نوجواني کنيد، اما خطر نکنيد
مصاحبه با دکتر «فاطمه محرري» فوق‌تخصص روان‌پزشکي کودک و نوجوان

نوجواني کنيد، اما خطر نکنيد

نویسنده :

ظاهرا اخلاق و رفتار نوجوان‌هاي امروزي خيلي به مذاق بزرگترها خوش نمي‌آيد، يک جورهايي همه شاکي هستند که اخلاق و رفتار اين نسل چرا اين همه با زمان ما فرق دارد و چرا اين‌قدر سرکش هستند و حرف گوش نکن و بي‌مسئوليت؟ چرا مواظب اخلاق و رفتارشان نيستند و چرا با اين همه امکانات تکاني به خودشان نمي‌دهند. بر همين اساس در يک جلسه پربار با حضور اعضاي تحريريه جيم اتفاقات زندگي يک نوجوان را به دو دسته فرصت و تهديد تقسيم کرديم و ديديم که تهديدها موجود خيلي بيشتر هستند و براي جواب سؤال‌هاي خودمان و دغدغه‌هاي بزرگترها به سراغ دکتر «فاطمه محرري» فوق تخصص روان‌پزشکي کودک و نوجوان رفتيم تا در مورد اين دوره شگفت‌انگيز زندگي جواب سؤال‌هايمان را بگيريم.‌

فرصت‌ها و تهديدهاي نوجوان امروز
تهديدها

فضاي باز اينترنت (همه چيزهايي که در دنياي مجازي هست را که نمي‌شود کنترل کرد.)

علاقه مفرط به بازي‌هاي کامپيوتري (بعضي از نوجوان‌ها رسما به اين بازي‌ها معتاد شده‌اند.)

حريم‌شکني (روابط بين دو جنس مخالف بين نوجوان‌ها زيادي باز است.)

آينده نگر نبودن (فقط تا نوک بيني ديده مي‌شود.)

بي‌ثباتي روحي (ابر بهاري را ديده‌ايد؟! انتخاب‌هاي عجيب و غريب نوجواني به همين دليل است).

تلاش براي شکستن مرزها (نوجوان‌ها از چارچوب‌ها فرار مي‌کنند.)

خنثي و منفعل بودن (در مورد تصميمات مهم زندگي‌شان مثل معني زندگي و مذهب‌شان منفعل هستند.)

سطحي بودن (اطلاعات زيادشان هيچ عمقي ندارد.)

مسئوليت نپذير بودن (انتظار دارند خرابکاري‌شان را بزرگترها رفع و رجوع کنند.)

تجربه‌گرا بودن (دوست دارند خودشان همه چيز را تجربه کنند.)

دوست مداري و علاقه زياد به همسالان (خودماني‌اش مي-شود رفيق باز!)

کتاب نخوان (حوصله کتاب‌خواندن را ندارند.)

تنوع طلب (باعث مي‌شود قانع نباشند.)

فرصت‌ها
اطلاعات زياد (همه چيز در اينترنت هست.)

امکانات زياد (پدر و مادرها براي رشد استعداد نوجوان‌شان امکانات زيادي را فراهم مي‌کنند.)

بزرگ شدن به لحاظ سياسي (اطلاعات سياسي روز بيشتر در دسترس نوجوان‌هاست.)

آرزوهاي بلند (بلند پروازند.)

دسترسي به امکانات بزرگسالان (بعضي از امکاناتي که نوجوان‌ها دارند را بزرگترها تا ده سال پيش نداشتند.)

شکل‌گيري هويت و سردرگمي خانواده‌ها
وقتي بچه هستيم، فکر و ذکري که نداريم، همه‌اش حواسمان به اسباب‌بازي‌هايمان و شکلات‌هايمان است، جوان که باشيم فکر درس و کار و زندگي هستيم، با اين که فکر کمي نيست ولي حساب و کتاب دارد، بزرگسالي هم دوران خوش و خرم ثبات است، ولي وقتي نوجواني انگار بين زمين و آسمان معلقي! نه بچه‌اي و نه بزرگ شده‌اي...

