تلویزیون نسیمی بیش نداشت
مروری بر 3 برنامه پرمخاطب تلویزیون در ایام نوروز

تلویزیون نسیمی بیش نداشت

نویسنده : سید مصطفی صابری

نوروز عجیبی را پشت سر گذاشتیم، طی سالهای اخیر، کمتر سالی را به یاد داریم که تلویزیون در ایام نوروز، به جای فیلمها و سریالها در تسخیر برنامههای ترکیبی، شومنها و کمدینها باشد. البته اگر کمی به عقب برگردیم ماجرا متفاوت میشود. اوایل دهه شصت بیشتر جُنگها متدوال بود، یک مجری، چند خواننده، چند آیتم نمایشی که مثل نمایشهای مدرسه بود و تاکیدی که روی گرانی اجاره خانه، آجیل و... برای خنداندن گذاشته میشد و به جای موضوع و متن، بیشتر میمیک چهره بازیگران و رفتارهای اغراق شدهشان ابزار خنداندن بود. گروه «اقتصاد» و «صبح جمعه با شما» پای ثابت این جُنگها بودند. از دهه هفتاد ساختار برنامهها تغییر کرد، جوانترها روی کار آمدند، ویژه برنامههای نوروز 74، 76 و... نمونههای خوبی از کارهای امثال مدیری و داریوش کاردان هستند. اما کم کم فضا به سمت پخش فیلمهای سینمایی خارجی و سریالها رفت تا اینکه دسترسی بیشتر و بهتر مردم به سینمای جهان و تغییر ذائقهشان در خصوص برنامههای ترکیبی که با خندوانه آغاز شده بود، باعث شد امسال نوروز متفاوتی را داشته باشیم. دیگر سریالها پیشتاز نبودند هر چند سریال شاخصی هم نداشتیم. فیلمهای سینمایی هم چندان مورد توجه مردم قرار نگرفت و گذشت زمانی که ملت نه تنها فیلمهایی مثل «پلیس آهنی» و «جومانجی» را میدیدند، بلکه تکرارش را هم به دیگران توصیه میکردند. با این اوصاف میتوان مدعی شد امسال شبکه «نسیم» پیشتاز جذب مخاطب بوده، آنهم با «خندوانه»، «دورهمی» و «شب کوک». برای آنکه بدانیم کدام یک از برنامه‌های این شبکه در نوروز 95 موفقتر بود و مسیر بهتری را طی کرد به چند سئوال ثابت برای هر کدام پاسخ دادهایم:

 

1. جایگاه قبلی این برنامه یا گروه، بین مخاطبان چگونه بود؟

2. وضعیت فعلی این برنامه در جذب و حفظ مخاطب چگونه است؟

3. در فرم و قالب چه دستاوردها و خلاقیتهایی داشته است؟

4. محتوای برنامه چه چیزی به مخاطب اضافه میکند؟

5. حاشیههای آن چه بوده؟

 

خندوانه، حفظ جذابیت، کاهش محتوا

1. خندوانه شروعی توفانی داشت، برنامهای پر از ایدههای گیرا و جذاب، حال خوب کن و سرگرم کننده، با هدف ایجاد نشاط و سرگرمی در جامعه، آن هم با ترویج کارهایی که برای مردم معمولی هم کمابیش طی یک دورهمی ساده خانوادگی قابل اجرا بود. البته خندوانه از محتوا هم غافل نشد، چند کمپین خوب حول برنامه شکل گرفت، آیتمهای نمایشی با محوریت شخصیت نیما، گریزی به رفتارهای غلط اجتماعی ما بود و خود شخصیت نیما بهواسطه انعطافش در خلق موقعیتهای متعدد به تیم خندوانه اجازه میداد طنز شیرینی به برنامه تزریق شود. گپ و گفتهای خودمانی و استندآپ‌ها هم که مورد توجه قرار گرفت. 

