«پنجره فولاد»هاي‌کوچک
گزارشي از يک نمايشگاه متفاوت با موضوع امام رضا(ع) و طرح‌هاي زينتي

«پنجره فولاد»هاي‌کوچک

نویسنده :

ايام تولد امام رضا(ع) که مي‌شود همه حواس آدم مي‌رود سراغ اين‌که کجا و کي خودت را به حرم برساني، کجا و کي اثري از امام رضا در شهر ببيني، کجا و کي حرفي و حديثي از امام بخواني و بشنوي و اصلا باورت نمي‌شود بدون اين‌که وارد صحن حرم رضوي بشوي بتواني پنجره فولاد امام رضا(ع) را ببيني! اين اتفاق براي ما افتاد، 15 مهر، کوهسنگي17، نگارخانه رضوان يک نمايشگاه که تومني صنار با بقيه فرق دارد. يک نمايشگاه که قرار است زيورآلات ساخته دست «فهيمه نوري» را در آن ببيني آن‌هم با موضوع اسماء‌الحسني و امام رضا(ع). بهانه اين نمايشگاه هم پيامکي مي‌باشد از يک دوست براي حضور در يک فضاي پر از انرژي مثبت و ديدن يک سري اثر هنري ارزشمند. وارد نمايشگاه که شديم، از يک سمت شروع کرديم به ديدن آثار و هر چه جلوتر مي‌رفتيم هيجان‌مان بيشتر مي‌شد. شروع کرديم به خواندن اسم آثار و ديدن‌شان که با چه دقت و هنري و با پشتوانه چه مفهوم بزرگي ساخته شده بودند. هنوز چند دقيقه از حضورمان نگذشته بود که يک خانم جوان دوان دوان و سرشار از انرژي و با چهره‌اي خندان به طرفمان آمد و ما هم يک دل سير از کارهايش تعريف کرديم و او هم از ماجراهاي اين آثار گفت. فهيمه نوري، فارغ‌التحصيل رشته صنايع دستي از هنرستان شهيد مطهري مشهد و ليسانس هنر از دانشگاه اصفهان است. او نمايشگاهي از آثارش برپا کرده بود که با ديدن آن‌ها علاوه بر حيرت‌زدگي از آن همه هنر، آرامش عجيبي هم به بيننده دست مي‌دهد. حتما کنجکاو شديد که بدانيد اين دختر هنرمند چه کار خارق‌العاده‌اي انجام داده که ما اين‌قدر هيجان زده‌ايم. خانم نوري براي جوان‌هاي امروزي که با طلا چندان ميانه خوبي ندارند با استفاده از فلزهاي زيبا، مثل مس، برنج و نقره و سنگ‌هاي مختلف که اتفاقا استفاده از آن‌ها توصيه شده و مستحب است مثل فيروزه و عقيق زرد و قرمز زيورآلات ساخته و در نمايشگاهش براي عموم به نمايش گذاشته است. بعضي از کارهاي اين نمايشگاه که همه‌شان با ايده‌ها و طرح‌هاي ناب و جديد فهيمه نوري است قبلا در جشنواره طلا و جواهر ارائه شده‌اند که يکي از طرح‌ها به عنوان طرح برتر شناخته شد. فهيمه نوري امسال هم قصد دارد يکي از کارهايش را به عنوان ايده‌اي براي سنجاق سينه خدام حرم مطهر رضوي در اين جشنواره ارائه دهد. در نمايشگاه قبلي‌اش که در آن کارهاي پايان‌نامه‌اش را ارائه داده‌ بود، از موسسه آفرينش‌هاي آستان قدس آمده بودند و آثارش را ديدند و اين نمايشگاه را به او پيشنهاد دادند، خانم نوري هم از سال گذشته مشغول آماده کردن زيورآلات اين نمايشگاه بوده است.

