نماي تاريک تارنما
ريز و درشت قوانيني که براساس آن‌ها فيلترينگ بر روي سايت‌ها اعمال مي‌شود

نماي تاريک تارنما

نویسنده :

سه دهه از باز شدن پاي اينترنت به داخل مرزهاي کشورمان مي‌گذرد. از همان ابتدا خيلي‌ها براي اين پديده نوظهور به سبک غافل‌گيري از ورود تلفن همراه، ماهواره و... تب کردند و چند صباحي بعد هم تب‌شان شد عرق سرد. اما از همان سال‌ها هم نحوه برخورد با اين پديده براي بسياري جاي سوال داشت. اين ابزار با کارکردهاي چند‌سويه‌اش برخوردهايي را مي‌طلبيد که تا سال‌ها در چنته مسئولان دولتي نبود. يکي از اين برخوردها، نحوه مقابله با جرايمي بود که صحنه ‌جرم‌شان دنياي مجازي بود. اما پيگيري و تصويب قانون جرايم رايانه‌اي در يکي دو سال اخير از سوي مجلس شوراي اسلامي بالاخره به رفع بعضي دغدغه‌ها در اين خصوص کمک کرد. قانون جرايم رايانه‌اي مشتمل بر 56‌ ماده و 25 تبصره، پنجم خرداد ماه سال 88 در مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و 20‌ خرداد همان سال نيز به تاييد شوراي نگهبان رسيد. پس از آن کارگروهي براي تعيين مصاديق جرايم رايانه‌اي از اين قانون تشکيل شد. البته اين قانون و تعبير جرم از آن، براي بعضي موضوعات و مصاديق هم‌چنان دچار ابهام است و هر از چند گاهي متوليان قضايي را با سوالاتي مواجه مي‌کند. اما موضوع فيلترينگ شايد مهم‌ترين بحثي باشد که افراد توقع دارند، پاسخش را از اين قانون بگيرند. ريز و درشت موضوع فيلترينگ و استفاده از سايت‌هاي فيلتر شده را در ادامه گرد آورده‌ايم:

ميزگردي براي فيلترينگ
شايد برايتان جالب باشد بدانيد، فيلترينگ يا برخورد قضايي با سايت‌ها يا به قول فرهنگستان زبان و ادب فارسي «تارنما»ها بر چه اساسي صورت مي‌گيرد. اين دست موضوعات خودشان را در ماده (22) قانون جرايم رايانه‌اي قرار داده‌اند. همين ماده هم قوه قضائيه را موظف کرده است. کميته‌اي را براي تعيين مصاديق محتواي مجرمانه در محل دادستاني کل کشور تشکيل دهد. بعد دور ميز احتمالا گرد اين کميته، وزير يا نماينده وزارتخانه‌هاي آموزش و پرورش، ارتباطات و فناوري اطلاعات، اطلاعات، دادگستري، علوم،‌ تحقيقات و فناوري، فرهنگ و ارشاد اسلامي، رئيس سازمان تبليغات اسلامي، رئيس سازمان‎ صدا و سيما و فرمانده نيروي انتظامي، يک نفر خبره در فناوري اطلاعات و ارتباطات به انتخاب کميسيون صنايع و معادن مجلس شوراي اسلامي و يک نماينده مجلس شوراي اسلامي به انتخاب کميسيون حقوقي و قضايي و تاييد مجلس شوراي اسلامي نشستند. کرسي بالا هم در اختياردادستان کل کشور به عنوان رئيس کميته بود. پشت بند اين ماجرا دبيرخانه‌اي هم براي رتق و فتق امور و پيگيري مسائل، از سوي دادستان کل کشور تشکيل شد. اما کارگروه چند وقت بعد فهرستي از مصاديق محتواي مجرمانه فضاي مجازي تهيه کرد. اين فهرست در پنج محور «محتواي عليه عفت و اخلاق عمومي»، «محتواي عليه مقدسات اسلامي»، «محتواي عليه امنيت و آسايش عمومي»، «محتواي عليه مقامات و نهادهاي دولتي و عمومي» و «محتوايي که براي ارتکاب جرايم رايانه‌اي و ساير جرايم به کار مي‌‌رود» تدوين شد. تمامي ارائه دهندگان خدمات دسترسي و ميزباني نيز مکلف شدند چنان‌چه با يکي از مصاديق اشاره شده در اين فهرست مواجه شدند، بلافاصله مراتب را به دبيرخانه مستقر در دادستاني کل کشور اعلام کنند. دبيرخانه کارگروه هم بايد با بررسي گزارش‌هاي رسيده نسبت به مجرمانه بودن يا نبودن، تصميم نهايي را اتخاذ کند و در صورت احراز محتواي مجرمانه نسبت به پالايش اقدام کند. مراتب نيز توسط دبيرخانه به مراجع قضائي ذي ربط براي تعقيب کيفري اطلاع داده شود.

