وحشت از نگاهي ديگر
نگاهي به فيلم سينمايي «فعاليت ماوراءالطبيعه» به بهانه ساخت قسمت دوم آن

وحشت از نگاهي ديگر

نویسنده :

قديم‌‌ترها ترساندن تماشاگراني که پاي صفحات عريض سينما يا پاي تلويزيون مي‌‌نشستند کار ساده‌‌اي بود. چه در آن زماني که «فردريش ويلهلم مورنا» در سال 1921 با نشان دادن «دراکولاي برام استوکرز» در قامتي بسيار مضحک «البته از ديد امروز» ترس را تا عمق وجود تماشاگران تزريق مي‌‌کرد و چه در دهه‌‌هاي 1960 و 1970 که کارگرداناني مانند «جورج رومر» و «ويليام فردکين» با ساختن آثاري چون «شب مردگان زنده» و «جن‌گير» پايه‌‌گذار سبک‌‌هاي جديدي در ژانر وحشت شدند. به ‌‌هرصورت در آن سال‌‌ها که تماشاگران نه از جلوه‌‌هاي ويژه چيزي مي‌‌دانستند و نه از حقه‌‌هاي سينمايي، مي‌‌شد به‌‌راحتي او را با يک سر قطع ‌‌شده و يا عروسکي مکانيکي که سرش در 360 درجه مي‌‌چرخد حسابي روي صندلي ميخکوب کرد.

دوران خاموشي 30 ساله
اما سال‌‌هاي دهه 1980 زمان متوسل شدن به روش‌‌هاي جديدتري بود. حالا کارگرداني به‌‌نام «سام ريمي» از مفهوم زامبي (مردگان زنده‌‌اي که روحي شيطاني در آن‌‌ها حلول کرده) به روش ديگري استفاده کرد و آن را با صحنه‌‌هاي مشمئز کننده قطع دست ‌‌و پا توسط اره‌‌برقي و به‌‌ راه انداختن حمام خون در هم آميخت تا حاصل آن فيلمي بشود به ‌‌نام «مرده شيطاني» (درايران: کلبه وحشت) که به مدت 20 سال در سينماي آمريکا به‌‌دنبال کسب مجوز اکران منتظر ماند. شيوه‌‌اي که بعدها و در دهه‌‌هاي 1990 و 2000 با به ‌‌تصوير کشيدن تصاوير تهوع‌‌آور و احمقانه دنبال شد تاجايي که قبح صحنه‌‌هاي مشمئز کننده آن در جامعه از بين رفت و به‌‌جاي وحشت، تبديل به سرگرمي شد. اين روند 30 ساله براي سينماي وحشت واقعي با نمايش فيلم نوگرايي به‌‌نام «فعاليت ماوراء‌‌الطبيعه» در سال 2009 به پايان رسيد. فيلم ترسناکي که براي ترساندن تماشاگر به روش‌‌هاي پيش پا افتاده متوسل نشد و در نهايت وقار و ادب، ترس را زير پوست وي تزريق کرد. نمايش نسخه دوم آن بعد از يک سال بهانه‌‌اي شد تا دوباره نگاهي بيندازيم به مؤلفه‌‌هاي گونه جديدي از سينماي وحشت و دلهره.

قسمت اول، ترس از ناديدني‌‌ها
اولين قسمت «فعاليت ماوراء‌‌الطبيعه» که در سال 2007 ميلادي و با بودجه‌‌‌‌اي در حد 11هزار دلار ساخته و موفق شد در نمايش پاييز سال 2009 پس از چهار هفته اکران محدود به طور گسترده اکران شود و در پايان نمايش عمومي خود، فقط در آمريکا حدود 108 ميليون دلار فروش داشته باشد. از اعداد و ارقام معلوم است که در فيلم «فعاليت ماوراء‌‌الطبيعه» نه از جلوه‌‌هاي ويژه رايانه‌‌اي خبري بود و نه از سرمايه‌‌هاي هاليوودي که براي شمردن تعداد صفرهايشان بايد ساعت‌‌ها وقت گذاشت. کارگردان خوش‌‌ذوق و جوان «فعاليت ماوراء‌‌الطبيعه» کل فيلم را تنها با دوربين هندي‌‌کم ساخت و از خانه شخصي‌‌اش به‌‌عنوان لوکيشن استفاده کرد.

