شکارچیان چهل کلاغ
معرفی سایت‌هایی که دست به مبارزه با شایعات در فضای مجازی زده‌اند

شکارچیان چهل کلاغ

نویسنده : مریم شیعه زاده

به وجود آمدنشان می‌تواند دلایل متعددی داشته ‌باشد. از دلایل سیاسی بگیرید تا تخریب چهره‌های سرشناس و منفعت‌های شخصی اما چیزی که این روزها بیشتر در فضای مجازی به چشم می‌خورد، بیانگر این است که عده‌ای برای سرگرمی و ماجراجویی این کار را انجام می‌دهند! فکرش را بکنید، تفریح مورد علاقه: روشن کردن چراغ اول یک شایعه! اگر چه شایعه در فضای مجازی خیلی ساده و ارزان قیمت بخش می‌شود اما مبارزه پیچیده‌ای را می‌طلبد که به علت پراکنده بودن مخاطب کار بسیار سختی هم هست. اواسط سال 91 بود که عده‌ای در قالب «ستاد مبارزه با چرندیات» دست بکار شدند تا شایعات را کشف و سپس بر ملا کنند. این تیم بدون هیچ چشم داشتی مالی به کار خود ادامه داد تا این‌که اندکی بعد سایت «شایعات» روی کار آمد و این روزها هر دو تیم با قدرت، اهداف خود را دنبال می‌کنند و مردم را به تحقیق دعوت می‌کنند. 

 

ستادی برای مبارزه با چرندیات

«نامه چارلی چاپلین به دخترش حقیقت دارد؟» عنوان اولین پست جوانانی است که با هدف مبارزه با شایعات در فضای مجازی، متحد شدند. پستی که مربوط به سال 91 است و در آن آمده است، جملاتی که این روزها به نقل از چارچی چاپلین دست به دست می‌شود، به دهه 50 بر می‌گردد و ستونی در یک مجله که همه و همه زائیده ذهن نویسنده است. «گمانه» یا «ستاد مبارزه با چرندیات» (www.gomaneh.com) تا کنون بیش از 5000 مطلب تحت عنوان «شایعه و یا حقیقت؟» منتشر کرده‌ است و از آن سال تا به امروز بخش‌های مختلفی به سایت خود افزوده است و دامنه فعالیتش را گسترده‌تر کرده‌ است. آمار بازدید خوبی دارد و علاوه بر حجم بالای مخاطبان‌شان در اپلیکیشن‌های پیام رسان، صفحه اختصاصی گمانه در فیسبوک بیش از 257 هزار دنبال‌کننده دارد. 

 

گمانه  چطور فعالیت می‌کند؟ 

«مغز انسان قدرت تجزیه و تحلیل دارد... از این قابلیت استفاده کنیم» این جمله شعاری است که گمانه‌ای‌ها برای خودشان انتخاب کرده‌اند که در صفحه اصلی سایت‌شان به چشم می‌خورد. در بخشی از این سایت، شایعات ایرانی و در بخش دیگر شایعات کشورهای دیگر مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنین بخشی با عنوان شبهه‌های علمی برای مخاطبان سایت در نظر گرفته شده‌است تا آن‌ها بتوانند پاسخ سوالاتی نظیر «آیا ذبح اسلامی پشتوانه علمی دارد؟» و یا «چرا ما گریه می‌کنیم؟» و ده‌ها سوال دیگر را دریافت کنند. در این قسمت سعی شده‌است ادعاهای افراد حقیقی نیز مورد بررسی قرار بگیرد. به عنوان مثال ادعای کشف سیستمی در بدن به نام «سیستم دنسروخ» که یک سیستم خفته است و اگر بیدار شود همه بیماری‌ها را به صورت طبیعی درمان می‌کند. این ادعا توسط فردی به نام خورسند بیان شده است که پایه و اساس علمی ندارد اما عده‌ای از او پیروی می‌کنند. برخی شایعات مطرح شده در این سایت نشان می‌دهد قابلیت پذیرش شایعه در میان مردم ایران بالاست و همین باعث شده‌ است تا بسیاری از چهل کلاغ‌های دنیای مجازی، باورمان شود.

 

گمانه؛ فراتر از یک سایت

 گمانه این روزها چیزی فراتر از یک سایت ساده ظاهر شده‌است و بد نیست بدانید با دانلود اپیکیشن این تیم، می‌توانید با تلفن همراه خود از صحت و سقم آنچه می‌بینید مطلع شوید. همچنین با ذخیره شماره‌ای که این سایت در اختیارتان می‌گذارد، می‌توانید گمانه را در اپلیکشین‌های پیام رسان خود دنبال کنید. در بخش «ویدیوهای گمانه» هم می‌توانید کلیپ‌های برتر به انتخاب تیم گمانه را مشاهده کنید که اغلب پیرامون موضوعات علمی است که ممکن است شبهاتی در مورد آن‌ها وجود داشته باشد. برای حمایت از این سایت هم می‌توانید مجله الکترونیکی آن را خریداری کنید و اگر تمایل به این کار ندارید، آن را به صورت رایگان دانلود کنید. 

 

گفت و گو با عوامل سایت «شایعات» 

در فضای مجازی عجولانه دست به انتشار پیام‌ها نزنید! 

