که هر چه کرد با من آشنا کرد
به مناسبت سالروز کودتای 28 مرداد سری به کتاب تاریخ زدیم تا ببینیم جاسوس‌ها در ایران چه موش‌هایی دوانده‌ا

که هر چه کرد با من آشنا کرد

نویسنده : حامد نادری-علیرضا گرانپایه

از تنها درسی که در دوران تحصیل شاکی نبودیم، تاریخ بود. شاید علتش معلم‌های باحال‌مان بودند که سر کلاس‌شان، تاریخ با ما حرف می‌زد. شاید هم این خاصیت تاریخ است. القصه به بهانه 28 مرداد ماه و سال روز کودتای 1332 دوباره سری به کتاب تاریخ زدیم. دیدیم یکی از نقاط مشترک تمام کودتاها، خرابکاری‌ها و حرکت‌های ضد حکومتی، جاسوسان و عوامل نفوذی هستند. افرادی که اطلاعات سری حکومت را به دشمن می‌رساندند یا عملیات‌های خرابکارانه را رهبری می‌کردند. اگر پیگیر اخبار هم بوده باشید، حتما می‌دانید چندین پرونده از این جنس در سال‌های اخیر به قوه قضاییه رفته و تعدادی از آن‌ها همچنان مفتوح است. پس با ما همراه شوید تا بفهمید جاسوس کیست و کارش چیست و با برخی جاسوس‌هایی که در تاریخ کشورمان به موش دواندن و خرابکاری معروف هستند آشنا شوید.

 

سید ضياءالدین طباطبایی

سید ضياءالدین طباطبایی متولد سال 1268 در شیراز بود. او که از یک سالگی به تبریز رفته بود در سن 15 سالگی همزمان با مشروطه خواهی مردم به شیراز بازگشت و فعالیت جدی مطبوعاتی خود را آغاز کرد تا جایی که دو سال بعد و در 17 سالگی دو نشریه به نام‌های اسلام و ندای اسلام منتشر کرد و به حمایت از مشروطه‌خواهی پرداخت. ضياءالدین به مشروطه معتقد بود ولی مشروعه بودن یا نبودن آن برایش مهم نبود. او با پتانسیلی که از خود نشان می‌داد خیلی زود توسط انگلیسی‌ها شناسایی شد. انگلیسی‌ها که طباطبایی را آدم به درد بخوری دیده بودند با اعمال نفوذ پایش را به کمیته آهن که توسط خودشان در ایران تشکیل شده بود باز کردند. اسناد تاریخی نشان می‌دهد که ضياءالدین از اعضای رده بالای فراماسونری در ایران بوده است. او با کمک رضاخان که در زمان قاجار یک چهره نظامی معروف بوده است، در سوم اسفند 1299 دست به کودتا می‌زند. در نتیجه این کودتا نزدیک به 100 نفر از فعالان سیاسی و رجال سرشناس دولت قاجار بازداشت و زندانی می‌شوند. احمدشاه و محمدحسن میرزا (ولیعهد) از کاخ پادشاهی متواری می‌شوند و سپهدار رشتی (نخست‌وزیر) به سفارت انگلستان در تهران پناهنده می‌شود و بلافاصله سیدضياءءالدین رئیس‌الوزرا و رضاخان وزیر جنگ می‌شوند.

ضياءالدین پس از کنار گذاشته شدن از سیاست با دریافت مبلغی در نروژ ساکن می‌شود. پس از اتفاقات شهریور 1320 و سقوط سلطنت رضاشاه بار دیگر سازمان اطلاعاتی انگلستان تصمیم می‌گیرد از طباطبایی استفاده کند و او را به صحنه قدرت در کشور برگرداند تا سید ضياء به عنوان نماینده مجلس بتواند در کشور به فعالیت سیاسی ( شما بخوانید جاسوسی برای انگلیس و شوراندن ایلات و مردم علیه آلمان‌ها) را ادامه دهد. او به عنوان نماینده مردم یزد وارد مجلس چهاردهم آن زمان می‌شود. اما بالاخره حمایت او از انگلستان کار دستش می‌دهد و با پایان دوره نمایندگی‌اش در مجلس تا به دستور قوام السلطنه (نخست وزیر پهلوی) بازداشت و راهی زندان می‌شود. جرم او اقدام علیه امنیت عمومی کشور و حیف و میل اعانات مربوط به زلزله‌زدگان گرگان بود، البته در تاریخ آمده که گرایش قوام‌السلطنه به روس‌ها هم در این تصمیم بی تاثیر نبوده اسن. سید ضياء که پس از آزادی، در تهران به کشاورزی مشغول شد تا سرانجام در سن 81 سالگی بر اثر سکته قلبی از دنیا برود. 

