کارآمد اما نیازمند آموزش!
گفت و گو با گزارشگر برنامه گزارش پنج درباره مشکلاتی که یک شهروند خبرنگار آماتور ممکن است ایجاد کند

کارآمد اما نیازمند آموزش!

نویسنده : محمدامین شرکت اول

آرش رهبر، تهیه کننده، کارگردان و گزارش‌گر یکی از محبوب‌ترین برنامه‌های صدا و سینمای خراسان‌رضوی است. کم‌تر خراسانی می‌شناسیم که تا به حال برنامه گزارش پنج را ندیده باشد، برنامه‌ای که به سراغ اتفاقات و حوادث بعضاً هیجان‌انگیز خبری می‌رود و آن را برای مخاطبین خود گزارش می‌کند و همین موضوع باعث شده است که برخی شهروند خبرنگاران نیز برای تهیه گزارش‌های خود از آن الگو بگیرند. با آرش رهبر درباره پدیده شهروند خبرنگار گپ و گفتی داشتیم، در مورد این موضوع که شهروند خبرنگار هم مانند خیلی چیزهای دیگر، اول به کشورمان وارد شده و بعد یادمان افتاده که فرهنگش را وارد نکردیم و این موضوع می‌تواند تبعات سوء به دنبال داشته باشد.

در کشور ما، مثل سایر کشورهای دنیا، شهروند خبرنگار در حال گسترش است و روز به روز به تعداد افرادی که این کار را تجربه می‌کنند اضافه می‌شود؛ به نظر شما فرهنگ شهروند خبرنگاری هم مثل خود این کار در بین مردم گسترش پیدا کرده است؟

متأسفانه هنوز به صورت کامل فرهنگ شهروند خبرنگاری به مردم منتقل نشده و گاهی ما شاهد برخی بی‌اخلاقی‌ها و مشکلاتی هستیم که تنها دلیلش، همین عدم انتقال فرهنگ درست است.

چه جور مشکلاتی؟

یکی از این مشکلات که من با توجه به بعضی دیده‌هایم از آن نگران هستم، ورود شهروند خبرنگاران به حریم خصوصی مردم است. به این صورت که بعد از مدتی کار در این عرصه، به زعم خودشان، برای تهیه گزارش‌های جذاب‌تر، به سراغ لایه‌های خصوصی زندگی افراد و حتی مسائل اخلاقی می‌روند. کاری که اگر من، به عنوان یک گزارش‌گر صداوسیما، حتی غیرعمد نیز آن را انجام دهم، بنا به وجود لایه‌های نظارتی متفاوت، جلوی پخش آن گرفته می‌شود. در حالی که در مورد شهروند خبرنگار، به دلیل دردسترس بودن شبکه‌های مجازی بدون نظارت، به راحتی می‌توانند آن اخبار را در جامعه پخش کنند، اخباری که متأسفانه در برخی از موارد باعث رفتن آبروی افراد دیگری می‌شود.

یکی‌دیگر از مشکلات منتقل نشدن فرهنگ و اصول شهروند خبرنگاری به مردم، بحث اغراق در خبر و حتی انتقال اخبار کذب و نادرست است. اغراق موضوعی است که متأسفانه با کلام مردم در بیان حوادث و اتفاقات و مشکلات آمیخته است، چرا که تصور می‌کنند اگر در بیان واقعه‌ای اغراق کنند، واکنش‌های بیشتری را جلب می‌کنند و یا سریع‌تر به نتیجه دل‌خواه خود می‌رسند. از این موارد بسیار داشته‌ایم، برای مثال فردی با آتش نشانی تماس می‌گیرد و گزارش وجود ماری سه متری را در خانه‌اش می‌دهد، در حالی که وقتی به محل رسیدیم، دیدیم آن مار حتی نیم متر هم نیست و آن شهروند به خیال این‌که اگر طول آن مار را بیشتر بگوید، نیروهای آتش‌نشانی خود را سریع‌تر به محل می‌رسانند، دست به چنین اغراقی زده بود.

این دست از اغراق‌ها در شهروند خبرنگاری نیز وجود دارد، اما از آن جایی که مردم توانایی گزینش و انتخاب کانال‌های خبری خود را دارند، اگر بعد از مدتی به این نتیجه برسند که فلان کانال در انتقال اخبار خود اغراق می‌کند یا جهت‌دار حرف می‌زنند، طبعاً آن کانال را از دایره پیگیری‌های خبری خود به سرعت خارج می‌کنند.

