نقش‌های خوب دارم؛ بدو بدو حراجه!
با پشت پرده خرید و فروش نقش در سینمای ایران آشنا شوید

نقش‌های خوب دارم؛ بدو بدو حراجه!

نویسنده : احسان رحیم زاده

چند وقتی است به دنبال مصاحبه علی صادقی در خصوص نقش فروشی یک سریال در شبکه نمایش خانگی، این موضوع دوباره کانون توجهات است. اما قصه دقیقاً از چه قرار است؟

با دیدن برخی فیلم‌ها و سریال‌ها به شدت یاد تیزرهای تبلیغاتی می‌افتیم. در گوشه و کنار قاب انواع محصولات تجاری دیده می‌شود و دوربین هم مدام روی آرم و لوگوی این محصولات زوم می‌کند. بازیگران هم عمدتا آدم‌‌های نابلدی هستند که دو تا دیالوگ را نمی‌توانند درست بگویند. ما مخاطبان بدبینی نیستیم؛ ولی یک نفر وارد ذهن‌مان می‌شود و مدام وسوسه‌مان می‌کند که مسلماً در پشت پرده این فیلم اتفاقاتی افتاده ‌است. احتمالا کفگیر تهیه‌کننده به ته دیگ خورده و خواسته پول قلمبه‌ای به پروژه‌اش تزریق کند. اولین فکری که به ذهنش رسیده این بوده که می‌شود از اسپانسر کمک گرفت و کالاهای یک یا چند برند خاص را هر چند ثانیه یک بار نشان داد. راه دوم این است که تهیه کننده چوب حراج به نقش‌ها و شخصیت‌ها بزند و به درخواست علاقه‌مندان بازیگری برای خرید نقش پاسخ مثبت بدهد. افراد زیادی هستند که حاضرند در ازای پرداخت چند میلیون تومان پول ناقابل لذت بازیگر شدن را تجربه کنند. 

هر چند وقت یک‌بار آگهی‌های واگذاری نقش (شما بخوانید فروش) را در صفحه نیازمندی‌های مطبوعات مشاهده می‌کنیم. گاه کارگردان و تهیه کننده مورد نظر آن آگهی را تکذیب می‌کنند و گاهی هم به روی خودشان نمی‌آورند و با سکوت از کنار ماجرا می‌گذرند. در چند سال اخیر که اوضاع کسب و کار سینماگران با رکود مواجه شده، بازار نقش‌فروشی حسابی رونق گرفته و فیلم‌ها و سریال‌های زیادی با این روش ساخته شده است. این فیلم‌ها قبل از این‌که اکران بشوند خرج خودشان را درآورده‌اند. 

بازیگران زیادی در معرض اتهام هستند که با این روش پا به دنیای سینما گذاشته‌اند. اما چون اتهامشان قابل اثبات نیست از آوردن نامشان معذوریم. 

برای نگارش این گزارش با چندین نفر از سینماگران هم‌صحبت شدیم. آن ها از پشت پرده دنیای بازیگری برایمان گفتند و خواستند که نامشان فاش نشود. اگر می‌خواهید در جریان زیر و بم نقش‌فروشی و حاشیه‌هایش قرار بگیرید خواندن این گزارش را از دست ندهید. 

 

چند راه میان‌بر برای رسیدن به هدف

ساده‌ترین شیوه نقش‌فروشی این است که فرد علاقه‌مند به بازیگری مبلغی را به حساب مسئولان پروژه واریز کند و سپس با خیال راحت جلوی دوربین برود. در کنار این روش ساده راهکارهای دیگری هم برای نقش‌فروشی وجود دارد که در ادامه به آن اشاره می‌کنیم. 

 

1-اهدای کمک‌های غیر مالی:

در این روش بازیگر پول نقدی به تهیه کننده نمی‌دهد. ولی قول می‌دهد که در ازای بازی در فیلم یا سریال بخشی از امکانات پروژه را تامین کند. مثلا اخیرا سریالی از تلویزیون پخش شد که بازیگر نقش مکمل آن دختر یک رستوران‌دار بود. پدر ثروتمند قول داد در زمان تصویربرداری، به عوامل پروژه شام و نهار رایگان بدهد. تهیه کننده هم در مقابل یک نقش خوب را برای دختر آقای رستوران‌دار کنار گذاشت. 

 

2-تولید بازیگر توسط آموزشگاه‌های بازیگری: 

در این روش یک آموزشگاه بازیگری به هنرجویانش قول می‌دهد که از آن ها در ساخت یک فیلم استفاده کند. البته هیچ تضمینی در کار نیست که آن فیلم چه کیفیتی داشته باشد و بازیگر چند ثانیه جلوی دوربین برود. در این رابطه می‌توان به فیلم «متروپل» مسعود کیمیایی اشاره کرد که در یکی از سکانس‌های آن تعدادی از هنرجوان آموزشگاهش حضور داشتند.