استاديار دانشگاه علوم پزشکي مشهد معتقد است: گرچه همه دوره عمر مهم است، دوره نوجواني مهم‌تر و حساس‌‌تر از ساير دوره‌هاي زندگي فرد مي‌باشد. زيرا تأثير ناگهاني بر رفتار و ديدگاه فرد دارد. با در نظر گرفتن اين‌که ساير دوره‌هاي زندگي، به دليل تأثير ‌بلندمدت آن، پرمعني و قابل توجهند، دوره‌ نوجواني، يکي از دوره‌هايي است که از هر دو جنبه‌ تأثير ناگهاني و بلندمدت برخوردار و قابل توجه است. برخي دوره‌هاي زندگي به دليل تأثير فيزيکي و بدني، با اهميت و برخي ديگر از لحاظ تأثير رواني قابل اعتنايند، اما نوجواني از هر دو جهت مهم است. در اين دوره هويت مرد شکل مي‌گيرد، اين تغييرها هم براي او سر درگمي و نگراني ايجاد مي‌کند و هم براي خانواده‌. براي خانواده‌ها سخت است زيرا نمي‌توانند درک کنند که فرزند آن‌ها بزرگ شده است و نمي‌دانند بايد چگونه و چه رفتاري با او داشته باشند. نوجوان نيز از تغييرهايي که از نظر روحي و رواني برايش ايجاد شده نگران است و دوست دارد در ارتباط‌هايي که با اطرافيان و خانواده خود دارد، همانند يک بالغ و بزرگسال با او رفتار شود، نه مانند يک کودک. بهترين کمکي که والدين مي‌توانند هم به خود و هم به نوجوانشان کنند اين است که از اين دوره و تغييرات آن آگاهي و اطلاعات کافي داشته باشند، تا هر برخوردي را از سوي نوجوان به منزله سرکش بودن او نگذارند.

استقلال طلبي نوجوان، استرس خانواده
اين کي بود زنگ زد؟ با کي مي‌روي مدرسه؟ باباي دوستت چه‌کاره است؟ چرا موهايش اين شکلي بود؟ تو چرا اين همه با همکلاسي‌ات تلفني صحبت مي‌کني؟ اين چه طرز لباس پوشيدن است؟ اين‌ها ايرادها و نگراني‌هاي مادر و پدرهاي نوجوان‌دار است...

اين روان‌پزشک کودک و نوجوان در ادامه از استقلال طلبي نوجوانان که خانواده‌ها به اشتباه آن را حمل بر لجبازي و بي‌مهري مي‌کنند، مي‌گويد و توضيح مي‌دهد: يکي از خصوصيات نوجوان امروزي استقلال طلبي اوست. او دوست دارد محيط درباره خود را شناسايي کند اين امري طبيعي است و والدين اگر اطلاعات کافي در مورد رشد شخصيتي نوجوان خود نداشته باشند، اين کارهاي او را به اشتباه تعبير مي‌کنند و او را سرکش و ياغي مي‌دانند. در اين دوره افکاري براي نوجوان پيش مي‌آيد که والدين مي‌خواهند آن‌ها را کنترل کنند. به عنوان مثال او دوست دارد نوع پوشش و آرايش مو‌هايش را خود تعيين کند. اما خانواده‌ها مي‌خواهند که آن‌ها را تحت کنترل خود داشته باشند که اين امر با پرخاشگري از سوي نوجوان پاسخ داده مي‌شود. نوجوان امروزي بيشتر مي‌پسندد که با دنياي خارج از خانه ارتباط برقرار کند و از خانواده فاصله بگيرد و بيشتر وقت خود را با دوستان و فعاليت در گروه همسالان بگذراند. اين تمايل نبايد بد تعبير شود، زيرا اين از خصوصيات دوره نوجواني است. اگر خانواده او را محدود کند باعث واکنش‌هاي شديد از سوي نوجوان مي‌شود. والدين بايد در حد رعايت قوانين خانه به او اجازه ارتباط را بدهند. از سويي برخي والدين آن‌قدر نوجوان خود را محدود تربيت مي‌کنند که نوجوان 18 ساله براي برطرف کردن اولين نيازهاي خود احتياج دارد که والدين او را همراهي کنند. هر دوي اين موارد مشکل آفرين است و نبايد راه افراط و تفريط را در پيش گرفت. شکستن مرزها و تابوها از سوي نوجوان ريشه در استقلال طلبي او دارد و نظارت والدين بايد در اين امر دقيق و حساب شده باشد.

با «منفي گرايي» نوجوان چه کنيم؟
بعضي از نوجوان‌ها چون قدوقواره‌شان را در حال رشد مي‌بينند، احساس خودشکوفايي پيدا مي‌کنند و جور ديگري روي خودشان حساب باز مي‌کنند، اصلا از يک جايي به بعد (درست از زماني که لباس‌شان برايشان کوچک مي‌شود) احساس بزرگي مي‌کنند و حرف، حرف خودشان مي‌شود...

