نگاهي به‌گرم‌ترشدن زمين درسال‌هاي اخير
وقتي زمين جوش مي‌آورد

نگاهي به‌گرم‌ترشدن زمين درسال‌هاي اخير

نویسنده :

ساعت 12ظهر است و شما مجبوريد براي کار مهمي از خانه خارج شويد. از پنجره که بيرون را نگاه مي‌کنيد، يک روز آفتابي و زيبا مي‌بينيد که انتظار شما را مي‌کشد. پاي‌تان را که از در خانه بيرون مي‌گذاريد، حس مي‌کنيد در حال فرو رفتن توي زمين است. به زير پاي‌تان که نگاه مي‌کنيد آسفالت نرم خيابان را مي‌بينيد که شکل کفش شما را به خود گرفته‌است و اين تازه اولش است، وارد خيابان اصلي که مي‌شويد، حس مي‌کنيد دوش گرفته‌ايد و الان سر تا پا خيس هستيد. حس مي‌کنيد پوست‌تان دارد مي‌سوزد و صورت‌تان گر گرفته است. کمي بعد حس مي‌کنيد در حال ذوب‌شدن زير آفتاب زيبا(!) هستيد. انگار تمام نور و گرماي خورشيد روي شما متمرکز شده است و دارد ذوب‌تان مي‌کند. درخت‌ها را مي‌بينيد که بعضي‌ها‌شان هنوز پاييز نشده رنگشان زرد شده است، خوب که دقت مي‌کنيد مي‌بينيد که برگ‌هاي‌شان سوخته است. فکر مي‌کنيد اگر زير سايه يک درخت پناه ببريد کمي حالتان جا مي‌آيد اما آن‌جا هم مثل کوره است! با خودتان فکر مي‌کنيد ‌امروز حتما گرم‌ترين روز توي اين چند سال است اما بيشتر که فسفر مي‌سوزانيد يادتان مي‌آيد پارسال و سال قبلش نيز، چنين احساسي را تجربه کرده‌ايد اما چرا هر سال اين گرما افزايش پيدا مي‌کند؟ اين اتفاق شايد هر روز در اين وقت سال براي خيلي‌ها‌مان مي‌افتد...

گرمايش جهاني
گرم شدن زمين يک مسئله جهاني است. يعني افزايش ميانگين درجه حرارت زمين در نزديک سطح آن است. در طول صد سال گذشته ميانگين دماي کره زمين در نزديکي سطح آن بين 18/0 تا 74/0 درجه سانتي‌گراد افزايش پيدا کرده است، حتما با خودتان مي‌گوييد که اين که خيلي کم است و حتي به يک درجه هم نرسيده است. اما اگر تا انتهاي اين مطلب را بخوانيد به‌طور حتم مي‌فهميد چه به سر زمين آورده‌ايم. براي همه ما اين سوال پيش آمده است چرا هر سال داريم تابستان‌هاي گرم‌تر و زمستان‌هاي سردتر و بدون بارش برف و باران را تجربه مي‌کنيم. الگوها و پيش‌بيني‌هاي علمي هواشناسي مي‌گويد اگر همين‌طور پيش برود و زمين به گرم شدنش ادامه بدهد در فاصله زماني 1990 تا 2100 ميلادي، ميانگين دماي هواي سطح زمين بين 1/1 تا 4/6 درجه سانتي‌گراد (در مناطق مختلف) زياد مي‌شود و آب درياها در نواحي مختلف، 9 تا80 سانتي‌متر بالا مي‌آيد. اين الگوها مي‌گويد اگرميزان گازهاي گلخانه‌اي در هوا تا آن زمان ثابت بماند، که تقريبا محال است، اثرات گرمايشي آن تا پايان هزاره سوم باقي خواهد ماند!! از همه بدتر اين است که گرم شدن کره زمين در خشکي‌ها بيشتر است و از آن جايي که انسان‌ها روي خشکي‌ها زندگي مي‌کنند پس مسلما پيامد‌هاي منفي گرمايش جهاني را بيشتر تجربه مي‌کنند و در اين بين کشور‌هاي کم‌تر توسعه يافته يا در حال توسعه بيشتر از همه آسيب مي‌بينند در حالي که کشور‌هاي توسعه يافته باعث اين اتفاق شده‌اند. درياها و اقيانوس‌ها به خاطر خاصيت گرمايي ويژه آب مي‌توانند دماي خود را کمي کنترل کنند و به همين خاطر وضعشان از خشکي‌ها بهتر است.

