آدم‌هاي مجسمه ای
گپ و گفتی با بازیگران و عوامل پرفورمنس و خاطرات آن‌ها

آدم‌هاي مجسمه ای

نویسنده : زهرا خنداندل

شاید شما هم به تازگی در مکان‌های مختلف سطح شهر چشم‌تان به مجسمه‌های نقره‌ای و طلایی خورده باشد که وقتی نزدیک‌شان می‌روید متوجه می‌شوید که این‌ها انسان‌های زنده هستند که در حال اجرای یک نوع تئاتر یا نمایش هستند. اما ممکن است اسم کاری که این هنرمندان می‌کنند را ندانید، احتمالا موقع دیدن این هنر و بازی بازیگران از ثابت بودن و حرکت‌های رباتیک و کوتاه آن‌ها خیلی تعجب کرده‌اید، و شاید هم با آن‌ها عکس یادگاری گرفته‌اید. اما حتما با خودتان به این موضوع فکر کرده‌اید که خوب حرف حساب‌شان چیست و اصلا برای چه چندین ساعت مثل یک مجسمه خشک حالت می‎‌گیرند آن‌هم بدون اینکه حتی پلک برهم بزنند؟ 

 

پرفورمنس چیست؟

پرفورمنس در واقع گونه‌ای از هنرهای اجرایی است كه در زمان و مكان مشخص توسط یك فرد یا یك گروه با بهره‌گیری از امكانات هنرهای تجسمی و نمایشی به اجرا در می‌آید. زمان ، فضا، بدن بازیگر و ارتباط دو طرفه بازیگر و مخاطب، چهار عنصر اصلی یك اجرای پرفورمنس به حساب می‌آیند. هنر اجرا یا همان پرفورمنس در اصل گونه‌ای هنر است که عناصر تئاتر، موسیقی و هنرهای تجسمی را با هم ترکیب می‌کند. این سبک از هنر معمولا برنامه‌ریزی دقیق‌تری دارد و عموما تماشاگران را در اجرا دخالت نمی‌دهد. پرفورمنس به خاطر این‌که در لحظه اتفاق می‌افتد و تماشاچیان به خواست خود به تئاتر یا نمایشی دعوت نشده‌اند بلکه تنها برحسب یک اتفاق در مکان اجرا که هرجایی ممکن است باشد حضور دارند، هنر زنده نیز نامیده می‌شود. نکته جالب درمورد پرفورمنس این است که ممکن است حتی سناریویی در کار نباشد و بازیگر در لحظه شروع به اجرای آنچه در ذهن خود دارد بکند. 

 

مشهد اولین شهر کشور در اجرای پرفورمنس

در یک پیرایشگاه مردانه، بازیگران پرفورمنس حضور دارند و گریمور گروه مشغول رنگ و گریم کردن آن‌ها است، یاسر نجفیان که مسئول این گروه است ایستاده و به دقت نگاه می‌کند تا جایی از لباس یا صورت و بدن بازیگران بدون رنگ نمانده باشد، او درباره خود و گروه می‌گوید: «من از سال 85 فعالیت‌های هنری‌ را شروع کردم، اما اولین پرفورمنسی که اجرا شد در سطح شهر مربوط به سال 90 است که طبق تحقیقاتم اولین پرفورمنس اجرا شده در سطح کشور بود که خیلی هم رسانه‌ای شد و از آنجا به بعد در شهرهای دیگر پا گرفت. در بهار سال 90 نقش مشاهیر کشوری را بچه‌ها برعهده گرفتند، و آن‌قدر طبیعی بودند که وقتی تکان می‌خوردند مردم شوکه می‌شدند. یک سری بروشورهای فرهنگی هم داده بودیم دست مردمی که موقع اجرا حضور داشتند که وقتی بچه‌هایشان از آن‌ها می‌پرسیدند این آقا کیست والدین با توجه به آن‌ها می‌توانستند پاسخ دقیقی بدهند. خوب یادم است که یکی از آقایانی که آن‌جا بود شماره من را گرفت و از من خواست هر وقت جایی اجرا داشتیم او و خانواده‌اش را هم مطلع کنیم و یکی از بیننده‌های همیشگی ما شد. برای نمایشگاه کتاب تهران هم، شش شخصیت را آماده کردیم، کاری هم که الان در حال ارائه آن هستیم نقش مهندسین شهرسازی و مترو است.»

 

