توقيفی‌ها  يا توفيقی‌ها؟
نگاهى به چگونگى و روند توقيف فيلم‌ها و سرنوشت توقيفى‌ها

توقيفی‌ها يا توفيقی‌ها؟

نویسنده : محمدناصر حق خواه

چه اسمش را توقيف بگذاريم چه مصلحتِ نمایش ندادن فيلم در يك زمان خاص چه هر چيز ديگر، اتفاقاتى كه براى بعضى فيلم‌ها مى‌افتد و ماندن آن‌ها پشت خط اكران، افزودن حاشيه‌اى بر حواشى پر تعداد و گوناگون سينماست كه در اين مطلب سعى کردیم جدا از پرداختن به درست يا غلط بودن اصل اين موضوع، با بررسى انواع مختلف فيلم‌هاى توقيفى و شيوه‌هاى توقيف، به پاسخ اين سوال برسيم كه نتیجه توقيف فيلم‌ها چيست؟

توقيف بر ٢ نوع است!
1- توقيف وزارت ارشاد: در اين شكل از توقيف، فيلم بعد از دريافت مجوز ساخت و پروانه نمایش در جشنواره‌هاى مختلف از جمله جشنواره فجر، هنگام اكران عمومىنمی‌توانند پروانه نمايش را از وزارت ارشاد كه خود تاييدكننده فيلم‌نامه بوده و مجوز ساخت هم داده روبه رو مى‌شود! در اين حالت يك نكته شديدا توى ذوق مى‌زند؛ اين كه وقتى فيلم‌نامه مجوز گرفته و پروانه ساخت صادر شده، فيلم هم اجازه نمایش در جشنواره‌ را داشته، چه‌طور مى‌‌شود هنگام نمایش عمومى با ممنوعيت روبه رو شود؟ تنها جواب اين است كه كارگردان يك فيلم‌نامه به شوراى صدور پروانه ساخت داده و كلا يك چيز ديگر ساخته كه البته آن چيز ديگر در جشنواره هم مشكلى براى نمایش نداشته، فقط براى نمایش عمومى مشكل دارد! از اين جمله مى‌شود به فيلم‌هاى «رستاخيز»، «خانه پدرى»، «عصبانى نيستم» و «خانه دختر» و... اشاره كرد.
2- توقيف روى پرده: در اين شيوه، فيلم كه علاوه بر همه مجوزهايى كه فيلم‌هاى نوع اول دارند، مجوز اكران عمومى هم از ارشاد گرفته و در حال نمایش است؛ بعد از چند روز با حواشی رو به رو شده و از پرده پايين كشيده مى‌شود. در اين مواقع هم تنها توضيحى كه داده مى‌شود اين است كه ادامه اكران فيلم به صلاح نبوده! از اين جمله مي‌توان به فيلم‌هاى: «گشت ارشاد»، «زندگى خصوصى» و «من مادر هستم» اشاره كرد.


توقيفى‌هاى پرحاشيه
این روزها که باز بحث اکران «رستاخیز» درویش مطرح است بد نیست مروری مطرح‌ترین فیلم‌های توقیفی سینمای ایران را مرور کنیم. 


خانه پدرى
فیلم «خانه پدری» به نویسندگی و کارگردانی کیانوش عیاری سال ۱۳۸۹ ساخته شده است. این فیلم اتفاق‌های یک خانه قدیمی را از سال ۱۳۰۸ (اواخر دوره قاجار) تا ۱۳۷۹ روایت می‌کند و مسائل و مشکلات زنان ایران را در هفتاد سال اخیر به تصویر کشیده است.
اكران يا اكران نشدن اين فيلم سال‌‌ها است كه به يك خبر حاشيه‌اى و هميشگى تبديل شده و گاهى اعلام مى‌شود كه ممكن است با حذف چند صحنه مجوز اكران صادر شود كه البته اين موضوع هميشه با مخالفت عيارى رو به رو شده است.



رستاخيز
این فیلم به واقعه عاشورای حسینی و اتفاقات در این روز تاریخی و سرنوشت‌ساز می‌پردازد. رستاخيز به دلیل نشان دادن چهره حضرت علی اکبر(ع) و حضرت ابوالفضل(ع) توقیف شد و تنها شرط اکران این فیلم قرار دادن افکت نور بر چهره این دو بازیگر بوده است؛ چيزى كه احمدرضا درويش كارگردان فيلم با آن مخالف است و اخيرا هم با شكايت از وزارت ارشاد، اين وزارتخانه را محكوم به پرداخت غرامت به دليل جلوگيرى از نمایش فيلم كرده است.