2 فصل سوم خندوانه که در نوروز پخش شد تفاوتهای زیادی با فصلهای قبلی دارد، اما هنوز در حفظ مخاطبانش موفق است. هر چند زمان زیادی از برنامه صرف تبلیغهای مستقیم و کسل کننده برای دو حامی برنامه میشود، اما جذابیت حضور و رقابت چهرهها، آن هم در قامتی که برای بیننده تازگی دارد باعث شده مخاطب کماکان پیگیر خندوانه باشد. بهخصوص اینکه رقابت قابل پیگیری لحظه به لحظه است. شخصیت جناب خان هم بهخاطر بزن و بکوب، و نبود محدودیتها برای یک عروسک مثل لرزاندن بدن و ریتم گرفتن و... هنوز جذاب است ولو اینکه شعرهای تکراری بخواند. 

3 واقعیتش این است که خندوانه در نوروز 95 دستاورد بزرگی نداشت. هر چند خود خندوانه سلیقه مردم را چنان تکان داد که برنامه جدید تیم «خنده بازار» یعنی «شکر آباد، شهر گمشده» کلاً دیده نشود، حتی «دورهمی» هم به دنبال موج استقبال مردم از چنین برنامههایی شکل گرفت، منتهی در این فصل خلاقیت ویژه و تازهای در برنامه دیده نمیشود، خود رامبد جوان هم اذعان دارد که بخشهای جدید را از برنامههای خارجی برداشته و ایرانی کرده! شاید درگیری جوان در فیلم جدیدش و ضرورت اینکه فصل جدید به عید برسد باعث این اتفاق شده است. 

4 هر چند رامبد جوان خیلی مستقیم و چشم در چشم مخاطب روی موضوعاتی مثل حفظ محیط زیست و ... تاکید میکند، اما واقعیت این است که زمان زیادی از برنامه با جناب خانی پر میشود که هنوز شیرین است اما شخصیتش امکان واکاوی و نقد تیپها و رفتارها را ندارد و ملات کمی از محتوا را روی شعاع وسیعی از شوخیهای جالب سوار میکند، بخشهای دیگر مثل لباهنگ و دابسمش و حدس زدن ضرب‌المثل هم که کلاً کاربرد سرگرمی و تخلیه هیجان دارد، از گفت وگو میهمانان شاخص قدیم هم که خبری نیست.

5 سری جدید خندوانه با عمر کوتاهش بیحاشیه هم نبود، از ماجرای نتایج رقابت بین میلاد کی‌مرام و امیرحسین صدیق که با پیروزی صدیق تمام شد و واکنشهای زیادی را هم به دنبال داشت تا انتقاداتی که به برخی از موزیکهای بخش لباهنگ وارد شد. یکی دیگر از حاشیههای جزئی ماجرای حضور ارشا اقدسی بود، جایی که بهنظر میرسید برای اجرای ترانه ملی توسط او، برنامه چند بار کات خورد و حتی برای حفظ راکورد کار حاضران هم از صحنه خارج شدند، اما علت ماجرا خطرناک بودن اجرا عنوان شد (هر چند شاید مجموعهای از دلایل در بین بوده باشد)

 

دورهمی مهران و دوستان 

1 «دورهمی» برنامه جدیدی است اما مدیری و تیمش یک گروه باسابقه با هویت و امضای خودشان در کارها هستند که راحت نمیتوان از نامشان گذشت. مدیری تجربه چنین برنامههایی با حضور مخاطبان را کمابیش در «پرواز 57» داشته، در «ببخشید شما»، «پلاک 14» و... تا «شوخی کردم» اهل پلاتو گفتن هم بوده، اما این بار او و تیمش چند الگوی موفق خودش مثل کمدیهای آیتمی، پلاتوهای شیرین که گاهی تک گوییهای حسین معجونی در «مسافران» را هم در ذهن متبادر می‌کند و آوردن میهمان را با رگههایی از خندوانه ترکیب کردهاند تا ناکامیهای اخیر را از ذهن مخاطب پاک کنند. 