این روش از بقیه روش‌ها شرافتمندانه‌تر است. چون فرد علاقه‌مند به بازیگری حداقل دوره‌ای کوتاه را گذرانده ‌است و صرفا با سلاح اسکناس بازیگر نشده است. البته برخی موسسات از آب گل‌آلود ماهی می‌گیرند و به مشتریانشان وعده‌های پوچ می‌دهند. مثلا یکی از آموزشگاه‌ها اخیرا کودکی 5 ساله را با شهریه 50 میلیون تومانی جذب کرد و به پدر و مادرش قول داد که از او یک بازیگر حرفه‌ای بسازد! 

 

3-تولید فیلم در شبکه نمایش خانگی 

اگر هیچ کارگردانی حاضر نشد شما را وارد فیلم و سریالش کند، شما می‌توانید خودتان دست به کار شوید و برای شبکه نمایش خانگی یک فیلم جمع و جور تولید کنید. اسم شما می‌شود سرمایه‌گذار و کارگردان هم مجبور است شما را جلوی دوربین ببرد. یک منبع مطلع در این رابطه می‌گوید: «اگر شناسنامه فیلم‌های شبکه نمایش خانگی در سال گذشته را بررسی کنید متوجه می‌شوید در 70 درصد موارد سرمایه‌گذار خودش هم در فیلم بازی کرده است.»

بعضی وقت‌ها هم سرمایه‌گذار از همسر یا خواهر و برادرش به عنوان بازیگر استفاده می‌کند. 

حتما شنیده‌اید که «علی انصاریان» وارد دنیای بازیگری شده و در فیلمی ویدئویی به نام «کلاف» بازی کرده است. می‌دانید این فیلم را چه کسی تهیه کرده‌است؟ بله. درست حدس زدید: علی انصاریان. حالا خوشبختانه بازی انصاریان آن قدر توی ذوق نمی زند که کار خیلی از نابازیگران اما بدیهی است اگر خودش سرمایه گذار نبود نقشی هم در کار نبود.

البته این روش در بین فیلم‌های سینمایی هم کاربرد دارد. اگر یادتان باشد امین حیایی در «خندوانه» خاطره‌ای را در همین رابطه تعریف کرد.

 

بازار نقش‌فروشی در تلویزیون داغ‌تر از سینماست

نقش‌فروشی در تلویزیون به دو دلیل بیشتر و راحت‌تر از سینما اتفاق می‌افتد. به عبارت دیگر بازار نقش‌فروشی در تلویزیون داغ‌تر از سینماست. دلیل اول این است که تعداد بازیگران یک فیلم محدود هستند و دست تهیه کننده برای خرید و فروش بازی نیست. در حالی‌که یک سریال ممکن است پنجاه تا شخصیت و بازیگر داشته باشد. پس در نتیجه تهیه‌کننده‌ تلویزیونی که می‌خواهد نقش‌هایش را بفروشد کالاهای بیشتر و متنوع‌تری در مغازه‌اش دارد. 

می‌توانیم ماجرا را از منظری دیگر هم بررسی کنیم. تهیه‌کننده سینما باید سرمایه‌اش را از طریق گیشه و فروش تامین کند. بنابراین می‌ترسد که کیفیت فیلمش پایین بیاید و سرمایه‌اش نابود شود. پس قدرت خطرپذیری‌اش کمتر می‌شود. اما تهیه کننده تلویزیونی در هر صورت پولش را از تلویزیون می‌گیرد و دغدغه فروش ندارد. 

 

چند می‌‌گیری من را بازیگر کنی؟

درباره قیمت خرید و فروش یک نقش‌، ارقام متفاوتی شنیده می‌شود. یک تهیه کننده که نمی‌خواهد نامش فاش شود در گفتگو با خبرنگار «جیم» می‌گوید: «خانمی به من مراجعه و اعلام آمادگی کرد که برای یک نقش مکمل خوب 300 میلیون تومان پرداخت کند. ولی من این رقم را نپذیرفتم و از خواستم یک میلیارد تومان بدهد و با من شریک شود. یعنی هم بازی کند و هم در سود و زیان فیلم مشارکت داشته‌باشد. بعضی‌ها از نابازیگرانی که می‌خواهند نقش بخرند برای بازیگر نقش مقابلشان هم شرط می‌گذارند. مثلا یک علاقه‌مند به بازیگری گفته: من حاضرم 300 تا 400 میلیون تومان بدهم؛ به شرطی که هم‌بازی‌ام رضا عطاران باشد.» 