ماجراي فيلم درباره زندگي زوجي بود که گويا در خانه‌‌اي تسخير شده زندگي مي‌‌کردند، نگراني زن خانواده (کتي) با بازي «کتي فدرستون» اين بود که فکر مي‌کرد يک موجود شيطاني و نامرئي او را از هشت ‌‌سالگي مورد اذيت و آزار قرار مي‌‌دهد. بر همين اساس شوهر او (ميکا) تصميم مي‌‌گيرد که بر اين اعتقاد (به‌‌اصطلاح خرافي) و بيمارگونه همسرش غلبه کند و با کارگذاشتن دوربين‌‌هاي مداربسته در سرتاسر خانه که در طول شبانه‌‌ روز همه چيز را ضبط مي‌‌کنند به او ثابت کند که هيچ مورد مشکوکي دور و بر آن‌‌ها وجود ندارد ولي در ادامه، همه چيز طبق نظر «ميکا» پيش نمي‌‌رود و دوربين‌‌هاي خانه اتفاقاتي را ضبط مي‌کنند که طبيعي نيستند.

نگاه مستند به جاي داستان‌‌پردازي
رويکرد مستندگونه اين اثر کم‌‌ خرج و جمع‌‌ و جور، کمک زيادي در جذب مخاطب به اثري کرد که در آن از هيجانات مفرط ساير آثار هاليوودي خبري نبود و همه‌‌چيز در خدمت هنر کارگرداني (اورن پلي) درآمده بود که هم‌‌زمان نقش نويسنده فيلم‌‌نامه، تهيه‌‌کننده و تدوينگر را بازي مي‌‌کرد. در کنار اين فضاي ظاهرا مستند، نمايش محدود صحنه‌‌هاي ترسناک و چيزهايي که تماشاگر عاشق سينماي وحشت، ولع ديدن آن‌‌ها را داشت باعث شد تا بيننده در همان ابتدا همه چيز را نفهمد و ولع او تا پايان فيلم زنده نگه داشته شود. جالب اين‌‌جاست که تا قبل از کشف اين فيلم به‌‌عنوان پديده سينماي جهان، چيزي که باعث صعود «فعاليت ماوراء‌‌الطبيعه» به صدر جدول فروش شد، تبليغات شفاهي مخاطباني بود که از سالن‌‌هاي سينما راضي بيرون آمده بودند. به‌‌دليل سرمايه کم و نگاه مستند به مسئله وحشت و همچنين حضور هيولاي نامرئي که هرگز در فيلم نمايش داده نمي‌‌شد، بسياري از منتقدان اين فيلم را با اثر کم ‌‌خرج و تحسين ‌‌شده «پروژه جادوگر بلر» مقايسه کردند که در زمان خود موفق شد به فروش 200 ميليون دلاري دست پيدا کند.

دومين قسمت، فقط تکرار همان موفقيت
ظاهرا قسمت دوم «فعاليت ماوراء‌‌الطبيعه» نيز مانند قسمت اول چيزي جز سود خالص نبوده. اثري که با بودجه‌‌اي در حدود 2 ميليون و 700 هزار دلار ساخته شد و تا به امروز که دو هفته از نمايش آن مي‌‌گذرد، تنها در آمريکاي شمالي 65 ميليون دلار فروخته است، اين يعني يک موفقيت تمام ‌‌عيار براي استوديو «پارامونت». وقايع «فعاليت ماوراء‌‌الطبيعه» پيش از فيلم اول روي مي‌‌‌‌دهد و از بازيگران تنها «کتي فدرستون» در فيلم جديد حضور دارد. متأسفانه در قسمت دوم با داستان جديدي روبه‌‌رو نيستيم: دوباره همان اتفاقات عجيب و بي‌‌دليل در خانه‌‌اي که ظاهرا تسخير شده است و دوربين‌‌هاي مداربسته‌‌اي که در شب اتفاقات را ضبط مي‌‌کنند و در روز گفت‌‌وگوهاي اهالي خانه را. در قسمت دوم «فعاليت ماوراء‌‌الطبيعه»، «اورن پلي» که در قسمت اول عهده‌‌دار کارگرداني بود، تنها نقش تهيه‌‌کننده را برعهده دارد و سکان کارگرداني به کارگردان جواني به‌‌نام «تاد ويليامز» سپرده شده است که پرونده چندان درخشاني ندارد و اين بزرگ‌‌ترين ريسک کمپاني پارامونت در کنار نسپردن نوشتن فيلم‌‌نامه اثر به «اورن پلي» بوده است. باوجود فروش بالاي قسمت دوم «فعاليت ماوراء‌‌الطبيعه»، بايد اعتراف کرد که اين فيلم شباهت کمتري به يک دنباله سينمايي دارد و بيشتر به يک اثر تکراري مي‌‌ماند و همين تکراري بودن، بزرگ‌‌ترين ضربه را به اثر وارد کرده است، زيرا که تماشاگران قسمت نخست ديگر آن حرص و ولع شناسايي عامل شيطاني اثر را ندارند و فقط ناظر سير داستان هستند و بس. اين نکته‌‌اي‌‌ است که احتمالا در هفته‌‌هاي آينده تماشاگران بسياري را از اين فيلم دور خواهد کرد. چنان‌‌که جامعه منتقدان نيز به فيلم اولي روي بهتري نشان دادند.

نظرات کاربران
کد امنیتی