چرا اين همه گرما؟
گرم‌تر شدن زمين مسئله‌اي نيست که گمان کنيم به ما مربوط نمي‌شود و سختي‌ها و مشکلاتش گريبان آيندگان را مي‌گيرد. همين حالا هم با کمي دقت مي‌توانيد اثرات آن را در اطراف خود ببينيد. حتما دانستن اين آمار شما را هم مثل من متعجب مي‌کند که دهه پاياني قرن بيستم گرم‌ترين سال‌ها در 400 سال اخير بوده است مهم‌تر از آن سال 2010 به گزارش سازمان جهاني هواشناسي، گرم‌ترين سال تاريخ زمين بوده است. بعد از آن هم پيش‌بيني شده است سال 2014 از اين هم گرم‌تر خواهد شد.

خيلي‌ها علت اين گرما را همان تغيير اقليم يا تغيير آب‌و‌هوا مي‌دانند. در صورتي که تغيير اقليم يک واژه عمومي است و اتفاق افتادنش معمولا دليل خاصي ندارد و طي چند هزار سال يا حتي چند ميليون سال رخ مي‌دهد. اما گرم شدن زمين اتفاقي ناگهاني نيست، نتيجه کارهايي است که ما در طول زندگي‌‌مان انجام مي‌دهيم نتيجه بي احترامي کردن‌مان به قانون زمين است. بعضي‌ها شروع اين ماجرا را به انقلاب صنعتي مربوط مي‌دانند بعضي هم به50 سال اخير و مهم‌ترين علت گرم شدن تدريجي را خيلي‌ها گازهاي گلخانه‌اي مي‌دانند. از اثر گلخانه‌اي آن‌قدر گفته‌اند و شنيده‌ايم که ديگر تکراري شده است، از نوري که از شيشه به درون گلخانه مي‌رسد و به وسيله گياهان و گلدان‌ها جذب مي‌شود. ولي به خاطر کم انرژي شدن ديگر نمي‌تواند از محيط گل‌خانه فرار کند. آن‌جا مي‌ماند و محيط را گرم مي‌کند. اين همان مثالي است که براي‌مان مي‌زنند تا اين‌که بفهميم کربن دي اکسيد و دوستانش چطور عمل مي‌کنند و زمين کوچک ما را به جوش مي‌آورند. البته کربن دي اکسيد و دوستانش يعني متان و بخار آب و اوزون و اکسيد نيتروژن و CFCها (که از کولرهاي گازي و يخچال‌هاي صنعتي و سردخانه‌ها واسپري‌ها وارد هوا مي‌شوند) خيلي هم مقصر نيستند. استفاده‌هاي غلط و کارهاي اشتباه ما باعث مي‌شود اين گروه زمين را گرم‌تر کنند.

ممکن است همان‌طور که خيلي از دانشمندان معتقدند يکي از علت‌هاي گرمايش جهاني، فوران آتشفشان‌هاي زمين و فعاليت‌هاي هسته‌اي خورشيد باشد. اما بايد اين‌را هم گفت که آن‌ها پديده‌هاي طبيعي است و معمولا طبيعت هميشه مي‌تواند خود را بازسازي و دما را متعادل کند. پس آن چيزي که علت اصلي اين گرماي طاقت فرساست چيزي به غير از فعاليت‌هاي طبيعت است.