2 «دورهمی» در جذب مخاطب خیلی موفق بوده، چون برخلاف شروع «خندوانه» حالا شبکه «نسیم» بین مردم شناخته شده است، برنامهاش در نوروز شروع شد و بهخاطر ترکیبی بودن ریتم خوبی دارد و مخاطب را نگه میدارد. اما مدیری یک چالش بزرگ پیش رو دارد؛ علت موفقیت خندوانه تغییرات مکرر در الگوهایش بود و برگهای برندهای که با هم برای مخاطب رو نشدند، اما بهنظر میرسد «دورهمی» هر آنچه داشته را با هم رو کرده و در گذر زمان ممکن است برای مخاطب تکراری شود.   

3 واقعیت این است که «دورهمی» اتفاق تازهای نیست بلکه همانطور که گفته شد یک کولاژ تازه از فرمولها و اقداماتی است که طی چند سال در برنامههای داخلی امتحان پس دادهاند و موفقیت یک برنامه را تضمین میکنند. تنها نکته تازه این برنامه دکور جدید، بازی در حضور مخاطبان و سئوالات مثلاً چالشی مدیری با اهرم فشار ماشین اصلاح بود که به مرور نسخه اصل و خارجی هر کدام رونمایی شد. البته نفس کپیکاری چیز بدی نیست و حتی هنر است که چند چیز مختلف را چنان با هم ترکیب کرد که یک خروجی موفق داشته باشد اما مشکل آن جاست که مدیری تا این لحظه برخلاف رامبد جوان، به این ماجرا اذعان نکرده است. 

4 «دورهمی» حرفهای خوبی میزد اما خوب حرف نمیزد، اولاً حرفهایش خیلی تکراری است، فرمول بیان حرفهایش هم تقریباً تکراری است، همان حضور یک آدم عاقل بین عدهای احمق. دیالوگهای مدیری هم بهجای آنکه طنزی سازنده و حال خوب کن باشد بیشتر طنز تلخی است با تکیه بر کمبودهای جامعه ما که اغراق در بد نشان دادن شرایط هم زیاد است. گاهی حتی برخی از دیالوگها مثل تاکید روی تصادفات عیناً از روی «شوخی کردم» نقل میشود با کمی تغییر لحن و جابهجایی کلمات. در کل نشان دادن کاستیها اتفاق بدی نیست مشروط بر اینکه باعث دلسردی نشود و حالخوب کن باشد. 

5 بزرگترین حاشیهای که طی این مدت کوتاه دامن «دورهمی» را گرفته، پخش شدن تصاویری است از دکور کاملاً کپی شده برنامه، و دیگر آیتمها. حاشیه دیگر واکنش خفیف مخاطبان به بازی ضعیف و بعضاً روی مخ شقایق دهقان. همینطور طفره رفتن جدی چهرهها از پاسخ دادن به سئوالات مدیری که با فرهنگ ما و آداب اجتماعی ما منافات دارد، طوری که باعث میشود برنامه از ریتم بیفتد و برای برنامههای بعدی، چهرههای کمتری به حضور در برنامه تمایل نشان بدهند. در ضمن استفاده ژوله از ایدههای توئیتری و تلگرامی هم واکنشهای طنزی را به دنبال داشت. 

 

شب مون کوک شد؟

1 برنامه به ظاهر یک فصل را سپری کرد اما در حقیقت همین یک فصل در سه بازه زمانی مختلف طی 6 ماه پخش شد و هر کدام از این بازهها بهلحاظ کیفیت شرایط مختلفی داشتند. شروع برنامه توام با حضور بیش از 200 نفر بود و داوران برنامه هم به جز فریدون آسرایی، انگار نقش پلیس بد را بازی میکردند. ظاهر برنامه هم از آن چه امروز بود خشکتر بود. نبود رقابت جدی بین آدمها، ظرفیت برنامه را کاهش داده بود و اجراهای ضعیف شرکت‌کنندگان هم گاهی اسباب خنده بود. 

