ساندويچ مغز
مکعب روبيک بيش از 30 سال است که فسفر رياضيدانان مطرح جهان را مي‌سوزاند

ساندويچ مغز

نویسنده :

محمدمهدي اعتمادي

داستان خيلي ساده است. داستان ساده‌اي که با يک کلمه خيلي ساده شروع مي‌شود؛ اسباب‌بازي. اسباب‌بازي از آن کلماتي است که به جرأت مي‌توان گفت تمام مردم روي کره زمين با آن آشنا هستند و از نزديک آن را لمس کرده‌اند. حتما خود شما خاطرات زيادي داريد که در آن‌ها واژه اسباب‌بازي نقش پررنگي دارد. به نظر شما پرفروش‌ترين اسباب‌بازي دنيا چيست؟ پلي‌استيشن؟ ايکس‌باکس؟ عروسک باربي؟! شايد هم دارا و سارا؟! نه‌خير. هيچ کدام از جواب‌هايتان درست نبود. پرفروش‌ترين اسباب‌بازي دنيا يکي از ساده‌ترين (و از نگاهي ديگر شايد پيچيده‌ترين) انواع آن‌هاست. يک مکعب کوچک رنگ‌و‌وارنگ به نام «روبيک». شايد برايتان جالب باشد بدانيد که تا به حال حدود 350 ميليون عدد از اين مکعب‌ها به فروش رفته است و چيزي حدود يک پنجم آدم‌هاي کره زمين فارغ از جنسيت و سن و سال براي مغلوب کردن اين معما دست به‌کار شده‌اند. شايد انيميشن محبوب Wall-E را ديده باشيد؛ در اين صورت يادتان مي‌آيد که همدم و هم‌بازي روبات دوست ‌داشتني اين انيميشن چيزي نبود جز يک مکعب روبيک فرد اعلاء!

معما آغاز مي‌شود؛ تولد روبيک
سال 1977 بود. انقلاب بزرگ ديجيتال آغاز شده بود و مردم داشتند نخستين رايانه‌هاي خانگي را از فروشگاه‌ها مي‌خريدند، در همين سال بود که آقاي «ارنو روبيک» مجسمه‌ساز و پروفسور معماري، سرگرمي جديدي را ساخت. اين اختراع شگفت‌انگيز چيزي نبود جز مکعب جادويي که بعدها با نام مکعب روبيک (Rubiks Cube) از مجارستان به تمام دنيا صادر شد. مکعب روبيک 4 نوع مختلف دارد: ۲۲۲ که به مکعب جيبي معروف است، ۳۳۳ که رايج‌ترين آن‌هاست و روبيک ناميده مي‌شود، ۴۴۴ که به انتقام روبيک معروف است و در آخر نوع ۵۵۵ يا مکعب حرفه‌اي يا به اصطلاح پروفسوري.

ساختار مکعب روبيک (نوع ۳۳۳)
سطح مکعب روبيک 6 رنگ دارد، براي هر وجه يک رنگ و اندازه هر ضلع مکعب تقريبا برابر ۵/۷ سانتي‌متر است. 9 سطح مربع شکل در هر طرف وجود دارد که در مجموع 54 سطح مي‌شوند که به اندازه 26 مکعب کوچک به هم چسبيده فضا را اشغال مي‌کنند. مکعب مرکزي هر وجه متصل به مرکز است تا ديگر مکعب‌ها به آن‌ها متصل شوند و توانايي چرخش داشته باشند. مکعب روبيک داراي 12 زاويه است که دو رنگ را نشان مي‌دهد و 8 گوشه که 3 رنگ را نشان مي‌دهد، هر قسمت (هر زاويه) 2 يا 3 رنگ متفاوت را نشان مي‌دهد، بدين‌گونه‌ است که هيچ‌گاه زاويه‌اي وجود ندارد که دو رنگ شبيه (مثلا قرمز و قرمز) را نشان دهد! در اغلب مکعب‌هاي روبيک رنگ قرمز در مقابل رنگ نارنجي است، زرد مقابل سفيد و سبز مقابل آبي. در مکعب روبيک با چرخش مهره‌ها حول محورها، ۴۳، ۲۵۲، ۰۰۳، ۲۷۴، ۴۸۹، ۸۵۶ ، ۰۰۰ چيدمان مختلف متفاوت وجود دارد که البته از اين ميان تنها يک چيدمان (ديده شدن فقط يک رنگ روي هر وجه) باعث رمزگشايي از آن مي‌شود! ظاهرا با معماي بسيار پيچيده‌اي مواجهيم. البته قضيه به همين جا هم ختم نشد و در سال 1994 فردي به نام «مليندا گرين» مدلي 4 بعدي را از مکعب روبيک 3333 با نام MagicCube4D طراحي کرد که شمار چيدمان‌هاي ممکن براي آن بيش از شمار اتم‌هاي شناخته شده در کيهان است! تا سال 2007 تنها 55 نفر در سراسر جهان توانسته‌اند اين مکعب عجيب را رمزگشايي کنند.

