معرفي يك كتاب چالش‌برانگيز به مناسبت هفته کتابخوانی
جاکتابی

معرفي يك كتاب چالش‌برانگيز به مناسبت هفته کتابخوانی

نویسنده : زهیر قدسی

شايد حالا كه به وفور ابزارهاي تفريحي و ارتباطي گسترده شده و در اختيار همه قرار گرفته، ضرورت مطالعه كتاب و ادبيات بيش از گذشته در ابهام باشد. لااقل رفتار مردم و سرانه چند دقيقه‌اي مطالعه و شمارگان اندك هر چاپ از كتاب‌هاي خوب، اين را نشان مي‌دهد كه انگار مردم ترجيح مي‌دهند تنهايي‌شان را با گوشي هوشمندشان پر كنند! اگر در گذشته براي پاسخ دادن به اين پرسش كه «چرا كتاب نمي‌خوانيد؟!» نياز بود تا جيب‌هايت را با دقت بگردي اما حالا پاسخ‌هاي فراواني در آستين هر كسي وجود دارد تا بتواند دهان پرسش‌گر را ببندد. مي‌توان اين‌گونه گفت كه حالا به جاي كتابخواني، كتاب‌نخواني مدافعان سرسختي پيدا كرده و اين در حالي است كه همه يكديگر را به خاطر بي‌فرهنگي شماتت مي‌كنند.

 

نويسنده پرافتخار آمريكاي لاتين

«ماريو بارگاس يوسا» نويسنده 79ساله پرويي پاسخ‌هاي كوبنده‌اي براي مخالفان كتاب‌خواني تهيه كرده است. قبل از اين‌كه بگوييم او چه گفته است اجازه دهيد تا قدري از او و آثارش بنويسيم. از جايزه‌هاي متعددي كه نصيب او شده مي‌توان به پلانترا،  به خاطر كتاب «مرگ در كوه‌هاي آند» و جايزه همينگوي اشاره كرد. در سال 1994 به عنوان عضو آكادمي اسپانيا برگزيده شد و يك سال بعد جایزه سروانتس، مهم‌ترین جایزه ادبی نویسندگان اسپانیایی زبان، را از آن خود کرد. او در نهايت پس از حدود 20 سال نامزدي براي دريافت جايزه يك و نيم ميليون دلاري نوبل ادبيات در سال 2010 موفق به كسب اين جايزه شد. از او كتاب‌هاي بسياري منتشر شده كه عمده آن‌ها مانند گفتگو در كاتدرال، جنگ آخرالزمان، مرگ در آند، سور بز و چرا ادبيات؟ را «عبدالله كوثري» مترجم توانا و پرافتخار شهرمان ترجمه كرده است.

 

واقعا چرا ادبيات؟!

در «چرا ادبيات؟» يوسا با جديتي تمام به دفاع از ادبيات دست مي‌زند. اين كتاب به سه فصل تقسيم شده. فصل نخست همنام كتاب است، فصل بعدي «فرهنگ آزادي» و فصل آخر «آمريكاي لاتين: افسانه و واقعيت» نام دارد كه هر كدام انباشته از جملاتي است كه بايد زيرشان خط بكشي يا با يك ماژيك فسفري درخشان‌شان كني و آن‌قدر بخواني تا در ذهنت بنشيند و حفظ شوي. در يادداشت نخست كتاب، يوسا يادآور مي‌شود كه ادبيات نوعي وقت‌گذراني تجملي نيست و بلكه عامل تكامل فرد و جامعه و حتي بهترين ابزار براي ايجاد وحدت و فهم مشترك بين ملت‌ها است. او اعتقاد دارد كه يك زوج كه آثار مهم ادبي را خوانده‌اند در قياس با آدم‌هاي بي‌سواد و كساني كه سريال‌هاي بي‌مايه تلويزيوني آن‌ها را تسخير كرده، بيش‌تر قدر لذت و زندگي را مي‌دانند. 

 

چند گاز از كتاب!

«در زمانه ما علم و تكنولوژي نمي‌توانند نقشي وحدت‌بخش داشته باشند... اما ادبيات از آغاز تا اكنون و تا زماني كه وجود داشته باشد فصل مشترك تجربيات آدمي بوده و خواهد بود... ادبيات به تك تك افراد با همه ويژگي‌هاي فردي‌شان امكان داده از تاريخ فراتر بروند.»

«يكي از اثرات سودمند ادبيات در سطح زبان تحقق مي‌يابد. جامعه‌اي كه ادبيات مكتوب ندارد، در قياس با جامعه‌اي كه مهم‌ترين ابزار ارتباطي آن، يعني كلمات، در متون ادبي پرورده شده و تكامل يافته، حرف‌هايش را با دقت كمتر، غناي كمتر و وضوح كمتر بيان مي‌كند. جامعه‌اي بي‌خبر از خواندن كه از ادبيات بويي نبرده، همچون جامعه‌اي از كر و لال‌ها دچار زبان‌پريشي است و به سبب زبان ناپخته و ابتدايي‌اش مشكلات عظيم در برقراري ارتباط خواهد داشت. اين در مورد افراد نيز صدق مي‌كند. آدمي كه نمي‌خواند يا فقط پرت و پلا مي‌خواند، بي‌گمان  اختلالي در بيان دارد، اين آدم بسيار حرف مي‌زند اما اندك مي‌گويد، زيرا واژگانش براي بيان آنچه در دل دارد بسنده نيست.»

«ادبيات براي آنان‌كه به آن‌چه دارند خرسندند، براي آنان‌كه از زندگي بدان‌گونه كه هست راضي هستند، چيزي ندارد كه بگويد. ادبيات خوراك جان‌هاي ناخرسند و عاصي است، زبان رساي ناسازگاران و پناهگاه كساني است كه به آنچه دارند خرسند نيستند. انسان به ادبيات پناه مي‌آورد تا ناشادمان، ناكامل نباشد.»

«آيا صفحه كامپيوتر واقعا مي‌تواند در همه جنبه‌ها جانشين كتاب شود؟ چندان مطمئن نيستم... اعتراف مي‌كنم كه اينترنت در كار روزانه‌ام كمك‌هاي پرارزشي مي‌كند، اما قدرشناسي من به خاطر اين تسهيلات براستي فوق‌العاده، به معناي اعتقاد به اين ادعا نيست كه خواندن بر صفحه كامپيوتر مي‌تواند جانشين مطالعه كتاب بشود. اين ورطه‌اي است كه گذشتن از آن كار من نيست.»

 

 

مشخصات كتاب

عنوان: چرا ادبيات

نويسنده: ماريو بارگاس يوسا

ترجمه: عبدالله كوثري

ناشر: لوح فكر

تعداد صفحه: 80

قيمت: 5000 تومان

نظرات کاربران
کد امنیتی