از مراحمت تا مزاحمت
واکاوی یک بیماری اجتماعی به نام مردم آزاری

از مراحمت تا مزاحمت

نویسنده : زهرا نخعی راد

گاهی وقت ها ماجرا برعکس می شود. عوض این که مسلمانان کمک هم باشند، می شوند باری بر دوش هم. عوض این که رحمت باشند برای هم، زحمت می شوند برای هم. زحمتی که گاهی عمدی است و گاهی از روی غفلت. اما به هر حال با هر نیتی که باشد مایه دردسر برای طرف مقابل می شود. این زحمت ها هم گاهی مربوط به یک نفر است، گاهی یک خانواده، فامیل، شهر و گاهی یک کشور. با وجود پیشرفت کشور و بالارفتن سطح فرهنگ عمومی، هنوز که هنوز شاهد مزاحمت هایی در کوچه و خیابان شهر هستیم. مزاحمت هایی که شکل هایش در طول زمان عوض می شود. یکی از این مزاحمت ها خصوصا در این دوماه محرم و صفر، مزاحمت هایی است که خواسته و ناخواسته، از سر بعضی مجالس عزاداری ما ایجاد می شود.

 

زمزاحمت یعنی چه؟!

مزاحمت از آن کلماتی است که نمی توان یک تعریف دقیق با چارچوب مشخص برایش تعیین کرد. در کل هر چه که باعث اذیت و آزار مردم شود، مزاحمت به حساب می آید که به آن "مردم آزاری" هم می گویند. اما ممکن است رفتاری برای یک نفر مزاحمت حساب شود، اما برای فرد دیگر یک رفتار عادی. این که چه رفتاری مزاحمت است به هنجارهای یک جامعه هم بستگی دارد که در یک جامعه چه قوانین و رفتارهایی مورد قبول و پسند است که تخطی از آن ها مزاحمت تلقی شود. حتی می توان گفت به عرف خانواده ها هم بستگی دارد. مثلا ممکن است سرزده به خانه کسی رفتن، در یک خانواده امرعادی باشد و حتی مورد استقبال واقع شود و در یک خانواده مزاحمت حساب شود.

 

ورژن قدیمی و جدید مزاحمت!

مردم آزاری، در کل "مردم" آزاری است؛ اما دوز بالا و پایین هم دارد. نمونه های مرضی و عامدانه هم دارد. نمونه هایی چون خط کشیدن روی ماشین های مدل بالا! یا این که در  قدیم که پسربچه ها تفریح خاصی نداشتند، بعضی هایشان با هم جمع می شدند و با اذیت کردن هم محله ای و معلم و.. برای خودشان بساط تفریح و بگو و بخند باز می کردند. یکی دیگر از نمونه های شایع این مزاحمت ها؛ مزاحمت های تلفنی بود. خصوصا زمانی که شماره خط ها روی تلفن طرف مقابل ثبت نمی شد. مزاحمانی که شاید حرفی هم برای گفتن نداشتند و با یک فوت و سوت هم کارشان راه می افتاد. حالا بماند بعضی افراد سادیسمی که خبر بدی را پشت تلفن به طرف مقابل می دادند یا به آتش نشانی و آمبولانس تماس می گرفتند. حالا هم با وجود شبکه های مجازی، نمونه های مدرن مزاحمت را می بینیم که دیگر طرف امکان قطع گوشی ندارد و حداقل می تواند نامه فدایت شوم(!] طرف مقابل را بخواند. البته که در اینجا هم "بلاک" کاربرد فراوانی دارد. اما به هرحال مزاحمت ها از بین نرفته، که از شکلی به شکل دیگر تغییر یافته است و حالا پای شبکه های مجازی و مزاحمت های مجازی به میان آمده است.

یک نوع شایع مزاحمت، مزاحمت های خیابانی برای خانم هاست. جامعه-شناسان؛ مزاحمت های خیابانی را به سه دسته تقسیم می کنند: کلامی، غیر کلامی و تعرض فیزیکی(جسمانی). این مزاحمت ها فقط مختص ایران هم نیست. پژوهش ها نشان داده است که این مزاحمت های خیابانی، معضلی جهانی است. به گفته جامعه شناسان یکی از دلایل مزاحمت های خیابانی، علاوه بر مشکلات شخصیتی و روانی، احساس قدرت و برتری و تحقیر طرف مقابل است حالا یا با متلک و تکه پرانی یا به وسیله انواع دیگر.

یکی دیگر از رایج ترین مزاحمت ها، مزاحمت های مرتبط با قوانین راهنمایی رانندگی است. بوق زدن-های بی مورد، پارک ماشین در کنار یک ماشین دیگر، لایی کشیدن، عروس کشون های امروزی  و... . مزاحمت های همسایگی را هم می توان نوع دیگری از مزاحمت دانست که چون صحبت چند سال زندگی در کنار هم است، از آن مزاحمت های پردردسر است که می بینید بعضی ها اصلا خانه شان را به خاطر این مزاحمت ها ترک می کنند. مزاحمت هایی مثل بلند کردن صدای ضبط و تلویزیون، سروصدا درپله ها و حیاط خانه خصوصا زمان استراحت، کثیف کردن محیط آپارتمان، بد پارک کردن و... .