2 «شب کوک» در نوروز بسیار فشرده بود، خستگی در چهره شرکت کنندگان و داوران مشهود بود. شوخیهای مجری و داوران مخالفان و موافقان جدی داشت اما بالا رفتن کیفیت اجراها، نبود برنامه موسیقیایی خوب در تلویزیون، نفس رقابت که هیجان‌آفرین است و ... باعث شد برنامه پر مخاطب باشد و در شبکههای اجتماعی هم موج ایجاد کند طوری که نفر اول این دوره یک پیج پر طرفدار اینستاگرامی و یک کانال تلگرامی پر مخاطب دارد در حالی که تا مدتی قبل اصلاً شناخته شده نبود و این گویای اقبال مردم به چنین برنامه است نه الزاماً کیفیت آن. 

3 واقعیت این است که چنین برنامههایی در تمام دنیا حول محور استعدادیابی با همین کیفیت اجرا میشوند و اگر بزرگترین ستارههای دنیا موسیقی هم به عنوان داور در آن حضور داشته باشند به گفتن جملاتی مثل: فوق العاده بودی یا اجرایت را دوست نداشتم اکتفا میکنند و از قضا هر وقت بار آموزشی خود «شب کوک» هم بالا میرفت باعث میشد مخاطبش را پس بزند. چنین برنامه‌هایی صرفاً برای سرگرمی ساخته میشوند و در وهله بعد دنبال دادن فرصتی به استعدادهای ناشناخته هستند. کما اینکه شب کوک محدودیتهایی بابت گزینش ترانهها و... هم داشت. ضمناً دکور ابتدایی برنامه دلچسب‌تر بود.       

4 وقتی قرار است این برنامه توجه مخاطب را از نمونههای ناسالم به خودش جلب کند طبیعتاً نمی‌توان انتظار داشت تاکید زیادی روی محتوا داشته باشد، کما اینکه نمونههای مشابه داخلیاش که خیلی اتوکشیده و آموزشی بودند، اصلاً مورد توجه قرار نگرفتند. هر چند شاید کسی پیدا شود و از بین اظهار نظرهای کلی داوران راجع به تحریرها و کوک خواندن و نخواندن شرکتکنندگان چیزهایی هم راجع به هنر یاد بگیرد. البته رفتار متواضعانه فریدون آسرایی با شرکت‌کنندگان هم در جای خود نکات خوبی داشت که ربطی به ساختار و هدفگزاری برنامه نداشت و به خصلتهای شخصی این هنرمند برمیگردد. 

5 در قسمتهای آغازین «شب کوک» بارها پیش آمد که داوران به خصوص پوریا حیدری و مهدی یغمایی با شرکت کنندگان برخورد نامناسبی داشته باشند. در یک مورد پوریا حیدری همان ابتدای خواندن، از شرکت کننده خواست ادامه ندهد و او را تحقیر کرد. در قسمتهای پایانی هم اشکهای خواهر یکی از شرکتکنندگان او را به برنامه برگرداند. گاهی برخی از شرکت‌کنندگان خیلی غیر مستقیم نسبت به آهنگی که برایشان انتخاب شده بود اعتراض میکردند. لینک دانلود اپلیکیشن برای شرکت در فصل دوم هم بعد از ارسال پیامک برای خیلی از هنرجویان هنوز ارسال نشده است. 

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨
گپی با قربان محمدپور کارگردان سلام بمبئی که فیلمش رکورد فروش در روز اول اکران را زد

سینمای من جشنواره‌ای نیست، برای مردم است

٩٥/٠٩/١٨

دشواری نداریم

٩٥/٠٩/١٨

چرخه‌ تبدیل پراید

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