پنجره‌ها از کجا آمدند؟!
فهيمه نوري شروع کارش را سفر حجي مي‌داند که رفته و از خدا خواسته که بتواند کار هنري بزرگي انجام بدهد بعد از آن هم ماجراي پايان‌نامه‌اش که با موضوع اسماء‌الحسني در زيورآلات بوده است.

خانم نوري مي‌گويد: «مي‌ديدم بيشتر زيورآلاتي که در بازار موجود است به شکل‌هايي است که اصلا با روحيه ما سازگاري ندارد، مثلا صليب است و يا اگر هم گردنبندي با نام امام علي (ع) موجود است، شکل و فونت زيبايي ندارد. اين بود که تصميم گرفتم زيورآلاتي متناسب با روحيه خودمان و با استفاده از المان‌هاي اسلامي بسازم. براي اين کار همراهي يک خانواده هنرمند نيز مسلما بي تاثير نبوده‌است. برادر من و همسرش هنر تهران خوانده‌اند که من بعضي کارهايم را در کارگاه ايشان انجام مي‌دادم، برادر کوچکم گرافيک خوانده و خواهرم هم نقاشي کار مي‌کند.»

فرشته‌هايي که توي دست جا مي‌شوند!!
فکرش را بکنيد که دل‌تان براي حرم امام رضا(ع) تنگ مي‌شود، آن‌وقت دلتان مي‌خواهد همان لحظه يک حس خوب از امام رضا(ع) را داشته باشيد، که فقط فقط مال خودتان باشد. اولين و تأثيرگذارترين اثر اين نمايشگاه طرحي بود که براي سنجاق سينه خدام حرم رضوي طراحي و ساخته شده بود و روي آن دو تا کبوتر کنار يک پنجره نشسته‌اند که گوشه آن يک نگين فيروزه است و يک نخ سبز به پنجره دخيل بسته شده، همه اين طرح در يک دايره کوچک به قطرحداکثر 3 سانتي‌متر دور هم جمع شده‌اند (همان نشاني که هفته پيش روي جلد جيم به کت خادم محترم سنجاق شده بود). بعد از ديدن آثار هنري کوچک و جذاب خانم نوري پرسيديم چرا به جاي تابلو و اين‌جور چيزها تصميم گرفتي روي زيورآلات کار کني و بين همه چيزهايي که مي‌شد استفاده کرد از اين فلزها استفاده کردي. جواب داد: «اولش قصد داشتم با بته جقه که يک طرح اصيل و ايراني است، کار کنم. اما اين آن چيزي نبود که مي‌خواستم، دوست داشتم طرح‌هايم محکم و پايه‌اي باشد. دلم مي‌خواست با فرم و ابزاري کار کنم که فقط در فرهنگ ما اصيل نباشد، مسيحي، يهودي، از هر دين و مذهب ديگري هم که آن را ببينند خوششان بيايد. براي همين تصميم گرفتم اسامي الهي را در فرم‌هاي مقدس که شامل دايره، مربع و مثلث است، پياده کنم. (بايد ‌بوديد و مي‌ديديد که فهيمه نوري چه‌طور عبارت «فرم مقدس دايره» را بيان مي‌کند، جوري که ما به تقدس آن ايمان آورديم.) در حقيقت اين اشکال فرم‌هاي مشترک و جمعي بين همه انسان‌هايند و اين‌که چرا زيورآلات؛ چون زيورآلات چيزي است که ما مي‌توانيم در دست، گوش و يا گردنمان بيندازيم و هميشه همراه خود داشته باشيم. همراه بودن اسامي خدا به انسان، انرژي مثبت مي‌دهد. در قرآن هم داريم که ياد و ذکر خداوند عبادت است. حتي من جايي خواندم که؛ اسامي خداوند مثل فرشته‌ها و ملائکي‌اند که همراه انسان هستند. همه اين‌ها مي‌تواند عاملي باشد براي اين‌که هميشه به ياد خدا باشيم، هميشه با وضو باشيم.»

