به‌خاطر يک مشت عدد!
چه کسي فکرش را مي‌کرد که سرو‌کله زدن با اعداد هم بشود اعتياد؟

به‌خاطر يک مشت عدد!

نویسنده :

محمدمهدي اعتمادي

همه چيز خيلي ساده و سريع اتفاق افتاد. ماجرا از آن‌جا شروع شد که يک روزنامه محلي ژاپني که در آن جدول سودوکو کار شده بود، به دست يک ايراني افتاد و همراه با او به سرعت به روزنامه‌هاي کشور راه پيدا کرد. آن ايراني کسي نبود جز «حجت‌الاسلام محمد‌رضا زائري». به اين ترتيب اولين جدول سودوکو 30 فروردين سال 85 در روزنامه همشهري به چاپ رسيد. در آن زمان کسي فکرش را هم نمي‌کرد که اين جدول ساده در کنار جدول‌هاي کلاسيک روزنامه‌اي که ساليان درازي بود در بسياري از روزنامه‌ها چاپ مي‌شد، حتي ديده شود، چه برسد به اين‌که تا چند سال بعد بخواهد جاي آن‌ها را بگيرد. اين‌گونه شد که با چاپ اين جدول در روزنامه‌ها و انتشار تک‌و‌توک کتاب‌هاي مجموعه جدول سودوکو، اين اسم و ترکيب جديد سر زبان‌ طرفداران حل جدول و سرگرمي افتاد. کم‌کم همه‌جا حرف از جدولي جديد زده مي‌شد که بسيار ساده و در عين حال جذاب است. تمام آن‌هايي که اوايل سودوکو را به سادگي و تکراري بودن متهم مي‌کردند، به محض اين‌که يکي از آن‌ها را در دست مي‌گرفتند، ديگر نمي‌توانستند رهايش کنند و تا مدتي فکر و ذکرشان حل کردن جدول‌هاي جديد مي‌شد. سودوکو مثل اعتياد در وجودتان نفوذ مي‌کند. اگر براي ترک کردن اين رفيق ناباب! مجبور شديد درد ترک بکشيد و فکر مي‌کنيد که بعد از آن از سرتان مي‌افتد، سخت در اشتباهيد؛ چون وقتي حسابي افتاديد توي خط حل سودوکو، ديگر کار از کار گذشته است و دل کندن از آن خيلي سخت است. کافي است يک جدول 9 ‌‌‌‌تايي سودوکو، آن هم ساده‌اش را جلوي رويتان بگذاريد تا بفهميد سودوکو ديگر براي شما چيزي توي مايه‌هاي اکسيژن شده است! آن وقت است که با خود مي‌گوييد: بي سودوکو، هرگز!

اين مهمان ناخوانده از کجا آمده؟
سودوکو از يک واژه ژاپني و با همين تلفظ گرفته شده که معنايش «اعداد غير تکراري» است. از اسمش هم پيداست که اين جدول به صورت سنتي و از قديم الايام در ژاپن رواج داشته، اما همه‌گير شدن آن در جهان چيز ديگري است. دو شرکت سرگرمي در دنيا (شرکت آمريکايي «دل» و شرکت «نيکولي» از ژاپن) هر دو مدعي کشف و رواج سودوکو هستند، يعني در واقع سر اين‌که چه کسي زودتر گفت: يافتم، يافتم، بين علما و اهل فن اختلاف است! البته اين نکته را بدانيد که جدول‌هاي سودوکو فقط از قرن 19 به بعد در روزنامه‌هاي اروپايي کار شده‌اند اما خيلي پيش از آن در روزنامه‌هاي ژاپني کار مي‌شده‌اند. پس بيشتر به نظر مي‌رسد حق با شرکت نيکولي ژاپن باشد.

