعريف مي‌کنيم که به‌به از اين جور آدم‌ها کم پيدا مي‌شود، فروتني و تواضع از آن خصلت‌هاي رفتاري و اخلاقي است که اتفاقا اصلا زياد نيست و هر کسي ندارد، آدم‌هاي فروتن معمولا آدم‌هاي مؤمن و با ايمان هستند چون علما مي‌گويند يکي از نشانه‌هاي بندگي فروتني و تواضع است که آدم مي‌تواند در برابر خدا داشته باشد تواضع و فروتني از صفاتي است که اتفاقا نتيجه روزه هم هست يعني پايان اين روزه‌داري و روزه گرفتن‌ها بايد فروتني و تواضع باشد پس حواستان جمع باشد.

حقير نه بزرگ!
تواضع و فروتني به اين معني است که آدم خود را بالاتر از ديگران نبيند و رفتار و گفتارش به معني احترام و اکرام به ديگران باشد نه اين که از بالا به همه نگاه کند و همه را ريز ببيند. بلکه خود را پايين تر از موقعيت اجتماعي که دارد قرار دهد. فروتني نقطه مقابل تکبر است و آن‌هايي که زيادي جوگير مي‌شوند و خود برتر بيني دارند و البته از خودشيفتگي هم برخوردارند مطمئنا بويي از فروتني نبردند. البته فروتني به معناي حقير کردن خودمان نيست که آن هم در جاي خودش اشتباه است؛ بعضي‌ها هم افراط و تفريط مي‌کنند و فکر مي‌کنند فروتني به معناي خوار و ذليل شدن در مقابل ديگران است و باعث ذلت و پستي خود مي‌شوند. خلاصه همين تواضع کردن هم براي خودش حد و مرزي دارد. براي همين شخصي از حضرت رضا‌(ع) پرسيد: حد و مرز تواضع چيست که اگر آن را رعايت کند به عنوان متواضع به حساب مي‌آيد؟ آن حضرت فرمودند: تواضع داراي درجاتي است، يکي از اين درجات اين است که انسان موقعيت نفس خود را بداند و آن را با قلب سالم در همان جايگاه قرار دهد و براي ديگران همان را بپسندد که براي خود مي‌پسندد، هرگاه از کسي بدي ديد آن را با نيکي پاسخ دهد خشم خود را فرو برد، از گناهان مردم بگذرد و آن‌ها را مورد عفو قرار دهد.
:: فروتني با کي؟!

فروتني هم براي خودش اقسامي دارد و معمولا در دو مرتبه مورد برسي قرار مي‌گيرد.

:: فروتني در برابر خدا
اولين نوع تواضع و فروتني تواضع در برابر قوانين خداوند است. کساني مي‌توانند بندگي خدا را بکنند که در برابر عظمت خدا تواضع و خشوع داشته باشند. چون نتيجه تواضع و فروتني در برابر خدا تسليم در برابر فرمان خدا و اطاعت است. حتي گاهي اين فروتني به احترام خداوند هم معني شده است مثلا امام صادق‌(ع) در وصف پيامبر اکرم فرمودند: آن هنگام که پيامبر از طرف خدا مبعوث به رسالت شد تا هنگام رحلت براي رعايت تواضع در برابر پيشگاه خدا هرگز در حال تکيه بر چيزي، غذا نخورد.

:: فروتني در معاشرت با مردم
اين که در برابر خانواده دوستان همکاران همکلاسي‌ها احساس برتري نکنيد و دائم خودتان را از نظر موقعيت اجتماعي و فردي بالاتر نبينيد و در معاشرت با آن‌ها طوري برخورد نکنيد که آن‌ها را کوچک و حقير بشماريد در واقع توانسته‌ايد از خودتان فروتني به خرج دهيد.

نشانه‌هاي تواضع
انسان‌هاي متواضع را همه دوست دارند و محبت و ايجاد دوستي و محبوبيت اولين نشانه‌هاي تواضع است چون انسان‌هاي متواضع از محبوبيت فوق العاده‌اي برخوردارند و اطرافيان‌شان آن‌ها را بيشتر قبول دارند و بيشتر به آن‌ها احترام مي‌گذارند. از خودنمايي پرهيز مي‌کنند و دائم هم از خودشان تعريف نمي‌کنند. امام علي‌(ع) در اين زمينه مي‌فرمايند: سه چيز سر آغاز تواضع است: اين که انسان هر کس را ببيند ابتدا به او سلام کند و در پايين مجلس بنشيند و تظاهر ريا و سمعه را ناخوش دارد.
:: چه مي‌کند اين تواضع

اين‌ها هم آثاري است که تواضع و فروتني مي‌تواند براي ما داشته باشد. البته آن هم از زبان ائمه:

امام حسن عسکري‌(ع): تواضع نعمتي است که سبب حسادت ديگران نمي‌شود.

امام علي‌(ع): ميوه درخت تواضع محبت است و ميوه (شوم) تکبر دشنام و ناسزاگويي مردم است.

امام علي‌(ع): با تواضع و محبت کارها نظم و سامان مي‌يابد.

رسول اکرم‌(ع): تواضع جز بزرگي بر انسان نمي‌افزايد، پس تواضع کنيد تا خداوند شما را بلند مقام سازد.

امام علي‌(ع): با تواضع و فروتني، امور مختلف زندگي سامان مي‌يابد و منظم مي‌شود.

حضرت مسيح‌(ع): به وسيله تواضع، مزرعه علم و دانش آباد مي‌شود نه با تکبر، همان گونه که زراعت در زمين نرم و هموار مي‌رويد نه بر روي کوه.

امام علي‌(ع): تواضع انسان را بالا مي‌برد.

پيامبر(ص): تواضع و فروتني موجب کسب شيريني و لذت عبادت خواهد شد.

تمرين فروتني
اگر قرار است شما تبديل شويد به يک آدم متواضع و ملتي از بودن با شما لذت ببرند و هي بگويند اين آدم آخر رفاقت و خوبي است و تازه توي اين ماه يک صفت خوب به صفت‌هاي‌تان اضافه شود پيشنهاد مي‌کنيم اين پيشنهادات را جدي بگيريد.

:: خودتان را جدي نگيريد
به چيزهايي که داريد به چشم يک خصوصيت خارق العاده يا يک ويژگي شگفت انگيز يا يک موقعيت ناب نگاه نکنيد، فکر نکنيد که تنها و تنها مال شماست و شما افتخار داشتن آن را داريد، درست است که آشنايي با توانايي‌ها به آدم اعتماد به نفس مي‌دهد اما وقتي خيلي به اين توانايي‌ها بنازيد نتيجه‌اش چيزي جز خودشيفتگي و تکبر نيست. پس در اين يک مورد به نداشته‌هايتان هم فکر کنيد.

:: ملاک ارزش گذاري‌تان را درست کنيد
ببينيد ملاک‌تان براي ارزش گذاري آدم‌ها چيست؟ پول، طبقه اجتماعي، تحصيلات، اخلاق و رفتار، ايمان يا... جان ما يک کم درست فکر کنيد قرار نيست هر کس ميلياردر بود آدم درست و خوبي هم باشد يا فقط کساني ارزش هم صحبتي دارند که تحصيلات دکترا داشته باشند! و... اين طوري خط و نشان کشيدن براي آدم‌ها جز تحقير کردن خودتان چيزي نصيب‌تان نمي‌کند.

نظرات کاربران
کد امنیتی