ميزان گرم شدن زمين به اين بستگي دارد که انرژي خورشيد چه‌قدر به زمين مي‌رسد و چه‌قدر از آن به فضا باز تابانده مي‌شود.گاهي ممکن است انرژي خورشيد که به اتمسفر مي‌رسد، به وسيله ابر‌ها يا گرد و غبار و قطرات اسيد سولفوريک حاصل از فعاليت‌هاي آتشفشان‌ها به دام بيفتد و نتواند از جو خارج و به تدريج باعث گرم شدن شود. اين مورد هم باز بستگي به اين دارد که ما چه گازهايي را وارد جو کرده باشيم.

پتوي بزرگ روي زمين
در اين که هر روز و هر سال زمين دارد گرم‌تر مي‌شود ديگر شکي نيست! اما در اين که ما مي‌خواهيم کاري براي سياره‌مان و موجوداتش انجام دهيم، ترديد زيادي وجود دارد. خيلي از کشور‌ها به ظاهر ابراز نگراني مي‌کنند و مي‌خواهند براي رفع اين مشکل کمک کنند اما از همه بيشتر هوا را آلوده مي‌کنند و به فرآيند گرمايش سرعت مي‌دهند. درست مثل اين است که با دست‌هاي خودمان يک پتوي بزرگ روي زمين کشيده باشيم و بخواهيم وضع را عوض کنيم. اين وسط کلي موجود بي‌گناه آسيب مي‌بينند و قرباني اشتباهات و خود خواهي‌هاي انسان‌ها مي‌شوند. بياييد به زمين از نزديک‌تر نگاه کنيم، به موجودات و حيوانات و گياهاني که روي آن زندگي مي‌کنند. در سرماي زمستان با خودمان فکر مي‌کنيم اگر يک يا 2 درجه هوا گرم‌تر باشد چه‌قدر بهتر است و هيچ اتفاقي هم نمي‌افتد. اما همين تغيير درجه به نظر خيلي کم در قطب‌هاي زمين چه مي‌کند(!)

پارک ملي يخچال‌هاي مونتانا در سال 150،1910يخچال طبيعي بي نظير موجود بود که در متعادل کردن دماي زمين سهم بزرگي داشتند ولي امروز کمتر از 30 تا از آن‌ها باقي مانده است.

برف‌ها و يخ‌ها، زيبايي که روي قله کليمانجارو را پوشاند از سال 1912 شروع به ذوب شدن کرده است و تا الآن 80 درصد آن آب شده است. پيش بيني شده که تا سال 2020 کاملا نابود شود.

در 50 سال اخير 3 تا 4 درجه دماي کره زمين افزايش پيدا کرده و در100 سال آينده تا 7درجه افزايش پيش بيني شده است.

حيوانات مناطق قطبي مثل پنگوئن‌ها،خرس‌هاي قطبي و بعضي ماهي‌ها در خطر انقراض قرار گرفتند. داستان غم انگيز خرس قطبي که هيچ تکه يخي پيدا نمي‌کرد تا رويش ساکن شود مدت زيادي در رسانه‌ها بازتاب پيدا کرد، خرس قطبي‌ که براي نجات فرزندانش مسافت خيلي طولاني را درون آب‌هاي بي اندازه سرد قطب شمال شنا کرد تا به زيستگاهي مناسب برسد اما در راه جان باخت.

تغييرات غير قابل پيش‌بيني که در اکوسيستم‌ها رخ مي‌دهد باعث شده است خيلي از گونه‌هاي جانوري و گياهي نابود شوند. وقتي منطقه‌اي خيلي گرم شود پرندگان از آن‌جا مهاجرت مي‌کنند و تعداد حشرات‌ زيادتر مي‌شود و جنگل‌ها آسيب جدي مي‌بينند. از بين رفتن جنگل‌ها هم آتش سوزي‌هاي طولاني و مهار نشدني را به دنبال دارد که زمين را به شدت گرم مي‌کند.

سرعت آب شدن يخ‌هاي قطبي به خصوص قطب شمال که در سه دهه پيش چند برابر شده است.

وسيع شدن مناطق بياباني خصوصا صحراي آفريقا که باعث مي‌شود پرندگان مهاجر هنگام عبور از آن، با يک پرواز طولاني دست و پنجه نرم کنند و جاي مناسبي براي فرود آمدن و استراحت پيدا نکنند و به تدريج از تعدادشان کم شود.