از گریه تا ناسزا

از بازیگرها می‌خواهم تا خاطراتی که در حین اجرا برایشان اتفاق افتاده را تعریف کنند، حسین هاشمی که یکی از بازیگران است می‌گوید: «همین چند روز پیش صبح، حدود ساعت 10 صبح در میدان تقی آباد اجرا داشتیم من مثل یک مجسمه ایستاده بودم و دوتا خانم  حدودا 30، 35 ساله از آن طرف خیابان آمدند به سمت ما، من هم کمی به طرفشان چرخیدم یکی از خانم‌ها که بعدا فهمیدم بیماری قلبی داشت از شدت ترس شروع کرد به گریه کردن و من را با کیفش زد، دوستم که از خنده نمی‌دانست چکار باید بکند، من هم به خاطر نقشم نباید حرف می‌زدم و نتوانستم از آن‌ها عذرخواهی کنم. گاهی زمان اجرا خیلی پیش می‌آید که مردم می‌خواهند مارا بخندانند اما ما به خاطر آموزش‌هایی که دیده‌ایم سر سخت‌تر از این حرف‌ها هستیم.» مجیدمیرزایی که یکی دیگر از بازیگران است نیز از خاطره‌ای که دارد می‌گوید: «با دوستم در پارک ملت اجرا داشتیم، من تراکت معرفی کار دستم بود و پیرمردی در حال عبور بود، برای اینکه توجه‌اش را جلب کنم چرخیدم و خیره نگاهش کردم، این بنده خدا هم حسابی ترسید، شروع کرد بد و بیراه گفتن و در آخر هم آب دهانش را روی صورت من انداخت، من هم چون در حال اجرا بودم نمی‌توانستم کاری بکنم، یک دستمال کاغذی گذاشتم روی صورتم و دوباره شدم همان مجسمه‌ای که بودم. یکبار دیگر هم یکی آمد دماغم را گرفت و چنددقیقه‌ای نگه‌داشت من هم نمی‌‌توانستم دهانم را باز کنم چون حالت مجسمه بودنم بهم می‌خورد. خلاصه بعد از چند دقیقه بی خیال ما شد و رفت.»

 

این کار صبر را زیاد می‌کند

حسین نوری اولین بازیگری است که در مشهد پرفورمنس اجرا کرده و نقش اولش‌هم «حاج حسین ملک» بوده است، او که مسئول تمرین بچه‌ها است در مورد کارش می‌گوید: اولین باری که اجرا داشتم آقای نجفیان داشت درمورد کار توضیح می‌داد به مردم، و من هم در نقش خودم بودم که از پشت سر یک آقا پسری آمد و محکم زد توی سرم! البته مردم که از کارم خوششان آمده بود آن پسر را گرفتند و حسابی به خدمتش رسیدند. راستش را بخواهید این کار چون زنده است سختی‌های مخصوص به خودش را دارد، از جمله زمان کاری زیاد فیکس بودن و تکان نخوردن، و بالاخره کنجکاوی‌های مردم که گاهی آزار دهنده است و بازیگر هم به خاطر شرایط بازی امکان اینکه بتواند دفاع یا اعتراض کند را ندارد. اما در کل به نظر من پرفورمنس و کلا این جنس کار صبر را زیاد می‌کند. شما فکر کنید ما یک اجرایی در دانشگاه فردوسی داشتیم که حدود 2 ساعت بچه‌ها زیر گریم بودند و 5 ساعت هم اجرا داشتند! برای هفته ناجا هم که گذشت یکی از بچه‌ها نقش جناب سروان را داشت و سه ساعت و نیم خبردار ایستاده بود که سردار احمدی مقدم خیلی خوشش آمد و به او جایزه هم داد. باید بگویم که در حال حاضر تنها گروهی که در مشهد این سبک از پرفورمنس را اجرا می‌کند ما هستیم و گروهمان با همه عواملش حدود 50-60 نفر است. رنج سنی‌ ما بین 19 تا 30 سال است و خلاصه همه ما جوانیم. اما تنها یک خواهش دارم از مردم اینکه ما و هنرمندانمان را همراهی کنند و هوایمان را در حین اجراها داشته باشند. چون این کار به اندازه کافی سخت هست و از مسئولان هم می‌خواهم که از این هنر حمایت و پشتیبانی کنند.

 

گریم این کار ساده اما پرمسئولیت است

حامد سویزی گریمور گروه است و چهار سال است که کار گریم را انجام می‌دهد او درمورد گریم این نوع از پرفورمنس می‌گوید: «شخصیت‌هایی که ما الان در حال کار کردن با آن‌ها هستیم، در اصطلاح به سیلورمن –مردنقره‌ای- و گلد من -مردطلایی- معروف هستند، شاید در ظاهر کار این نوع گریم ساده باشد اما، ما باید انقدر موقع رنگ کردن دقت داشته باشیم که همه جای بدن بازیگر رنگ شده باشد چون تنها یک نقطه کوچک قابل مشاهده کافی است که پرفورمنس لو برود، و از فاصله حدودا 20 متری همان نقطه کاملا واضح و قابل مشاهده است به همین خاطر این گریم علاوه بر ساده بودن پرمسئولیت نیز هست. البته گاهی هم مردم گریم‌ها را خراب می‌کنند به عنوان مثال یکبار ما ریش چسبانده بودیم برای یکی از بچه‌ها و او را به شکل سیلور من رنگ کرده بودیم، هنوز 10 دقیقه از اجرایمان نگذشته بود که یک آقای مسنی آمد و ریش این بنده خدا را کند، خلاصه اجرای آن شب رفت روی هوا و کنسل شد. البته این نوع گریم هزینه زیادی هم می‌برد برای هر بازیگر در یک اجرا دو قوطی اسپری رنگ گیاهی لازم است که به پوست بازیگر آسیب نزند، و قیمت هر قوطی 7 هزار تومان است. اما در هر کاری هم ناراحتی هست و هم خوشی، خوشبختانه این گروهی که الان با آن‌ها مشغول کارهستیم گروه حرفه‌ای هستند و بچه‌ها خیلی اخلاق مدارند، همین اخلاق خوبشان کار گریم را برای ما راحت‌تر می‌کند.»

نظرات کاربران
کد امنیتی