 

برادران رشیدیان

کودتای 28 مرداد یک نقطه عطف بزرگ در تاریخ کشورمان است. جایی که دخالت استعمار خارجی باعث سرنگونی یک حکومت مردمی و بازگشت دوباره دیکتاتوری به کشور شد. در این کودتا بزرگترین نقش بر عهده عوامل جاسوس یا سرسپرده داخلی بود. نام‎هایی مانند شعبان بی مخ بارها در تاریخ معاصر تکرار شده ولی کمتر کسی تا به حال از برادران رشیدیان نام برده است. اسدا...، سیف‌ا... و قدرت‌ا... رشیدیان، این سه برادر، توسط رئیس وقت سازمان جاسوسی انگلیس با لقب «برادران» خطاب می‌شدند و در حقیقت کار چاق‌ کن و رابط بین سفارت‌خانه‌های انگلیس و آمریکا با شاه بودند. در اسنادی که بعد‌ها سازمان سیا منتشر کرد، مشخص شد که فرمان عزل مصدق و انتصاب سرلشگر زاهدی به نخست‌وزیری، شخصا توسط اسدا... رشیدیان چاپ و در تمام تهران توزیع شده بود. این فرمان بخشی از پروژه جنگ روانی علیه دولت ملی دکتر مصدق بود. کرمیت روزولت افسر اطلاعاتی سیا و کارگردان آمریکایی کودتا از سه برادر ایرانی که با او همکاری داشته‌اند به نام برادران «بوسکو» یاد کرده و گفته است «این سه برادر به غایت شایسته و فعال بودند و از جنبه سازمان‌دهندگی، در گذشته شایستگی خود را اثبات کرده بودند. ما مطمئن بودیم که به کمک این سه برادر، می‌توانیم در جلب حمایت بازار حساب کنیم».

نکته جالب در مورد این سه برادر تبحر آن‌ها در باج گرفتن از دربار ایران بود. پس از کودتای 28 مرداد آن‌ها توانستند مجوز تأسیس بانک، بیمه، واردات انحصاری اسلحه و چندین فعالیت کلان اقتصادی را از دربار بگیرند. مجموع این فعالیت‌های اقتصادی آن‌ها را قادر ساخت که بار دیگر در دهه 40 ، علی امینی (نخست وزیر شاه) را تحت فشار گذاشته و مقدمات نخست وزیر شدن اسدا... علم را نیز فراهم کنند.

 

صادق قطب‌زاده

شب ۲۳ شهریور ۱۳۶۱ آخرین شب زندگی صادق قطب‌زاده بود. او ۲۰ سال برای براندازی نظام شاهنشاهی مبارزه کرده بود و سه سال بعد از تشکیل جمهوری اسلامی نقشه براندازی آن را هم در سر داشت! او خود را تنها یک «مبارز» می‌دانست و پس از انتصاب به عنوان رئیس رادیو و تلویزیون در مصاحبه‌ای گفته بود: «اگر فقط تخصص مطرح باشد قاعدتا بعد از ۲۵ سال مبارزه با این رژیم من باید هیچ تخصصی نداشته باشم جز مبارزه با رژیم، به این ترتیب باید مثلا به وزارت مخالفت با رژیم منصوبم کنند» اگر به مبارزات قطب‌زاده برای براندازی نظام پهلوی در طول دوران دانشجویی‌اش در آمریکا که منجر به اخراجش از این کشور شد و همچنین حضور او به عنوان مشاور کنار امام خمینی(ره) در فرانسه نگاه بیاندازیم، شاید عجیب‌ترین پیش‌بینی برای سرنوشت این آدم را می‌توان اعدام به عنوان جاسوس و تلاش برای براندازی نظام جمهوری اسلامی دانست. 