مصاديق جرايم فضاي سايبر
اگر اهل معامله داده‌ها يا نرم افزارهايي هستيد که صرفا براي ارتکاب جرايم رايانه اي به کار مي‌روند، کلاه تان را بچسبيد که قانون دير يا زود، سفت و سخت با شما برخورد خواهد کرد. مصاديقي که در صورت ارتکاب شما را مجرم مي‌کنند، فقط به اين‌ها خلاصه نمي شوند. موارد زير هم جزو مصاديق جرايم رايانه اي قرار مي‌گيرند:

فروش، انتشار يا در دسترس قرار دادن غيرمجاز گذر واژه‌ها و داده‌هايي که امکان دسترسي غيرمجاز به داده‌ها با سامانه‌هاي رايانه‌اي يا مخابراتي دولتي يا عمومي را فراهم مي‌کند انتشار يا در دسترس قرار دادن محتويات آموزش غيرمجاز، شنود غيرمجاز، جاسوسي رايانه‌اي، تحريف و اخلال در داده‌ها يا سيستم‌هاي رايانه‌اي و مخابراتي آموزش و تسهيل ساير جرايم رايانه‌اي انجام هرگونه فعاليت تجاري و اقتصادي رايانه‌اي مجرمانه مانند شرکت‌هاي هرمي انتشار فيلترشکن‌ها و آموزش روش‌هاي عبور از سامانه‌هاي فيلترينگ (بند ج ماده 25 قانون جرايم رايانه‌اي) تبليغ و ترويج اسراف و تبذير انتشار محتواي حاوي تحريک، ترغيب، يا دعوت به اعمال خشونت‌آميز و خودکشي تبليغ و ترويج مصرف موادمخدر، مواد روان گردان و سيگار باز انتشار و ارتباط (لينک) به محتواي مجرمانه تارنماها و نشاني‌هاي اينترنتي مسدود شده، نشريات توقيف شده و رسانه‌هاي وابسته به گروه‌ها و جريانات منحرف و غير قانوني تشويق، تحريک و تسهيل ارتکاب جرائمي که داراي جنبه عمومي هستند از قبيل اخلال در نظم، تخريب اموال عمومي، ارتشاء، اختلاس، کلاهبرداري، قاچاق موادمخدر، قاچاق مشروبات الکلي و غيره انتشار محتوايي که از سوي شوراي عالي امنيت ملي منع شده باشد

تشويق و ترغيب مردم به نقض حقوق مالکيت معرفي آثار سمعي و بصري غير مجاز به جاي آثار مجاز عرضه تجاري آثار سمعي و بصري بدون مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

دادستاني کل کشور به ميدان مي‌آيد

موضوع فيلترينگ خم و چم‌هاي بيشتري دارد. آن طور که مسئولان گفته‌اند؛ کارگروه فيلترينگ در دادستاني کل کشور به منظور فيلترينگ پايگاه‌هاي اينترنتي ايجاد شده است تا مصاديق محتوايي مجرمانه را تعيين کند. در حال حاضر هم فيلترينگ بر اساس معيارهاي تعيين شده در اين کارگروه انجام مي‌شود. بر اساس آمارهاي تاييد نشده، از کل سايت‌هاي متخلف که فيلتر شده‌اند 90 درصد خارجي و 10 درصد داخلي هستند. البته مسئولان تا امروز آمار دقيقي از شمار سايت‌هاي فيلتر شده ارائه نکرده‌اند.

فيلترينگ و ارقامي که تاييد نمي‌شوند
اما در سايه سکوت مسئولان در پاسخ به سوالات مطرح شده در خصوص سياست فيلترينگ و هزينه اين اقدام، اعداد و ارقام متفاوتي از سوي منابع خبري مختلف منتشر مي‌شود. زماني فردي اين رقم را 7ميليارد تومان عنوان مي‌کند. زمان ديگري هم مسئول ديگري هزينه 18ميليارد توماني مطرح شده در بعضي سايت‌ها را تکذيب مي‌کند تا هم‌چنان اين اعداد و ارقام در ابهام باقي بمانند.