تعداد زيادي از قوها، گنجشک‌ها، پروانه‌هاي کم ياب و نادر، وال‌ها و دلفين‌ها و لاک پشت‌ها يا به طور کامل در معرض انقراض هستند يا زندگي‌شان تهديد شده است.

خيلي از رودخانه‌ها و درياچه‌ها خشک شده‌اند و زمين در اين مکان‌ها، به جايي غير قابل استفاده تبديل شده است.

بالا آمدن آب اقيانوس‌ها به ميزان يک الي دو سانتي‌متر در هر 10سال، که اين باعث زير آب رفتن خيلي از سواحل و جزيره‌هايي مي‌شود که مردم در آن‌ها ساکنند.

زياد شدن فرسايش خاک و مساعد نبودنش براي کاشت و برداشت و از بين رفتن خيلي از گياهاني که جزوي از غذاي ما هستند.

شيوع بيماري‌هاي خطرناک مثل مالاريا و تب کنگو که عامل آن‌ها به هواي گرم علاقه دارد و در آن به سرعت رشد مي‌کند. اين چند مورد بخشي از آن چيزي است که وقتي به سياره‌مان با دقت نگاه مي‌کنيم مي‌فهميم، اين فقط بخش کوچکي از فاجعه بزرگي است که دارد رخ مي‌دهد!

زمين کمک مي‌خواهد
ما معمولا فکر مي‌کنيم بايد حتما يک مقام مسئول باشيم که بخواهيم براي اصلاح يک اتفاق ناخوشايند تصميمي بگيريم و به آن عمل کنيم. ولي مي‌شود خيلي کارها کرد که هم به سياره‌مان که فعلا تنها جايي است که در فضا قابل زيستن است کمک کرده باشيم و هم به خودمان. خيلي کارها هست که راحت و بدون فکر انجامش مي‌دهيم و اصلا فکر نمي‌کنيم که مي‌تواند براي زمين خطرناک باشد. زمين به کمک احتياج دارد و کارهايي که ما مي‌توانيم انجام دهيم:

از سوخت و انرژي درست استفاده کنيم و براي هر کار کوچکي از خودرو شخصي‌مان استفاده نکنيم، مثلا خريد نان از نانوايي سر کوچه گمان نمي‌کنم خيلي طاقت‌فرسا باشد که بخواهيم با خودرو اين کار را انجام دهيم.

تخريب نکردن جنگل‌ها و فضاها سبز درون يا برون شهري، روشن نکردن آتش در طبيعت يا حداقل خاموش کردنش بعد از پايان غذا پختن‌تان.

استفاده از لامپ‌هاي کم مصرف در تمام قسمت‌هاي شهر،کشور، دنيا. حتما براي‌تان جالب است که بدانيد اين کار باعث مي‌شود 20 درصد از گرماي کره زمين کم شود. البته شما لامپ‌هاي ‌خانه خودتان را به کم مصرف تغيير دهيد کافي است!

خاموش کردن لامپ‌هاي اضافي که باعث توليد گرماي هر چند ناچيز مي‌شوند اما در مقياس بزرگ‌تر براي گرم‌تر کردن زمين سهم به سزايي دارند.

کنترل جمعيت
درست استفاده کردن از کاغذ و همه چيزهايي که از کاغذ ساخته مي‌شوند. استفاده نادرست از کاغذ باعث مي‌شود درختان بيشتري قطع شود و گاز کربن دي اکسيد بيشتري در جو بماند و اثر گلخانه‌اي تشديد شود. مثلا همين جنگل‌هاي آمازون که درختانش را براي مصارف صنعتي قطع مي‌کنند، يک روزي نامش ريه‌هاي زمين بود... زمين با آمازون نفس مي‌کشيد و خنک مي‌شد.

استفاده نکردن از CFCها که ما بيشتر در قالب اسپري‌هاي مختلف آن‌ها را به کار مي‌بريم. براي اين کار مي‌شود وقتي مي‌خواهيم هر نوع اسپري را تهيه کنيم دقت داشته باشيم روي آن نوشته باشد: دوست‌دار اوزون.