قطب‌زاده تحت تاثیر حزب توده دست به جاسوسی اطلاعاتی و عملیاتی می‌زند و طبق اعتراف خودش در مصاحبه با صدا و سیمایی که روزگاری رئیس آن بود، قصد داشته در جماران بمب‌گذاری کند و با کشتن امام خمینی(ره) و پایه‌ریزی خرید اسلحه و نفوذ به محل زندگی اطرافیان امام، نظام جمهوری اسلامی را براندازد. قطب‌زاده توسط ماموران اطلاعاتی شناسایی و بعد از محاکمه اعدام می‌شود.

 

ابوالحسن بنی‌صدر

هر چند هنوز هم عده‌ای اصرار دارند که بنی‌صدر را به عنوان یک مخالف سیاست‌های کشور جلوه دهند تا یک خائن ولی اسناد یافت شده در لانه جاسوسی آمریکا از همکاری اولین رئیس‌جمهور ایران پس از انقلاب اسلامی با سازمان سیا آمریکا خبر می‌دهد. داشتن اسم رمز در مکاتباتش با مراکز جاسوسی آمریکا، دریافت حقوق هزار دلاری از یک مامور سازمان سیا بدون هیچ دلیل خاصی یا اظهار نظر بنی صدر در اولین ملاقات خود با جاسوس سازمان سیا مبنی بر اینکه: «درباره‌ توانايي‌ و قدرت‌ خميني‌ مبالغه‌ شده‌، خميني‌ قادر نيست‌ كشور را به تنهايي‌ اداره‌ كند و بايد به‌ ديگران‌ تكيه‌ كند»  از دلایل همکاری او با سازمان جاسوسی آمریکا است. جدای از این موضوعات اگر بخواهیم حتی به صورت خیلی کوتاه به خیانت‌هایی که بنی‌صدر در فاصله رسیدن به قدرت تا عزل توسط نمایندگان مجلس اشاره کنیم، نیاز به چندین صفحه مطلب است، از عدم آماده‌سازی کشور برای دفاع در برابر تجاوز رژیم بعثی تا حمایت از گروهک‌های ضد انقلاب و منافقین. بنی‌صدر پس از عزل به مدت 5 هفته‌ مخفی می‌شود و بعد به همراه مسعود رجوی رئیس سازمان منافقین و به کمک سرهنگ معزی خلبان ویژه شاه در حالی که با لباس زنانه در فرودگاه مهرآباد حاضر شده بود، ایران را به مقصد پاریس ترک می‌کند. بنی‌صدر هم اکنون در قید حیات است و گاها از شبکه‌های ضدانقلاب شاهد اظهار نظرهایش هستیم.

 

جواد رخ‌صفت

دکتر جواد رخ‌صفت، مدیر کل وقت عملیات وزارت اطلاعات در سال 88 بود. او توانسته بود با ارتباط با شبکه جاسوسی MI6 انگلستان برخی از اخبار و اقدامات امنیتی کشور را برای مقابه با حوادث سال 88 در اختیار دشمن قرار دهد. در پاک‌سازی که در اواسط تابستان سال 88 در وزارت اطلاعات صورت گرفت، او توسط عوامل خود وزارت خانه دستگیر و پس از چندی به جرم جاسوسی به اعدام محکوم شد. رخ‌صفت اما به دلیل همکاری‌های وسیع برای پیدا کردن شبکه جاسوسان کمیته مشترک (کمیته‌ای شامل جاسوسان سیا و MI6 و موساد که وظیفه خرابکاری در حین حوادث سال 88 را داشتند) تخیف گرفت و به 25 سال حبس محکوم شد. فیلم قلاده‌های طلا روایتی از برخی اقدامات اوست. در این فیلم حمیدرضا پگاه نقش دکتر رخ‌صفت را بازی می‌کند. 

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

چرخه‌ تبدیل پراید

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