روبيک؛ مرد هزارچهره
تا به حال انواع و اقسام روبيک ساخته شده است (حدود 20 نوع) که معروف‌ترينشان اين‌هايند: روبيک ميان تهي، روبيک 360 درجه، روبيک بشکه‌اي، روبيک نابينايان، روبيک آينه‌اي، سودو کيوب، روبيک ماز.
چند مي‌گيري حلش کني؟!

معمولا اين‌جوريه؛ افرادي که تازه با روبيک آشنا مي‌شوند تا يکي دو ساعت اول حسابي از همنشيني با روبيک لذت مي‌برند اما وقتي مي‌بينند که نه‌خير، مثل اين‌که به اين راحتي‌ها حل‌شدني نيست، 3 حالت پيش مي‌آيد:

1‌. همان‌جا مکعب روبيک را با ضربات متعدد جسمي سخت، مي‌شکنند. يعني در واقع صورت مسئله را پاک مي‌کنند!

2‌. پرتش مي‌کنند جايي که ديگر عمرا دستشان به آن برسد!

3‌. شب و روز براي حلش بي‌خوابي مي‌کشند و آخرش هم...

اما بايد بگويم که داستان به اين سختي‌ها هم نيست. کافي است مکعب خودتان را بشناسيد.

مکعب‌هاي مرکزي

اين مکعب‌هاي تک رنگ در وسط هر وجه قرار دارند و قابل حرکت نيستند (براي مثال در شکل زير يکي سفيد، يکي قرمز و يکي سبز) شما بايد سعي کنيد بقيه قطعات هر وجه را براي هم‌رنگ شدن با اين مکعب‌هاي مرکزي به چرخش درآوريد.

مکعب‌هاي لبه

در هر وجه 4 تا از اين نوع داريم. لبه‌ها داراي دو رنگند.

مکعب‌هاي گوشه

اين‌ها داراي 3 رنگند و مثل مکعب‌هاي لبه، تعدادشان در هر وجه 4 تاست.

حالا که با روبيک خود دوست شديد، بايد نحوه خواندن الگوريتم‌هاي روبيکي را بياموزيد زيرا شما براي رمز گشايي از روبيک مجبوريد از يک سري الگوريتم‌هاي آماده که رياضيدانان خيلي باهوش! با سال‌ها کار، آن‌ها را به دست آورده‌اند، استفاده کنيد. مکعب روبيک شامل 6 وجه، 6 رنگ و 6 لايه است. براي آغاز حل آن بايد مکعب را طوري نگه داريد که چشم شما فقط يک رنگ را ببيند و يک رنگ در سمت راست، يکي در سمت چپ، يکي در بالا، يکي در پايين و يکي در پشت قرار بگيرد. الگوريتم‌ها به صورت حروف بزرگ انگليسي نوشته مي‌شوند. براي مثال وقتي نوشته شده (R (Right شما بايد آن رنگي را که در سمت راست رنگ مقابل چشم شماست 90 درجه به صورت ساعت‌گرد بچرخانيد و اگر گفته شده R يا Ri بايد همان لايه را 90 درجه به صورت پادساعت‌گرد حرکت دهيد. اگر نوشته شده بود R2 يعني چرخش 180 درجه. بقيه حروفي که در الگوريتم‌ها به‌کار مي‌روند اين‌هايند: وجه بالايي‌=‌U، وجه زيري‌=‌D، وجه چپ‌=‌L، وجه رو‌به‌رويي‌=‌F، وجه پشتي‌=‌B. تصوير روبه‌رو هم مي‌تواند کمک کند.

دقت کنيد که بايد به اين اصول اوليه کاملا مسلط شويد چون اين‌ها پايه حل روبيکند. خيلي دلم مي‌خواست ادامه روش حل روبيک را در اين‌جا بياورم اما خوب فضاي صفحه اين امکان را نمي‌دهد. البته بهترين کار اين است که براي يادگيري حل روبيک به فيلم‌هاي آموزشي مراجعه کنيد. راستش، بد نيست بدانيد روشي به نام F2L هم اکنون سريع‌ترين روش حل روبيک در جهان است. بسياري ازحرفه‌اي‌هاي روبيک، اين روش را به‌نام «fridrich method» مي‌شناسند. واژه «Fridrich» از نام يکي از رکوردداران روبيک که روبيک را در 8 ثانيه حل کرد، گرفته شده است. اين روش تشکيل شده از سلسله الگوريتم‌هايي که حالات روبيک را در لايه‌هاي مختلف پيش‌بيني کرده است. تعداد کل الگوريتم‌هاي روش F2L، 121 عدد مي‌باشد.

مسابقات روبيک

مسابقات بين‌الملي حل سرعتي مکعب روبيک از سال 2003 هر سال به طور منظم برگزار مي‌شود که مسئوليت برگزاري آن برعهده انجمن جهاني روبيک مي‌باشد. اين مسابقات در رشته‌هاي مختلف از قبيل حل مکعب با يک دست، با چشم بسته و با پا برگزار مي‌شود.رکورد روبيک متعلق به «اريک آکرسديک» با 7.08 ثانيه از کشور هلند است که در رقابت‌هاي آزاد چک در سال 2008 ثبت شده است. تفاوت رکورد نفر اول دنيا با نفر صدم دنيا تنها 3.69 ثانيه است.

نظرات کاربران
کد امنیتی