بحث دیگری که در این رابطه قابل توجه است و تا به حال سبب رخ‌دادن حوادث ناگواری هم شده است، بحث عدم رعایت نکات ایمنی و احتیاط، توسط شهروند خبرنگاران است، چرا که اصولاً این افراد می‌خواهند در نزدیک‌ترین حالت ممکن به حادثه اقدام به تهیه خبر و گزارش کنند و در این زمینه به هیچ وجه جانب احتیاط را رعایت نمی‌کنند. من به عنوان گزارش‌گر چنین اتفاق‌هایی، در سازمان آتش‌نشانی دوره‌های آموزشی متعددی در زمینه‌های امداد و نجات و... را پشت سر گذاشته‌ام و به تبع آن، در محل حادثه از تمامی خطرات احتمالی آگاهم و هرگز به سمت آن‌ها نمی‌روم.

با وجود همه این حرف‌ها، شهروند خبرنگار خوب است یا بد؟

شهروند خبرنگاری، به طور کل مسئله خوب و مفیدی است و فوائد آن به مراتب بیشتر از مضرات آن است؛ برای مثال: برنامه گزارش پنج که محوریت آن بر اساس پیگیری حوادث و اتفاقات و مشکلات در سطح شهر و استان است، مگر چه تعداد نیرو دارد؟! ما صرفاً یک گروه هستیم و طبیعتاً نمی‌توانیم تمام اتفاقات و حوادث شهر مشهد را پوشش دهیم، دیگر چه برسد به سایر شهرستان‌های استان! این در حالی است که مردم در جای جای شهر مشهد و سایر شهرستان‌ها حضور دارند و اکثر آن‌ها نیز به ابزارهای ابتدایی خبرنگاری و ثبت واقعه مجهز هستند و می‌توانند به عنوان بازوی توانمند رسانه‌ها عمل کنند؛ تنها نکته در این رابطه این است که باید یک سری آموزش‌های ابتدایی و در سطح اولیه به این دسته از افراد بدهیم تا از بروز مشکلاتی که ذکر شد جلوگیری شود.

این فرهنگ‌سازی و آموزش بر عهده کیست؟

رسانه‌ها برای این‌که بتوانند از ظرفیت شهروند خبرنگار در راستای پیش‌برد اهداف‌شان در زمینه پوشش حداکثری اخبار استفاده کنند، باید مسئولیت اصلی فرهنگ‌سازی این مسئله را هم بر عهده بگیرند. حالا می‌تواند با تولید مقاله و یا فیلم‌های آموزشی کوتاه باشد و یا حتی تهیه اپلیکیشن‌های ساده و کاربردی در راستای آموزش و فرهنگ‌سازی مقوله شهروند خبرنگار؛ البته این موضوع چیزی از مسئولیت‌های سایر سازمان‌های فرهنگی کم نمی‌کند و آن‌ها هم باید در این زمینه فعالیت داشته باشند.

آینده شهروند خبرنگاری را در ایران چگونه می‌بینید؟

به نظر من با توجه به گسترش روز به روز امکانات، این پدیده اجتماعی بیشتر خواهد شد و مردم به این سبک از خبررسانی اقبال بیشتری خواهند داشت. امروزه مردم دیگر حوصله بخش‌های خبری رسمی و طولانی را ندارند و به دلایل زیادی گزارشاتی که توسط شهروند خبرنگاران گرفته می‌شود بیشتر مورد علاقه آن‌هاست؛ یکی از این دلایل کوتاهی این گزارشات است، دوم این‌که در اسرع وقت و بلافاصله بعد از رخ دادن واقعه‌ای بر روی شبکه‌های اجتماعی قرار می‌گیرد، سوم این‌که ممیزی‌هایی که معمولاً ما در رسانه‌های رسمی داریم، ممیزی‌هایی که بسیاری از آن‌ها صحیح است، در رابطه با گزارش‌های شهروند خبرنگار وجود ندارد و این سبب ایجاد جذابیت برای بخشی از مخاطبان می‌شود. 

 

قطعا اگر همه شهروند خبرنگاران مرز حریم خصوصی و عمومی و اخلاقیات مربوط به تهیه خبر از سلبریتی‌ها را می‌دانستند، علی ضیا در ماجرای شعار دادنش علیه مظلومی آن طور نفره داغ نمی‌شد.

نظرات کاربران
کد امنیتی