دکتر محرري منفي‌گرايي را در کلام و رفتار نوجوان امر منحصر به اين دوره مي‌داند و معتقد است: نوجوان دوست دارد کارهاي خودش را انجام دهد. او مي‌گويد، من از عهده‌ کارهاي خود بر مي‌آيم. در نتيجه والدين با «نه»هاي زيادي از جانب نوجوان روبه‌رو مي‌شوند. نوجوان با اين عمل سعي دارد به والدين خود بفهماند «‌من هويت مستقلي براي خود کسب کردم و ديگر به شما وابسته نيستم.» والدين بايد بدانند که نبايد انتظار داشته باشند جوان کاملا فرمان‌بردار باشد. اين روان‌پزشک کودک و نوجوان، خود‌محوري را از شاخصه‌هاي رفتاري اين دوره مي‌نامد و مي‌گويد: نوجوان خود را در مرکز هستي مي‌بيند، تفکر و دنياي خود را خاص مي‌داند. با اين طرز تفکر نقطه نظرات ديگران برايش قابل قبول نيست و آن‌ها را قبول ندارد. در بسياري از موارد والدين اين اعمال او را به خودرأيي و لجبازي تعبير مي‌کنند که اين‌طور نيست و يک امر طبيعي در اين دوره محسوب مي‌شود.

ترس والدين؛ روابط با جنس مخالف
دختر بودن و پسر بودن، مسئله دقيقا همين است. براي نوجوان‌ها خيلي مهم است که نقش‌شان را خوب بازي کنند. يک دختر کامل باشند و يا يک پسر قوي. مهم‌ترين تفاوتي که با بچگي‌هايشان مي‌توانند داشته باشند.

در اين دوره نوجوان سعي مي‌کند با جنس مخالف خود رابطه برقرار کند. اما در جامعه ما والدين ازجنسي شدن اين روابط هراسناک‌اند. دکتر محرري ادامه مي‌دهد: نوجوان بايد بداند که اين نياز مانند خوردن و خوابيدن است و به هيچ وجه نبايد منکر اين مسئله شد و در مطرح کردن اين موضوع نبايد راه افراط و تفريط را در پيش گرفت. زيرا برخي والدين نيز در اين مسئله سهل‌انگاري مي‌کنند و حد و حدودي را براي نوجوان خود در نظر نمي‌گيرند و او را در اين روابط کاملا آزاد مي‌گذارند. والدين در گفت‌وگوهاي دوستانه بايد تبعات اين نوع دوستي را به او هشدار بدهند و از هرگونه رفتار پرخاشگرانه نيز پرهيز شود. در صورتي که نوجوان رفتار پرخاشگرانه‌ از سوي والدين خود ببيند، رابطه با جنس مخالف را از خانواده خود پنهان مي‌کند! نوجوان در اين سن حاضر به قطع رابطه خود با جنس مخالف نمي‌شود،‌ بهتر است خانواده اين رابطه را هدايت کنند و يا دوستان هم‌جنس‌اش را جايگزين کنند.

تخليه هيجان پشت فرمان!
فوتبال بازي کردن در تيم ملي نوجوانان آرزوي بيشتر پسرهاي نوجوان است، اگر نشد همين زمين خاکي محل هم خوب است ولي فيفا2010 چيز ديگري است! بازي‌هاي کامپيوتري در ژانرهاي مختلف، اطلاعات هم تا دل‌شان بخواهد در اينترنت پيدا مي‌شود، همه چيز هم در دسترس است...

اين روان‌پزشک کودک و نوجوان توضيح مي‌دهد: در دوره نوجواني، ماجراجويي زيادي در نوجوان مشاهده مي‌شود. برخي از اين ماجراجويي‌ها و هيجان طلبي‌ها در قالب مثبت ظهور پيدا مي‌کنند و او به دنبال ورزش‌ها و يا تفريحات سالمي مي‌رود که بتواند هيجانات خود را تخليه کند. اما امان از زماني که اين ماجراجويي‌ها به سمت منفي مي‌رود و آن‌ها را به سمت مواد مخدر و يا رانندگي کردن بدون گواهي‌نامه و سرعت در رانندگي مي‌برد. والدين بايد اين امر را در نظر داشته باشند که براي نوجوان خود زمينه بروز هيجانات مثبت را فراهم کنند تا با الگو برداري نامناسب به سوي کارهاي نادرست کشيده نشود. استفاده از اينترنت و بازي‌هاي رايانه‌اي را محدود کردن، راه حل مناسبي براي نيست. دکتر محرري در ادامه مي‌گويد: امروزه نوجوانان ما اطلاعات زيادي از منابع مختلفي دريافت مي‌کنند. اين اطلاعات مي‌تواند از سوي گروه همسالان يا اينترنت دريافت شود. والدين همواره نگران اين موضوع هستند و به همين دليل استفاده از اين موارد را محدود مي‌کنند اما اين راه حل مناسبي نيست. والدين بايد آموزش لازم را در خصوص استفاده از اين وسايل به او بدهند. درست مانند زماني که به او آموزش کفش پوشيدن دادند. بايد به او بگوييد اجازه دارد از چه سايت‌ها و يا بازي‌هايي و چه مدت زماني استفاده کند. حد و مرزها را به صورت مشخص و دقيق با او در ميان بگذاريد.
گفتمان به جاي پرخاشگري