درخت کاشتن و افزايش فضاي سبز در حد توان و مکاني که در اختيار داريم.

و يک توصيه جالب‌تر: قرار ندادن کتري آب جوش بيش از زمان مقرر بر روي شعله، استفاده نکردن مداوم از ماشين‌هاي ظرف شويي و لباس شويي.

استفاده از انرژي‌هاي جايگزين مثل نور خورشيد و باد و... که البته اين يکي را نمي‌شود تنهايي انجام داد. مطمئن باشيد اگر دوست داريد از اين روز هاي خيلي گرم و پيامدهاي غم انگيز و مخربش نجات پيدا کنيد، با همين کارهاي ساده مي‌توانيد به زمين و خودتان کمک کنيد.

معاهده‌هاي جهاني
به خاطر خطرناک بودن و آسيب‌هاي جدي که گرمايش جهاني به دنبال دارد چند معاهده هم براي کنترل اين وضعيت توسط کشورهاي جهان امضا شده است. مثلا پروتکل «کيوتو» که هدفش موظف ساختن کشورهاي جهان به کاهش اثرات گازهاي گلخانه‌اي و پيامدهاي منفي گرم شدن زمين بود که توسط خيلي از کشورهاي جهان پذيرفته شد. اين معاهده در محل کيوتوي ژاپن ودر دسامبر سال 1997 تنظيم و سال 1999 توسط کشورها امضا شد. البته کشوري که بيشترين گازهاي گلخانه‌اي را توليد مي‌کرد، يعني آمريکا، آن موقع حاضر به امضاي اين عهد نامه نشد. اين عهدنامه مشخص مي‌کرد که تا چه زماني و تا چند درصد از گازهاي گلخانه‌اي قرار است کاهش پيدا کند. کشورهاي ثروتمند هم موظف شده بودند براي کاهش اين گازها به کشورهاي ديگر کمک کنند. پروتکل «مونترال» که در زمينه مواد مخرب لايه اوزون بود، از ديگر پيمان‌هاي بين‌المللي براي کاهش گرماي جهاني و حفاظت از اوزون بود. کشور ما ايران در گذشته سهم زيادي در توليد کربن دي اکسيد، نداشته است، اما در چند سال اخير جايگاه کشورمان در بين کشورهاي توليد کننده کربن دي اکسيد در حال پررنگ‌تر شدن است.

چگونه گرمازده نشويم؟
وقتي دماي هوا در محيط اطراف در حال افزايش است نبايد بگذاريم دماي بدن ما هم همان‌طور زياد شود وگرنه دچار گرمازدگي مي‌شويم. بدن به طور خودکار با عرق کردن سعي مي‌کند دماي خود را حدود 37 درجه نگه دارد اما کم آبي بدن و يا رطوبت زياد هوا ممکن است اين فرآيند را مختل کند و در مدت زمان کوتاهي مثلا 10تا15 دقيقه دماي بدن به دماهاي خيلي خطرناک مثل 40 درجه برسد.

گرماي شديد به دستگاه عصبي مرکزي شامل نخاع و بقيه اندام‌ها صدمه مي‌زند. از علايم گرمازدگي مي‌شود اين چند مورد را نام برد: سر گيجه، تهوع، افزايش ضربان قلب، کاهش فشار خون و ضعف و تعريق شديد و راه‌هايي که مي‌شود با گرمازدگي مقابله کرد: پوشيدن لباس‌هاي گشاد و راحت و تا جايي که ممکن است در رنگ‌هاي روشن، نوشيدن آب خنک به اندازه کافي در روز، کم کردن فعاليت‌هاي جسمي و طولاني در هواي گرم، نخوردن موادي که کافئين دارند براي اين که باعث عطش شديد مي‌شوند، تنظيم برنامه روزانه براي اين که در ساعات 10 صبح تا 6 بعد از ظهر در معرض گرماي شديد قرار نگيريد.

نظرات کاربران
کد امنیتی