‌جلد هفته پيش
اين همان سنجاق سينه زيبايي است که خانم نوري به خاطر آن از جشنواره «طلا و جواهر» جايزه گرفته و آن را به‌عنوان سنجاق سينه‌ خدام حرم به آستان قدس رضوي پيشنهاد داده است. اگر جلد هفته پيش جيم يادتان باشد اين سنجاق سينه را بر روي لباس خادم حرم استفاده کرده بوديم.

کليدي روي گردن
خانم نوري مي‌گويد: «الگوي خاصي نداشته‌ام و تمامي کارها، طرح‌هاي خودم است، با استفاده از محتواي اسلامي و ادبيات ايراني» او براي هر کدام از کارهايش اسمي کاملا متناسب با آن انتخاب کرده. مثلا اين‌که نام فتاح به معناي گشاينده است. بنابراين براي آن طرح قفل و کليد را کار کرده ‌بود. فکرش را بکنيد گردنبندي توي گردنتان باشد که اسمش فتاح است و طرحش کبوتري که يک کليد به نوکش گرفته. براي اين‌کار به سراغ قفل‌ها و کليدهاي قديمي رفته، کتاب‌هاي مختلف را نگاه کرده، آن‌ها را ديده و از رويشان طراحي کرده‌ است. فهيمه نوري در تمام کارهايش سعي کرده چيزهايي بسازد که به اصالت و هويت ما برمي‌گردد. خط‌هايي که به کار برده ‌است، بيشتر خط‌ کوفي ابتدايي است. ولي از کوفي تزئيني هم استفاده‌ کرده‌است. مي‌گويد: «براي اسم علي هيچ چيز را زيباتر از کوفي ابتدايي پيدا نکردم، تنها همين خط ساده مي‌توانست با حس وحال کوفه و شام بنشيند، تنها يک‌جا براي نام حضرت از کوفي تزئيني استفاده شد؛ آن‌هم در گردن‌آويزي به نام «انعکاس عدالت» است. چون مي‌خواستم تقارن و عدل علي را نشان دهم. در آن گردن‌آويز نيم‌دايره‌اي برعکس نيم دايره ديگر آمده که هرطور گردنبند را اين‌طرف و آن‌طرف مي‌کنيم باز هم درست وسط قرار مي‌گيرد و من احساس مي‌کنم در اين اتفاق هيچ دخالتي نداشتم...»

ياران حلقه
فهيمه نوري از کمک‌ها و پي‌گيري‌هاي فراوان برادرش مي‌گويد که هم در طول کار و هم براي برپايي اين نمايشگاه بسيار او را همراهي و کمک کرده است و همچنين از استادان بسيار خوبي که داشت برايمان گفت. اين‌که براي انتخاب نمادها با آن‌ها مشورت مي‌کرده است و براي هر اسمي که مي‌خواست طراحي‌شان کند با آن‌ها ساعت‌ها جلسه داشته. در اين مسير، هم از استادان رشته صنايع دستي مشورت گرفته، هم از استادان ادبيات هم از استادان رشته گرافيک و هم از استادان حوزه دين. او از استاداني هم‌چون آقاي نجاتي، دکتر مسجدي، حاج‌آقا ابطحي؛ که مسئول نهاد رهبري اصفهان بودند، خانم ايزدي و استادان ديگرش ياد کرد.

هو
به پيشنهاد يکي از استادانش يعني دکتر مسجدي، براي نام هو از نماد زميني مرغ حق استفاده کرده؛ مرغي که بر اساس آن‌چه در لغت‌نامه دهخدا آمده، در خانه کعبه يا هرجاي مقدس ديگر زندگي مي‌کند و صدايي که از او مي‌شنويم «هوهو» است.

کارگاه کوچک من
خيلي از کارهايش را در کارگاه برادرش ساخته است، چون براي شروع، زمان کمي داشته. طراحي‌هايي را که انجام داده بود، براي تاييد پيش استادان اصفهاني‌اش برده و ديگر زمان اجرا رسيده بود و مشکل بود که بخواهد در فرصت کم کارگاهش را راه بيندازد. کارش را در کارگاه برادرش شروع کرده ‌بود اما بعد از حدود 5/ 2 ماه به مشهد برگشته و کارگاه کوچک خودش را راه انداخته و به ادامه کارهايش پرداخته بود.