معمولا علاقه‌مندان به بازیگری این رقم را در دو قسط پرداخت می‌کنند. قسط اول را زمان فیلمبرداری می‌دهند و قسط دوم را می‌گذارند برای زمانی که فیلم پخش شد. 

 

انگیزه‌های طرفین معامله

داغ‌بودن بازار نقش‌فروشی در سال‌های اخیر دلیل روشن و مشخصی دارد. از یک طرف جوانان زیادی داریم که کشته و مرده بازیگری هستند و می‌خواهند هر جور شده به قله شهرت برسند. از آن طرف تهیه‌کننده‌ای داریم که هشتش گرو نهش است و بدون پشتوانه مالی نمی‌تواند فیلم یا سریال بسازد. این دو گروه همدیگر را پیدا می‌کنند و معامله را جوش می‌دهند.  

یک فیلمنامه‌نویس در گفتگو با «جیم» به مشکلات اقتصادی تهیه‌کنندگان اشاره می‌کند و می‌گوید: «در دهه شصت با 45 میلیون تومان می‌شد فیلم تولید کرد که از این رقم 30 میلیون تومانش را هم بنیاد فارابی وام می‌داد. ولی الان تولید فیلم یک میلیارد تومان بودجه می‌خواهد و معلوم نیست که در شرایط عادی این پول به زودی برگردد. پس تهیه کننده ترجیح می‌دهد نقش‌هایش را به قیمت 200 میلیون تومان بفروشد. اگر سه تا نقش را هم بفروشد، 60 درصد هزینه فیلم را قبل از تولید درآورده است.»

 

وقتی کارگردان تهیه کننده را دور می زند

این فیلمنامه‌نویس ادامه می‌دهد: نقش‎فروشی هم توسط تهیه کننده انجام می‌شود و هم توسط کارگردان. البته نوع اولش شرافت‌مندانه‌تر است. چون در نوع دوم کارگردان، تهیه‌کننده را دور می‌زند و بدون اطلاع او از بازیگر پول می‌گیرد. ضمن این‌که کارگردان دارد با پول یک نفر دیگر خطر می‌کند. در چند ماه گذشته بسیاری از بازیگران در مصاحبه‌هایشان به فاجعه نقش‌فروشی اعتراض کرده‌اند که گوشه‌ای گلایه‌هایشان را در ادامه می‌خوانید. 

 

امین حیایی: کنار ما قرار می‌گیرند تا معروف بشوند

امین حیایی هم در واکنش به این ماجرا گفت: «الان جوری شده که برخی از سرمایه داران هزینه می‎کنند که بیایند و در سینما فیلم بازی کنند و در امتداد این درخواست برخی هستند که نقش‌ها را می فروشند. یک سری از دوستان برای ورود به سینما نقش ها را می‎خرند و می‎آیند کنار ما قرار بگیرند تا معروف بشوند. هیچ کس در هیچ جای دنیا این طوری کار نمی‎کند و نقش فروشی رویه خوبی نیست. من روی سخنم با کسانی است که این کاره نیستند و چون پول دارند یک شبه می شوند بازیگر. اینها کسانی هستند که متاسفانه در سال های اخیر بارها با آن ها مواجه شدم و در فیلم اخیرم «آدم باش» هم با آن ها برخورد داشتم. (تی‌وی پلاس) 

 

علی صادقی: نقش را به کسانی می‌فروشند که هیچ استعدادی ندارند

اما جنجالی ترین و مستندترین اظهارنظر در اینباره را علی صادقی داشت: «در تله‌فیلم‌ها بیشتر از اقوام سازندگان برای بازی استفاده می شود و نقش هم فروخته می شود که ایرادی ندارد اما مشکل اینجاست به کسانی فروخته می‌شود که هیچ گونه استعدادی ندارند و باعث زمین خوردن کار می‌شوند. من برای بازی در تله فیلم کمتر از ۴۵ ملیون تومان نمی گیرم و در صورتی که اسپانسر بخواهد خودش هم بازی داشته باشد این رقم اضافه می شود چون با این کار می خواهد اعتبار بگیرد و من اغلب در سکانس هایی که بازی دارم باید علاوه بر این که آموزش بازی هم بدهم مجبورم متن و دیالوگ‌ها را هم بررسی و تصییح کنم. آرش اسد که با او در دو تله فيلم همبازي بودم، روزي پيش من آمد و گفت که براي بازي در نقش اول «سيگنال موجود است» مي‌گويند 500 ميليون تومان به ما بده... در نهايت 500 ميليون تبديل شد به 150 ميليون و در آخر هم 80 ميليون تومان از آرش اسد گرفتند که در اين سريال نقش اول را بازي کند. اما بعد از اين که او اين پول را براي آنها واريز کرد، آن ها اين نقش را به او ندادند و پولش را هم پس ندادند.

نظرات کاربران
کد امنیتی