در حال حاضر انواع مختلفي از جدول سودوکو در دنيا رواج دارند که البته هيچ کدام به پاي سودوکوي اصلي نمي‌رسند. سودوکوهاي 25 در 25، کاکرو (البته نه آن کاکرو معروف کارتون فوتباليست‌ها)، هاشيرو، فيلومينو و مدل‌هاي ديگري از اين جدول‌ها، در فهرست محصولات شرکت نيکولي‌اند که هرکدام هم قوانين خاص خودشان را براي حل دارند. بعضي از اين جدول‌ها همان سودوکوي معمولي‌اند که در شکل و اندازه‌شان تفاوت ايجاد و به يک اسم ديگر معرفي شده‌اند؛ به طور مثال سودوکوي آيکونيک، همان سودوکوي عادي است که به جاي عدد در آن از 9 شکل متفاوت استفاده شده است و يا سودوکوي سامورايي، ترکيبي از 5 جدول عادي سودوکو است که از گوشه‌ها به هم چسبيده‌اند و ساير قوانين آن مانند سودوکوي معمولي‌است. همه اين‌ها به کنار‌، جالب اين است که چند سالي است سودوکو صاحب المپياد جهاني هم شده! اولين المپياد جهاني سودوکو در سال 2005 برگزار شد و تا همين امسال هم هنوز ادامه يافته است. در اين المپياد، شرکت‌کنندگان منتخب از سراسر جهان، در يک روز بايد 10 جدول بسيار پيچيده سودوکو را حل کنند و بهترين رکورد زماني در حل آن‌ها، برنده 100 هزار دلار مي‌شود. (خدايي ارزشش را دارد آدم دچار اين نوع اعتيادها بشود!) جالب اين‌جاست که تا به حال هيچ ژاپني برنده اين جايزه نشده است که در نوع خودش واقعا عجيب است!

اعتياد به سودوکو در دنيا به يک اتفاق جدي و واقعي تبديل شده است. آهنگ‌هاي زيادي با مضمون سودوکو ساخته و خوانده شده‌اند و هنوز هم در راديو‌هاي جهان پخش مي‌شوند. در بسياري از کامپيوترها و گوشي‌هاي موبايل بازي سودوکو را مي‌توان پيدا کرد و حتي مسابقات زنده سودوکو با نام SUDO-Q به يک برنامه پرطرفدار تبديل شده است. يک خبر جالب ديگر اين‌که همين چند وقت پيش بود که يکي از دادگاه‌هاي استراليا که کارش رسيدگي به پرونده‌هاي اعتياد و مواد مخدر است، يک ميليون دلار استراليا جريمه شد؛ چون 5 نفر از 12 نفر اعضاي هيئت منصفه‌اش در طول برگزاري دادگاه، جدول سودوکو حل مي‌کردند! البته اين‌ها فقط گوشه‌هايي کوچک از اعتياد به اين نوع سرگرمي بود.

کل‌کل از نوع عددي!!
اين سودوکوبازهاي نازنين هم براي خودشان عالمي دارند و دائم در حال کل‌کل با يکديگرند؛ مهم‌ترين کل‌کل سودوکوبازها سر رکورد زماني حل کردن جدول‌هاست. جدول‌هاي سودوکو معمولا به 4 دسته تقسيم مي‌شوند: ساده، معمولي، دشوار و پيچيده که جدول‌هاي از نوع پيچيده خوراک سودوکوبازها هستند. در حالت عادي و براي شروع نمي‌توان با يک سودوکوي پيچيده، کار را شروع کرد چون نتيجه آن چيزي جز اين نيست: بعد از ساعت‌ها کلنجار رفتن با اين جدول عجيب و پر از خانه‌هاي خالي، دست از پا درازتر جدول را به يک طرف و مدادتان را به يک طرف ديگر پرتاب مي‌کنيد! اما سودوکوبازهاي حرفه‌اي به کمتر از پيچيده رضايت نمي‌دهند و معتقدند سودوکوهاي ساده‌تر به درد بچه‌ها مي‌خورد! جدول‌هاي پيچيده، رقم‌هاي معلوم کمتري دارند و قوانين پيچيده‌تري در حل آن‌ها حاکم است. براي حل کردن آن‌ها گاهي بايد تا 3 مرحله بعد از گذاشتن يک رقم را محاسبه کرد. براي همين است که اصل رکوردگيري روي همين جدول‌ها انجام مي‌شود که به تمرکز و دقت زيادي نياز دارند. به جز اين، تعدادي جدول هم وجود دارند که بس که سخت هستند، بيشتر به نظر سرکاري مي‌آيند و غير قابل حل. اما هرکس بتواند آن‌ها را حل کند، او را پدر خوانده سودوکوبازها لقب خواهند داد!

