شهرزاد و پیژامه صادراتی
جالباسی

شهرزاد و پیژامه صادراتی

نویسنده : الهام یوسفی

شهرزاد قصه‌گو این‌دفعه هم طبق قولی که داده باید درباره شلوار و سرگذشت آن برای ما قصه بگوید. بیچاره شهرزاد! قبل‌ترها بدون زور و زحمت از خودش قصه می‌ساخت، هم سر پادشاه را گرم می‌کرد و هم جان خودش را نجات می‌داد و تازه بعدها قصه‌های من‌درآوردی‌اش کتاب و به نام «هزار و یک ‌شب» به مردم فروخته می‌شد تا بخوانند و سرگرم شوند. اما حالا مجبور است به خاطر قصه یک شلوار معمولی کلی کتاب بخواند، مقاله ورق بزند و پژوهش کند. بیچاره شهرزاد!

و اما ادامه داستان شگفت‌انگیز شلوار... شلوار را از قدیم با اسامی مختلفی می‌خواندند، یکی همین اصطلاح شلوار salvar که از قدیم رایج بود و دیگر «تُنُکه» و «اِزار» و البته واژه دوست‌داشتنی و آرامش‌بخش «تُنبان». عنوان شلوار نام عمومی‌تری بود اما تنکه یا تنبان، نیم‌شلواری تنگ و چرمی بود که به طرز جالبی گلدوزی می‌شد و حریفان کشتی سنتی آن را به تن می‌کردند، بسیار چسبان بود و تا زیر زانوها هم ادامه داشت. جالب‌تر این‌که در این نوع شلوارها آینه‌هایی کوچک بر سر هر زانو دوخته می‌شد، تا از روی سالم بودن آینه مشخص شود که زانوی پهلوان به زمین نخورده است. اما در زمان قاجار این نام را برای زیرشلواری‌های مردانه به کار می‌بردند و بعدها حتی برای نوعی زیرشلواری زنانه. تاریخ‌نگاران که نه، ولی معتقدیم، که نوع امروزی اما گشاد این مدل شلوار را  این روزها به نام شلوارک می‌شناسند. همان‌هایی که عده‌ای به خاطر پوشیدن‌اش در برزیل به دردسر می‌افتند!

حتما اسم چادر چاقچور به گوش‌تان خورده، در فیلم‌هایی که درباره عهد ناصرالدین شاه قاجار و ایل و تبارش ساخته شده حتما چند باری شنیده‌اید که: «زن! کجا چادر چاقچور کردی داری می‌ری؟» چاقچور یا چاخچور یا چاقشور یک واژه ترکی است. شلوارهای بلند اغلب به رنگ سیاه و از یک پارچه نازک که قبل‌ترها زنان آن را می‌پوشیدند. یک نوع آن هم شلوارهای گشادی بود که به جوراب‌ها ختم می‌شد و از کمر تا انگشتان پا را می‌پوشاند و بالای آن هم با یک کمربند چرمی بسته می‌شد. نوع دیگری هم داشته که با نوارهایی از زیر بسته می‌شد و از زیر زانو تا مچ تنگ و چین‌دار بود- گمانم مدل مجلسی‌اش بود- این نوع دومی پارچه کمتری نیاز داشته و سبک‌تر و راحت‌تر هم بود. اواخر دوره قاجار این نوع دیگر از مد افتاده بود و زنان طبقات بالا کمتر آن را می‌پوشیدند. اما قبل از قجرها یعنی دوران صفویه و افشاریه و زندیه این مدل شلوار خیلی مد بود! (یاد درس تاریخ‌تان افتادید و چهار ستون بدنتان لرزید، مگه نه؟!) اما بشنوید از واژه خودمانی پیژامه که تغییر یافته همان واژه کهن پارسی پای جامه است که به لباس راحتی یا لباس خواب گفته می‌شد. این پوشش یک مسافرت جالب داشت، از ایران به هند رفت و از هند هم به انگلستان و شد pajamas و بعد دوباره برگشته ایران در حالی که اسمش شده بود پیژامه! ببینید ما حتی در اسامی لباس راحتی هم از بقیه جلوتر بودیم و اسامی‌مان را صادر می‌کردیم.

نظرات کاربران
کد امنیتی