 

مزاحمت با علم دین

مزاحمت فقط مزاحمت در کارهای بد نیست! گاهی در کارهای خوب و پسندیده است که خواسته یا ناخواسته تبدیل به مزاحمت می شود. یکی از این کارهایی که این روزها بعضا شاهدش هستیم، دسته هایی است که در کوچه ها با طبل و نیپ های بزرگ و پر صدا راه میپ افتند. جدا از این که راه سواره روها بند می آید و کلی باید پشت این جمعیت منتظر باشند، ممکن است مریضی خصوصا در ساعات استراحت، در خانه ای با این صداها اذیت شود یا هزار اتفاق دیگری که آدم از پشت این پنجره ها خبر ندارد بیفتد. یا ایستگاه های صلواتی که در خیابان های کم عرض زده می شود و راه کلی ماشین بند می آید. یا صدای بلندگوهای روضه هایی که تا چند خانه می رود و برکت هرچه روضه است را می گیرد. طول دادن عزاداری ها خصوصا در آخر شب یکی از آن مزاحمت هایی است که مردم مجبورند با بی حوصلگی و بی حالی عزاداری کنند.

 درست است که عزاداری یکی از مهم ترین شعائر دینی ماست؛ اما قرار نیست باعث اذیت و آزار عده-ای هم شویم. مثل همان است که آدم می آید ثواب کند، کباب می شود. دربرنامه ریزی این مراسمات باید همه جانبه دید و همه ابعاد را در نظر گرفت. مطمئنا این دو باهم متناقض نیست. فقط نیاز به کمی کنترل و نظم دارد. اتفاقا این جور موارد آدم خیلی باید ملاحظه و احتیاط کند. چرا که بعضی از مردمی خصوصا اگر هم دین ما نباشند، ممکن است این قبیل کارها را به حساب دین بگذارند! 

 

بیماری خود تحویل گیری!

آدم واقعا می ماند که بعضی آدم ها چه قدر دیگر برای خودشان عزیزند و خودشان را تحویل می-گیرند، که برای راحتی و رفاه خود حاضرند مردم دیگر معذب شوند. یکی از دلایل عمده این مزاحمت ها "خود خواهی و وجود فرهنگ تن پروری" است؛ این که مثلا برای رسیدن به هدف و کارشان نمی توانند یک تنه پیش بروند و حتما باید از بقیه مایه بگذارند. احتمالا شما هم افرادی را می شناسید که وجودشان و حرف هایشان برای شما دردسر تولید می کند. حالا انگار نه انگار مردم هم این وسط حق و حقوقی دارند. مثلا برای این که دیرشان شده و می خواهند سریع خرید کنند، خودروی شان را در ایستگاه اتوبوس یا کنار یک خودروی دیگر پارک می کنند. از علل دیگر این مردم آزاری ها؛ نابرابری ها و تفاوت های شدید اجتماعی ، نابسامانی خانواده ها و علل فردی و روانی و عدم تربیت صحیح است.

 

از زحمت های ریز هم بترسیم!

این "زحمت دادن" آن قدر قضیه اش جدی است که کلی روایت هم درباره اش داریم. مثل همان حدیثی که امام علی(ع) فرمودند که "مؤمن کسی است که خودش از دست خودش در سختی و رنج است، ولی مردم از دست او در آسایشند.  " حتی جالب تر این که پیامبر(ص)، یکی از بدترین مردم را کسی می داند مردم به خاطر او در اذیت و رنج باشند و  بدتر از آن را باز کسی می دانند که مردم به خاطر ترس از شر او، احترامش کنند. یا در جای دیگر می گویند: 

هر کس مؤمنی را بیازارد، پس بی‌گمان مرا اذیت کرده، هر کس مرا برنجاند گویا خدا را آزار رسانده است.  

اگر آدم بخواهد خوب دقیق شود و با حساسیت یکی یکی کارهایش را برانداز کند می بیند نیازی به مزاحمت های بزرگ و گنده هم نیست، گاهی مزاحمت های ریز و جزئی هم هست که آدم از آن غافل است. مثل زباله و آشغالی که در خیابان ریخته شود و سوپور شهرداری به قدر همان آشغال خم شود! یا رفتارهایی مثل در کتابخانه و وسالن مطالعه صحبت کردن، در پیاده رو پارک کردن، بدون آمادگی صاحبخانه به مهمانی رفتن، کسی را برای انجام کاری در رودروایسی قرار دادن که مثلا" خب آقا شما برای هیئت چه قدر می خواهی بدهی؟ " و هر کار و حرفی که آدم برای دیگری کار بتراشد.

 

اثرات مردم آزاری

این مزاحمت ها هم آثار فردی و خرد دارد وهم اجتماعی و کلان. از مهم ترین این آثار؛ به وجود آمدن حس ناامنی در جامعه است. که این حس ناامنی اثراتی چون دور شدن و بی اعتمادی مردم نسبت به هم را نیز دارد. گسترش پدیده فردگرایی، بی تفاوتی اجتماعی، از هم گسیختگی اجتماعی و به وجود آمدن حس انتقام گیری و پرخاشگری ازاثرات ناخواسته این مزاحمت های ریز و درشت است. علاوه بر این ها آسیب های فردی هم دارد که از جمله آن، اذیت و آزار روحی و در بعضی از موارد شدیدتر آن کاهش مشارکت اجتماعی و افسردگی و... است.

 

 

نظرات کاربران
کد امنیتی