اما کل‌کل سودوکوبازها در اين حد باقي نماند؛ سايت‌ها و کلوب‌هاي سودوکو، کم‌کم در اينترنت جا باز کردند و بعد از مدتي بازار رقابت‌هاي سودوکو گرم و گرم‌تر شد. شيوه يکي از معروف‌ترين اين سايت‌ها که تا به حال چند دوره رقابت را برگزار کرده، اين‌گونه است که از قبل، زمان رقابت را اعلام مي‌کند، بعد جدول را در زمان اعلام شده روي صفحه سايت مي‌گذارد و مسابقه شروع مي‌شود. اولين کسي که جواب را به سايت برگرداند، برنده است. البته جايزه‌اي در کار نيست و سودوکوبازها به خاطر همان معروف شدنش مسابقه مي‌دهند و البته عشق به کل‌کل و رکوردزني...

محبوب جهاني!
چرا؟ واقعا چرا آدم بايد وقت با ارزشش را سر چيدن يک سري عدد توي اين جدول مسخره تلف کند؟! احتمالا اين اولين سوال کساني‌است که به سودوکو اعتياد ندارند! آن‌هايي که هرگز يک جدول سودوکو را دست نگرفته‌اند، نمي‌توانند بفهمند چرا اهالي سودوکو اين‌قدر به اين جدول وابسته‌اند و يک جدول ساده و کوچک چگونه به همين راحتي تمام دنيا را گرفته است. دليل چنين اتفاقي را بايد در ريشه‌هاي مشترک تمام آدم‌هاي دنيا جست‌و‌جو کرد. اولين ويژگي سودوکو که آن را به يک گزينه مناسب براي جهاني بودن و جهاني ماندن تبديل مي‌کند، سادگي آن است؛ زيرا براي حل کردن اين جدول فقط کافي‌ است بلد باشيد از يک تا 9 بشماريد؛ فقط و فقط همين. حتي لازم نيست از اعمال بسيار ساده رياضي مثل جمع زدن استفاده کنيد. قانون بازي همين است؛ در هر مربع داخلي و هر رديف و هر ستون، يک بار و تنها يک بار بايد اعداد يک تا 9 نوشته شوند، به همين راحتي. قبول داريد به خاطر سپردن چنين قانوني اصلا کار سختي نيست؛ براي همين است که هر کسي با آي‌کيوي بالاتر از 70 (مرز عقب ماندگي ذهني) مي‌تواند آن را حل کند! مسئله ديگر، نشانه‌هاي جهاني اين سرگرمي است؛ سر و کار داشتن با اعداد تقريبا براي همه امري عادي و روزمره محسوب مي‌‌شود؛ در حل سودوکو نه کلمه‌اي وجود دارد و نه رد پايي از فرهنگ يا ادبيات به چشم مي‌خورد. براي همين هر کسي با هر فرهنگي مي‌تواند آن را بفهمد و حل کند. ويژگي ديگري که اين جدول را به يک سرگرمي راحت و همه‌گير تبديل مي‌کند، کم بودن و در دسترس بودن مواد اوليه مورد نياز آن است؛ يک کاغذ و يک مداد تنها چيزهايي‌اند که براي اين سرگرمي لازم‌اند؛ نه مهره‌اي، نه تخته‌اي و نه توپ و دروازه‌اي! (البته دارا بودن يک مثقال آي‌کيو و صبر و حوصله که ديگر لازم است!) براي همين هر کسي و در هر حالتي و هر جايي مي‌تواند مشغول حل کردن يکي از اين جدول‌ها باشد. حتي سر کلاس درس، البته به شرطي که از ديد استاد گرامي دور باشيد! فکر مي‌کنم شما هم حالا درک مي‌کنيد که چرا اين جدول تا اين حد در دنيا اسم و رسم براي خودش پيدا کرده است.