هشتمين پنجره
يکي از کارهايي که بسيار زيبا و دلنشين بود گردن‌آويز ضريحي با 14 پنجره به نيابت از 14 معصوم بود که روي هشتمين پنجره آن نخ سبزرنگي بود که وقتي با ذره‌بين به آن نگاه مي‌کرديم مثل پارچه‌اي سبز رنگ که دخيل بسته شده‌ بود، ديده مي‌شد.

زماني براي کار
خيلي دوست داشتيم بدانيم چه‌قدر زمان براي ساختن اين اشياي ارزشمند صرف کرده است. بنابراين پرسيديم و جواب اين بود که: «بعضي از کارهايم را به آستان قدس ارائه دادم، تعدادي به فروش رسيده است و تعدادي را هم در اين نمايشگاه براي فروش گذاشتم. در کل بعد از ارائه پايان‌نامه حدود 20 کار از آن‌‌جا مانده بود و بقيه همه کارهاي جديد است. در حقيقت بايد بگويم حدود 9 ماه بابت 30 کار و يک سال هم براي 20 کار وقت گذاشتم و اين مدت طولاني را براي اين صرف کردم که براي شروع کار به سير مطالعاتي نياز داشتم.»

فاطمه
يکي از گردن‌آويزهاي زيبا و تأثيرگذار نمايشگاه فهيمه نوري «سر مستتر»بود، در آن گردن‌آويز مرواريدي در پشت يک پنجره قرار داشت که روي آن پنجره اسم مبارک فاطمه حک شده بود در اين اثر مجموعا 5 مرواريد به کار رفته بود که آن‌ها را نماد 5 تن مي‌دانست. همچنين گردن‌آويز ديگري با نام حفيظ و به معناي نگهبان بود که با کاربرد نگه‌داري حرز ساخته شده و شامل دو تکه عقيق مي‌باشد آن را نيز به ياد حضرت فاطمه(س) ساخته است.
وقتي همه چيز تمام مي‌شود...

خانم نوري از ما تشکر کرد و گفت: الان همه چيز اين‌جا قشنگ به نظر مي‌آيد ولي وقتي نمايشگاه تمام شود همه چيز تمام و فراموش مي‌شود. اما دوست دارم بدانيد که شديدا سپاس‌گزار پدر و مادر مهربانم هستم که بسيار همراهي‌ام کردند و همچنين از ساير اعضاي خانواده‌ام که حقيقتا به من کمک کردند.

علي
علي اولين نام خداست. از اين جهت آن را با فرم دايره آورده که دايره کامل‌ترين فرم است و بنابراين مي‌توانست او را به يکي از اهدافش که جهاني کردن تشيع بود نزديک کند، چرا که با توجه به کامل بودن و قداست اين شکل هر کسي با هر دين و مذهبي آن را ببيند، خوشش مي‌آيد، چرا که فرمي مقدس پيش رويش است و نام علي را در آن مي‌بيند و اين ناخودآگاه تاثير خود را خواهد گذاشت.
ا...

مي‌گفت: مربع هم از فرم‌هايي است که درست است اندکي زميني مي‌باشد اما جزو اشکال مقدس است. نام ا... را روي مربع نشان داده‌ است تا نمادي از کعبه باشد.

خالق
نام خالق را با فرم مقدس دايره نشان داده، چرا که دايره نماد خالق و خلاقيت است.

حي
از آن‌جا که حي به معناي حيات و رشد است، شکل برگ را براي اين نام الهي برگزيده بود.

نور
چون ما در قرآن شمس را داريم و دايره مي‌تواند نماد شمس در قرآن باشد، فرم مقدس دايره را براي اين نام مبارک خداوند، انتخاب کرده بود.

نظرات کاربران
کد امنیتی