مادر قلب اتمى
این فیلم سینمایی از دو سال قبل تاکنون سرنوشت نامشخصی دارد. کارگردان این فیلم با حذف 8 دقیقه و با توجه به چندین بار اصلاحیه هنوز موفق به دریافت پروانه نمایش نشده است. تهیه‌کننده این فیلم هم‌چنان پیگیر نمایش این فیلم است که قرار است از طرف معاونت نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی پروانه اکران آن صادر شود.

توقيف در نقش توفيق اجبارى
چند هفته پيش بود كه كارگردان فيلم «مهمونى كامى» كه فيلمش چند سالى از اكران محروم مانده بود با آپلود فيلم در اينترنت، آن را به رايگان در اختيار همه گذاشت و قيد نمايش سراسرى روى پرده نقره‌ای را زد. اما آيا همه فيلم‌سازها مثل كارگردان فيلم «مهمونى كامى» بى‌طاقت مى‌شوند و فيلم‌هاى توقيفى رنگ اكران روى پرده سینما را نمى‌‌بينند؟ اگر به تاريخ چند سال اخير سينما نگاه كنيم، خيلى از فيلم‌هاى توقيف شده بعد از چند سال با تغيير شرايط يا با اندكى اصلاحيه بالاخره اكران شده؛ و گاهى فيلم‌هايى كه از پرده پايين آمده‌اند بعدها با گذشت زمان در تلويزيون چندين بار نمایش داده شده و درباره آن صحبت شده است؛ به عنوان مثال فيلم «مارمولك» كه در دوره خود با مخالفت‌هاى شديد رو به رو شد اما پس از گذشت حدود يك دهه در بعضى مصاحبه‌ها اعلام شد حتى بزرگان كشور هم در همان زمان با فيلم مخالفتى نداشته‌اند و بعد هم در رسانه ملى درباره اين فيلم به راحتى صحبت مى‌شود؛ يا فيلم «آدم برفى» كه در زمان خود بعد از چند وقت اكران، توقيف شد اما بعد از چند سال تقريبا هر يك ماه از يكى از شبكه‌هاى تلويزيون نمایش داده شد! با اين تفاسير، ضرر و فايده اين ممنوعيت‌ها براى كيست؟
به نظر مي‌رسد ضرر اين محدوديت‌ها بيشتر از سرمايه‌گذاران فيلم، متوجه وزارت ارشاد و شوراى پروانه ساخت و پروانه نمايش است كه همواره بايد پاسخ اين سوال را دهند كه چرا به فيلمى كه محتوای مناسبی از نظر آن‌ها ندارد اجازه ساخت داده‌اند تا بعد با اين همه حاشيه رو به رو شود و وقت و سرمايه و انرژی عده‌اى بسوزد؟ يا زمانى كه اجازه اكران به فيلمى داده شده چرا با فشار مخالفان فيلم را از پرده پايين مى‌كشند و باعث بى‌اعتمادى هنرمندان و مردم مى‌شوند و قانون را زير پا مى‌گذارند؟
پیامد اين ممنوع شدن‌ها هم برعكس تصور خيلى‌ها معمولا براى فيلم‌ساز است، وقفه افتادن در نمایش فيلم باعث ضربه خوردن اثر و بازنگشتن سرمايه فيلم مى‌شود، اما اين‌كه كارگردان، نشان كارگردانِ فيلم توقيفى بخورد و درگير جنجال‌ها و احيانا مصاحبه‌هاى آتشين شود؛ اثر بعدش را با تضمين فروش بالا روانه سينماها مى‌كند و اگر روزى فيلم توقيفى‌اش هم اكران شود، بعد از آن‌همه حاشيه، توجه تماشاگران را به خود جلب مى‌كند. (هر چند درباره فیلم‌هایی مثل «قصه‌ها» و «به رنگ ارغوان» این‌گونه نشد) يعنى ماحصل اين توقيف‌ها مى‌شود يك فشار مضاعف روى سازمان سينمايى و وزارت ارشاد و گاهى يك توفيق اجبارى براى فيلم‌ساز.
نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨
گپی با قربان محمدپور کارگردان سلام بمبئی که فیلمش رکورد فروش در روز اول اکران را زد

سینمای من جشنواره‌ای نیست، برای مردم است

٩٥/٠٩/١٨
پایان‌نامه

خاموش کردن آتش در مشهد با تی!

٩٥/٠٩/١٨

دشواری نداریم

٩٥/٠٩/١٨

چرخه‌ تبدیل پراید

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

خلاق‌های اینستاگرامی

٩٥/٠٩/١٨