فاصله ما تا ديگران
لابد با خواندن اين مطلب خيال کرده‌ايد سودوکو در ايران تبديل به يک تب بزرگ و غيرقابل کنترل شده اما کافي‌است وضيعت اين تب را با تب جهاني سودوکو مقايسه کنيد تا دست‌تان بيايد که اين تب در ايران خيلي ناچيزتر از خيلي نقاط ديگر جهان است. يکي از نشانه‌هاي اين حرف اين است که اگر در سايت گوگل واژه سودوکو را جست‌وجو کنيد، چيزي حدود 100 هزار صفحه يافت مي‌شود. در حالي که اگر اين جست‌وجو را به زبان انگليسي انجام دهيد، نتيجه بيش از يک ميليون صفحه خواهد بود! در واقع هزاران سايت وجود دارند که هر روز چند جدول سودوکو را روي اينترنت مي‌گذارند.

نرم‌افزارهاي طراحي و حل جدول سودوکو در همه جا هست و حتي الگوريتم‌هاي مختلف براي حل آن‌ها آموزش داده مي‌شوند. نرم‌افزارهاي بازي سودوکو براي کامپيوتر، موبايل، پلي استيشن و ديگر دستگاه‌هاي گيم طراحي شده و خلاصه اين‌که امکانات کامل براي سودوکوبازهاي حرفه‌اي مهياست. از طرفي سودوکوبازها هم بيکار ننشسته‌اند و کلي گروه و کلوپ براي خودشان دست‌و‌پا کرده‌اند که آخرين خبرهاي سودوکو در آن‌ها رد و بدل و رکوردهاي جديد منتشر مي‌شوند. با اين حال، تب سودوکو فقط مال حرفه‌اي‌ها و خوره‌هاي آن نيست؛ خيلي از مردم عادي هم گرفتار جادوي سودوکو هستند مثلا اين‌که تقريبا تمام روزنامه‌ها هر روز بخشي را از فضاي صفحه سرگرمي خود به چاپ جدول سودوکو اختصاص مي‌دهند. اين ويژگي‌ها مخصوص هيچ کشور خاصي نيست؛ سودوکو آمريکا، اروپا، آسيا و حتي آفريقا را هم فتح کرده است.

سودوکيوب
شايد مطلب چند هفته‌ پيش جيم را که درباره مکعب روبيک بود، خوانده‌ايد. دليل اين يادآوري اين است که مي‌خواهم در اين‌جا يک سرگرمي خيلي جذاب را معرفي کنم که در واقع اين دو مطلب را به هم پيوند مي‌دهد و به نوعي معجوني از اين دو است؛ ترکيب دو بازي سودوکو و روبيک، يک وسيله بسيار سخت را به‌وجود آورده به نام «سودوکيوب» که فراتر از حد انتظار سخت و مشکل است و حتي اگر در حل جدول سودوکو و نيز حل روبيک هيچ مشکلي نداشته باشيد شايد باز هم اصلا نتوانيد سودوکيوب را حل کنيد (اين را گفتم که اگر حتي بعد از چند ساعت کار روي آن به هيچ نتيجه‌اي نرسيديد، زياد دپرس نشويد!). اين وسيله طوري طراحي شده است که در هر يک از وجه‌هاي مکعب روبيک۳۳ اعداد يک تا 9 بصورت نامرتب نوشته شده و بديهي ‌است هر عدد يک مرتبه بيشتر در هر وجه تکرار نشده است. از طرفي بازي سودوکو نيز دقيقا همين طور است. حالا شما بايد وجه‌ها را طوري بچرخانيد که اعداد غير تکراري يک تا 9 در هر طرف مکعب ظاهر شوند. خوبي اين وسيله اين است که هم‌زمان مي‌توان از زيبايي جدول سودوکو و تحرک و تمرکز روي مکعب روبيک لذت برد.

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨
گپی با قربان محمدپور کارگردان سلام بمبئی که فیلمش رکورد فروش در روز اول اکران را زد

سینمای من جشنواره‌ای نیست، برای مردم است

٩٥/٠٩/١٨