#بیا_چت

#بیا_چت

نویسنده : حامد نادری راد

شاید شما یادتان نیاید؛ شاید خیلی‌ها هم یادشان نیاید که روزی تفریح و سرگرمی جوانان این مرز و بوم ساختن یک آی‌دی قلابی و عضو شدن در چت‌روم‌ها و چرت و پرت گفتن تا پاسی از شب به کمک یاهو مسنجر بود. وقتی هفته پیش خبر تعطیلی‌ یاهو مسنجر منتشر شد، خیلی‌ها حس نوستالژیک‌شان گل کرد. ما هم تصمیم گرفتیم به تحول‌ تعامل‌های مجازی یا خودمانی‌اش تاریخچه «چت کردن» نیم نگاهی بیندازیم.

سرویس پیام رسان یاهو (Yahoo Mesenger) عمرش به زمانی بر می‌گردد که برای اتصال به اینترنت باید کارت اینترنت می‌خریدید و بعدش با تحمل 30 ثانیه‌ای صدای «خخخخژژژ قققششش» مودم دایال آپ،  به اینترنت وصل می‌شدید. سرعت اینترنت آن‌قدر پایین بود که با آن فقط مسنجر باز می‌شد و اینترنت برای خیلی‌ها در یاهو مسنجر خلاصه می‌شد. یاهو مسنجر جایی بود که همه دوست داشتند یک آی‌دی خیلی خفن و روی بورس بسازند (مثلا asaljoon19 برای دخترها و boytanha_1986 برای پسرها پرکاربرد بود) و بعدش آنلاین شوند و در چت‌ روم‌ها asl بدهند و تا دیروقت حرف بزنند...
(asl : مخفف سه کلمه age  یعنی سن، sex یعنی جنسیت و location یعنی مکان است. دومین جمله ایرانی‌ها بعد از سلام در یاهومسنجر همین کلمه بود. اگر طرف مقابل مناسب بود که ادامه می‌دادند وگرنه بعد از دو کلمه، گفت و گو پایان می‌یافت)
اواسط دهه 80 گوگل اولین شبکه اجتماعی‌اش یعنی «اورکات» را راه انداخت. ایرانی‌ها دیگر حوصله چت‌ را نداشتند و قابلیت‌های شبکه‌اجتماعی حسابی جذب‌شان کرده بود. برای همین بعد از برزیل و آمریکا، مردم کشورمان بیشترین کاربران اورکات بودند. اورکات ایده اشتراک عکس‌های شخصی را باب کرد و خیلی زود هم در ایران فیلتر شد. فیلتر شدن اورکات و امکانات کم یاهو مسنجر، کاربران ایرانی را به سمت وبلاگ‌ها کشاند. هر کسی در هر جایی برای خودش وبلاگی داشت و ریز و درشت زندگی‌اش را آنجا می‌نوشت. حتی در آن دوران شکست عشقی خوردن وبلاگی مُد بود و ملت غصه‌دار هم بودند. کامنتدونی وبلاگ‌ها هم یکی از بهترین مکان‌ها برای چت کردن و حرف زدن‌های روزمره بود و کامنت بعضی از مطالب آن‌ها 1000+ می‌شد. 
سال 86 و نیمه اول سال 87 «یاهو 360 درجه» توانست کاربران ایرانی قابل توجهی را جذب کند ولی موج فیس بوک خیلی زود این پروژه یاهو را هم با شکست مواجه کرد. نیمه دوم سال 87 و نیمه اول سال 88 دوره فیلتر نبودن فیس‌بوک در ایران بود و خیلی‌ها معنای شبکه اجتماعی را در آن‌زمان به طور جدی  فهمیدند. فیس‌بوک نه تنها مفهوم حریم خصوصی را عوض کرد یا بهتر بگوییم گسترش داد، بلکه همه چیز‌هایی که یاهو مسنجر، اورکات و 360 داشتند را یک‌جا داشت. البته حوادث سال 88 و مباحث امنیتی باعث شد فیس‌بوک هم فیلتر شود و کاربران ایرانی سراغ شبکه‌ای ضعیف‌تر ولی بدون فیلتر به نام «گودر» بروند.
گودر یا همان گوگل‌ریدر پس از مدتی فعالیت با تغییر سیاست گوگل به گوگل پلاس تبدیل شد. شبکه‌ای نچسب که همه را جذب نکرد و برای متن‌های طولانی و کامنت‌ بازی‌های روشنفکرانه مناسب بود. البته این شبکه هم بعد از حدود سه ماه آن‌قدر در ایران کند شد که با هیچ نوع اینترنتی باز نمی‌شد. این‌بار مسئولان، پلاس را فیلتر نکردند ولی در عمل کندی بیش از حد سرویس‌های گوگل، باز هم چاره‌ای جز استفاده از فیلتر شکن برای کاربران نمی‌گذاشت.
البته گوگل در تعاملات فضای مجازی ایران شکست نخورد سال‌های 89 و 90  جیمیل و سرویس چت آن یعنی Hang Out در ایران جا افتاد و پرکاربرد شد. حتی حالا هم برای برخی از کار‌های سازمانی، یک سرویس خوب و کامل است و از آن استفاده می‌شود.
طوفان اندروید و گوشی‌های هوشمند در سال 91 همه چیز را عوض کرد و مردم کم‌کم به سمتی رفتند که تمام نیاز‌های فضای مجازی‌شان را‌ با تلفن همراه‌شان برطرف کنند. مرحوم «وی چت» را که یادتان هست؟ نرم افزاری که به کمک مکان‌یابی شبکه‌‌ای می‌توانست افراد نزدیک به شما را نشان دهد. این امکان یک شیوه جدید تعامل بود؛ تعاملی که مرز‌های مجازی را به واقعی نزدیک می‌کرد و همین امر مسئولان را نگران کرد و بالاخره آذر 92 فیلتر شد. البته این‌بار مردم برای پیدا کردن راه تعامل بعدی اصلا منتظر نماندند. «وایبر» که از اوایل سال 92 داشت نظر ایرانی‌ها را به خودش جلب می‌کرد، حسابی ترکاند و چت گروهی و مکالمه صوتی را هم به امکانات قبلی اضافه کرد. بزرگ شدن وایبر باز هم مسئولان را نگران کرد و آن‌ها همان تکنیک قدیم را به کار بستند و وایبر را آنقدر کند کردند که قابلیت استفاده نداشت. مردم هم که عادت کرده بودند برای چندمین بار کوچ کرده و این‌بار تلگرام را به عنوان مقصد خود انتخاب کردند.
حالا بعد از 15 سال از روزهایی که تعامل مجازی وارد کشور شد، خیلی از حریم‌ها و مفهوم‌ها تغییر کرده و مرز تعامل مجازی و حضوری هم کاملابه هم ریخته است. برخلاف دهه شصتی‌ها و حتی هفتادی‌ها، دهه هشتادی‌ها حسابی اهل تعامل‌اند و کوتاه‌هم نمی‌آیند. آن‌ها چندی پیش در تلگرام قرار گذاشتند و یک‌هو چند هزار نفری مقابل پاساژ کورش تهران یکدیگر را دیدند و ابراز احساسات کردند.
باید دید این‌بار مسئولان چه فکری به حال تعامل نسل جدید جوانان ما خواهند داشت. چرا که قطعا فیلترینگ برای این نسل جواب نمی‌دهد.
نظرات کاربران
کد امنیتی
v-qavam
v-qavam
٩٥/٠٣/٢٧
٠
٠
مطلب خوبی بود یادش بخیر یاهو مسنجر ولی بین وایبر و تلگرام لاین رو جا انداختین:)