مصاديق جرايم فضاي سايبر
اگر اهل معامله داده‌ها يا نرم افزارهايي هستيد که صرفا براي ارتکاب جرايم رايانه اي به کار مي‌روند، کلاه تان را بچسبيد که قانون دير يا زود، سفت و سخت با شما برخورد خواهد کرد. مصاديقي که در صورت ارتکاب شما را مجرم مي‌کنند، فقط به اين‌ها خلاصه نمي شوند. موارد زير هم جزو مصاديق جرايم رايانه اي قرار مي‌گيرند:

فروش، انتشار يا در دسترس قرار دادن غيرمجاز گذر واژه‌ها و داده‌هايي که امکان دسترسي غيرمجاز به داده‌ها با سامانه‌هاي رايانه‌اي يا مخابراتي دولتي يا عمومي را فراهم مي‌کند انتشار يا در دسترس قرار دادن محتويات آموزش غيرمجاز، شنود غيرمجاز، جاسوسي رايانه‌اي، تحريف و اخلال در داده‌ها يا سيستم‌هاي رايانه‌اي و مخابراتي آموزش و تسهيل ساير جرايم رايانه‌اي انجام هرگونه فعاليت تجاري و اقتصادي رايانه‌اي مجرمانه مانند شرکت‌هاي هرمي انتشار فيلترشکن‌ها و آموزش روش‌هاي عبور از سامانه‌هاي فيلترينگ (بند ج ماده 25 قانون جرايم رايانه‌اي) تبليغ و ترويج اسراف و تبذير انتشار محتواي حاوي تحريک، ترغيب، يا دعوت به اعمال خشونت‌آميز و خودکشي تبليغ و ترويج مصرف موادمخدر، مواد روان گردان و سيگار باز انتشار و ارتباط (لينک) به محتواي مجرمانه تارنماها و نشاني‌هاي اينترنتي مسدود شده، نشريات توقيف شده و رسانه‌هاي وابسته به گروه‌ها و جريانات منحرف و غير قانوني تشويق، تحريک و تسهيل ارتکاب جرائمي که داراي جنبه عمومي هستند از قبيل اخلال در نظم، تخريب اموال عمومي، ارتشاء، اختلاس، کلاهبرداري، قاچاق موادمخدر، قاچاق مشروبات الکلي و غيره انتشار محتوايي که از سوي شوراي عالي امنيت ملي منع شده باشد

تشويق و ترغيب مردم به نقض حقوق مالکيت معرفي آثار سمعي و بصري غير مجاز به جاي آثار مجاز عرضه تجاري آثار سمعي و بصري بدون مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

عضويت در فيس‌بوک جرم است يا نه؟
ماجراي فيس‌بوک چند هفته پيش با بروز شايعاتي، مبني بر رفع فيلترينگ از اين شبکه اجتماعي اوج گرفت. در همان اثنا سرهنگ کاظمي معاون مبارزه با جرايم پليس در مصاحبه اي درباره عضويت در سايت فيس‌بوک گفته بود: افرادي که وارد شبکه‌هاي مجازي شده و عضو آن‌ها هستند، مجرم نيستند مگر عملي که بر اساس قوانين جرايم رايانه‌اي و تعريف مراجع قضايي استناد به عمل مجرمانه باشد. در غير اين صورت مي‌توان اعلام کرد استفاده، عضويت يا هر گونه فعاليت در شبکه‌هاي اجتماعي، مغاير با قوانين جمهوري اسلامي نيست يا قابليت پيگيري و برخورد از سوي مقامات قضايي را ندارد. اين صحبت کاظمي بدون بازخورد نبود و بلافاصله يکي از اعضاي کميته فيلترينگ در مصاحبه اي ديگر به‌صورت تلويحي از بسياري اقدامات کاربران در فيس‌بوک به عنوان اعمالي مجرمانه ياد کرد. همين موضوع کاظمي را دوباره پاي ميز مصاحبه -اين بار با ايسنا- نشاند تا اين مقام مسئول بگويد که؛ «براساس قانون جرايم رايانه‌اي موضوعي به اسم مجازات افراد، به دليل عضويت در فيس‌بوک وجود ندارد حتي اگر افراد از طريق فيس‌بوک اطلاعات‌شان مورد سوء استفاده قرار گيرد و به دادسراي جرايم يارانه‌اي مراجعه کنند، شکايت آنان مورد پيگيري قرار مي‌گيرد. هيچ‌گاه با اين افراد به عنوان متهم برخورد نمي‌شود و عضويت در فيس‌بوک جرم نيست مگر آن که افراد بخواهند از اين فضا سوءاستفاده کنند.» او بيان کرده بود: هر اقدامي که موجب هتک حرمت و حيثيت افراد در فضاي فيس‌بوک شود جرم محسوب مي‌شود. افراد اگر در فيس‌بوک اقدام به توهين و افترا به مقامات دولتي يا افراد خاص و هر شخصي که خسارت و توهيني به فرد ديگر وارد کرده باشند، مرتکب جرم شده‌اند. کاظمي يک نکته ديگر را هم يادآور شده بود: «بيش‌ترين جرايمي که در فيس‌بوک رخ مي‌دهد، سوء استفاده از اطلاعات شخصي افراد است.

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨
گپی با قربان محمدپور کارگردان سلام بمبئی که فیلمش رکورد فروش در روز اول اکران را زد

سینمای من جشنواره‌ای نیست، برای مردم است

٩٥/٠٩/١٨