نوجوان مدرسه، نوجوان کار، نوجوان بازي، نوجوان فيلم، نوجوان پلي‌استيشن، نوجوان اينترنت، نوجوان مجازي، نوجوان واقعي، نوجوان واقعي را مي‌شود توي خانه و کنار خانواده پيدا کرد، همان جايي که بايد احساس امنيت کند، همان جايي که مي‌شود اول راه زندگي‌اش...

استاديار دانشگاه علوم پزشکي مشهد نگران دسترسي نوجوانان به امکانات بزرگسالان است که او معتقد است نوجوان امروزي به راحتي مي‌تواند امکاناتي را که يک بزرگسال در اختيار دارد، به دست بياورد. دانستن برخي اطلاعاتي که در محدوده بزرگسالان است نه تنها براي نوجوان لازم نيست بلکه سبب استرس او مي‌شود. اين روان‌پزشک در پايان تأکيد مي‌کند: نبايد خصوصيات اين دوره را انکار کرد، بلکه بايد براي شناخت آن تلاش کرد. ضمن اين‌که در دوره نوجواني ما را در کنار و همراه خود احساس کند نه دور از خود.

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
تلگجیم

تلگجیم 491

٩٦/٠٤/٠١
برگزیدن یک موقعیت شغلی متفاوت

عشق و زندگی در نقطه‏ صفر مرزی

٩٦/٠٤/٠١
برگزیده سایت

سه راهکار تضمین شده برای کوتاه‌ نویسی!

٩٦/٠٤/٠١
هر سال احسان علیخانی در ماه عسل یادمان می‌اندازد که بعضی‌ها عجیب دوست دارند مشکلات زندگی‌شان را در بوق

کی از همه بدبخت ‌تره؟!

٩٦/٠٤/٠١
شاخ هفته

کاش حوصله شان سر برود

٩٦/٠٤/٠١
فتوچاپ

فتوچاپ 491

٩٦/٠٤/٠١
معرفی تلگرام‌های غیررسمی و پاسخ به این سـوال که آیا آن‌ها قابل اعتمادند؟

تلگرام‌ های فارسی!

٩٦/٠٤/٠١
کافه جهان نما

سوئد، اینجا همه چیز سرجای خودش است

٩٦/٠٤/٠١
پایان‌نامه

به دولت کمک کنید!

٩٦/٠٤/٠١
چهره هفته

من هم یک خمار هستم!

٩٦/٠٤/٠١
مینیمال

قحطی پوشک در ﺍﺳﺮﺍﺋﯿﻞ!

٩٦/٠٤/٠١

نگاهی به رایج‌ ترین موقعیت‌ هایی که یکهویی بیچاره‌ ترین می‌شویم!

٩٦/٠٤/٠١
جانونی

قصه شیخ بهایی و اختراع نان سنگک!

٩٦/٠٤/٠١
جارچی

جارچی 491

٩٦/٠٤/٠١
حکایت هفته

اندر حکایت دزدیده شدن شمشیر نادرشاه و مریدان

٩٦/٠٤/٠١
دات کام

کلاس ترک اعتیاد اسمارت فون‌ها

٩٦/٠٤/٠١
درباره افول ستاره‌ها در تیم‌های بزرگ و عاقبت نافرجام نقل و انتقالات پر سر و صدا

بمب‌هایی که نترکیدند!

٩٦/٠٤/٠١

پاسخ به یک سوال مهم آیا تیم‌های ایرانی می‌توانند سیاست بایرن را در نقل و انتقالات دنبال کنند؟

٩٦/٠٤/٠١
ناصرخان آکتور سینما

حكمت همه و هيچى!

٩٦/٠٤/٠١
فصل دوم سریال «شهرزاد» در برهوت سریال پخش شد

موتور «شهرزاد2» روشن نشد!

٩٦/٠٤/٠١
تبلیغات
تبلیغات