سایت «شایعات» (www.shayeaat.ir) هم مانند «گمانه» دست به روشنگری در فضای مجازی می‌زند. در نگاه اول که سایت را باز می‌کنید شلوغی بیش از حد صفحه اول شما را یاد سایت‌های تبلیغاتی و یا فروش کالا می‌اندازد اما با کمی دقت متوجه تیترها و مطالب به روز آن می‌شوید. مطالبی که ممکن است لا‌به‌لای گشت و گذارتان در شبکه‌های اجتماعی دیده باشید و آشنا به نظر برسند. «هیچ راهی برتر از تحقیق و حقیقت جویی نیست». حدیثی است از حضرت علی(ع) که در قسمت بالای سایت به نمایش در آمده، درست در کنار لوگوی «شایعات». می‌توان گفت برتری که سایت شایعات نسبت به گمانه دارد، این است که حتی کوچک‌ترین شایعات را هم پوشش می‌دهد و شاید به همین خاطر است که بازدید این سایت نسبت به گمانه بیشتر است. لوگوی خلاقانه این سایت هم ممکن است برای‌تان جالب باشد. بینی درازی که با نشانه لایک ادغام شده‌است و نمایانگر تایید شایعات است. به سراغ عوامل «شایعات» که می‌رویم، با جوانانی مواجه می‌شویم که به دور از حاشیه و منفعت طلبی فعالیت می‌کنند و از ما می‌خواهند، نامی ذکر نشود و تنها به گفتن «تیم شایعات» بسنده شود. 

 

کمی بیشتر از «شایعات» بگویید... 

- از دی ماه 93 با تعدادی از کاربران ارزشی و فعالان فرهنگی در شبکه‌های اجتماعی آغاز به کار کردیم. با توجه به سوابق، فعالیت‌های فرهنگی و شناخت خوبی که از مقوله جنگ نرم و تاثیرات شایعات و شبهات در بحث‌های اعتقادی داشتیم، تصمیم گرفتیم تا به سهم خودمان به آن‌ها پاسخ دهیم و اثرات منفی‌شان را کاهش دهیم.

برای تشخیص درستی و یا نادرستی یک خبر از چه منابعی استفاده می‌کنید؟ 

- اغلب از منابع اینترنتی معتبر در زمینه مربوط به همان شایعه استفاده می‌کنیم و سعی می‌کنیم پاسخ‌ها روان، همه فهم و مستند باشند. اگر پاسخ روشنی از اینترنت دریافت نکنیم آن وقت خودمان دست به کار می‌شویم و به سراغ کارشناس‌‌ها می‌رویم. 

هزینه‌های‌تان را از کجا تامین می‌کنید؟ 

- اداره سایت و اکانت‌های مختلف در شبکه‌های اجتماعی کاملا داوطلبانه است. هر چند گاهی اوقات مشکلاتی به همین خاطر برای‌مان ایجاد شده‌است، اما باز هم تیم شایعات خودشان مشکلات مالی را بر طرف کرده‌اند. در واقع فعالیت ما به صورت داوطلبانه و بدون هرگونه پشتیبانی مادی و معنوی است. 

به نظر خودتان دلیل اصلی استقبال مردم از کاری که انجام می‌دهید چیست؟ 

- حضور فعال در شبکه‌های اجتماعی و این‌که تنها به فضای سایت اکتفا نمی‌کنیم دلیل اصلی آن است. علاوه بر این سعی می‌کنیم همه شایعات و شبهات‌مان به روز باشند و پاسخ‌ها خیلی تخصصی و پیچیده نباشند. تیم شایعات هم به دنبال کسب منفعت نیست و در گمنامی فعالیت می‌کند که این هم بی‌تاثیر نیست. 

برنامه‌تان برای آینده چیست؟ 

- اگر امکانات و شرایط مالی مساعد شود قطعا وارد فازهای جدیدی نظیر تولید و عرضه مطالب پیشگیرانه می‌شویم. 

تفاوت شایعه سازی در فضای مجازی با دنیای حقیقی در چیست؟ 

- تفاوت محسوس و بارز شایعه در فضای مجازی و حقیقی در سرعت انتشار آن است. با بررسی‌هایی که انجام دادیم به تناسب نوع مطلب، گاهی یک شایعه تقریبا ظرف یک روز در شبکه‌های اجتماعی در سطح کشور گسترش می‌یابد که این امر در حساس‌ترین مطالب هم برای فضای حقیقی روزها زمان می‌برد. این سرعت انتشار اخبار و مطالب همان‌طور که محاسنی دارد، متاسفانه معایبی هم دارد که در صورت عدم توجه کاربران شبکه‌های اجتماعی به صحیح یا کذب بودن مطلب، می‌تواند موج‌های وسیع و مخربی ایجاد کند. همیشه به کاربران فضای مجازی توصیه کرده‌ایم که عجولانه دست به انتشار پیام نزنند. این پیام‌ها اغلب طوری نوشته شده‌است که مخاطب را از جنبه‌های مختلف تحریک می‌کند. کاربران باید با هوشیاری و حوصله بیشتر برخورد کنند و متوجه باشند که انتشار این پیام‌ها تاثیرات مخربی بر سایرین دارد.

تا به حال محل تولید یک شایعه در دنیای مجازی هم رسیده‌اید؟ 

- بله؛ پیش آمده و می‌توانیم با قطعیت بگوییم اغلب شایعات اعتقادی سازمان‌دهی شده هستند و به اتاق فکرهای سیاسی، اعتقادی و اجتماعی منحرف تعلق دارند. 

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

چرخه‌ تبدیل پراید

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