خیانت به ازدواج یا سینما؟
نگاهی به فیلم «دوران عاشقی» ساخته علیرضا رییسیان

خیانت به ازدواج یا سینما؟

نویسنده : احسان رحیم زاده

یک بار دیگر چشم‌مان به جمال فیلمی ایرانی درباره «خیانت» روشن شد. اگر کسی از احوالات مردم این جامعه خبر نداشته باشد از خودش می‌پرسد مگر چقدر خیانت اتفاق می‌افتد که این همه درباره‌اش فیلم ساخته می‌شود؟ شوکران، چهارشنبه سوري، سعادت‌آباد، برف روی کاج‌ها، من مادر هستم، زندگی خصوصی، اسب سفید پادشاه، شام آخر، عصر یخبندان و چند کیلو فیلم دیگر كه همه و همه از بی‌وفایی مرد و زن به عهدی که با هم بسته‌اند می‌گویند. «دوران عاشقی» در مقایسه با فیلم‌های مشابه حرف جدیدی برای گفتن ندارد. مرد به زن خیانت می‌کند؛ پشیمان می‌شود؛ زن گذشت می‌کند و دوباره روز از نو و روزی از نو. اسم فیلم «دوران عاشقی» است؛ اما در کل سکانس‌هایش هیچ لحظه عاشقانه‌ای نمی‌بینیم. نه زن و شوهر اصلی رابطه مهربانانه‌ای دارند و نه زن و مردی که با هم رابطه موقتی دارند. مسلما نمی‌توانیم رفتن به کافی شاپ و رستوران و رد و بدل شدن حرف‌های روزمره را نوعی رابطه عاشقانه بدانیم. 

فیلمنامه پر است از شخصیت‌های تخت و یک بعدی. بیتا (لیلا حاتمی) زنی است که درگیر کار شده و برای همسرش وقت نمی‌گذارد. حمید (شهاب حسینی) هم شرایطی شبیه به همسرش دارد. با این تفاوت که اولی وکیل است و این یکی در شرکتی اقتصادی کار می‌کند. میترا (زن دوم) شکل و شمایلي شبیه به آن چیزی که در فیلم‌های مشابه دیده‌ایم، دارد. وارد زندگی یک خانواده می‌شود و بعد حق و حقوقش را طلب می‌کند. انگار کارگردان الگوی فیلم‌های خیانت‌محور را جلوی رویش گذاشته و قصد کرده یک فیلم دیگر به این فهرست اضافه کند. فیلمی که اگر ساخته نمی‌شد هم هیچ اتفاق خاصی نمی‌افتاد. این همه شعار و پند و اندرز در فیلمی که رئیسیان پشت دوربینش ایستاده قابل توجیه نیست. پرویز پورحسینی (پدر بیتا) در این فیلم کارکردی جز نصیحت کردن ندارد. او مدام در گوش دخترش می‌خواند که بخشش و گذشت زندگی را بسیار شیرین می‌کند و اگر او همسرش را ببخشد همه چیز درست می‌شود. فیلمنامه «دوران عاشقی» هیچ کالبدشکافی راجع به شخصیت‌ها و اتفاقات انجام نمی‌دهد و همه چیز در سطح می‌گذرد. کارگردان مثلا قرار است آسیب‌های اجرای غلط «ازدواج موقت» را گوشزد کند و این اتفاق در قالب چند شعار و دیالوگ رخ می‌دهد. به صورت اتفاقی چند نفر از موکلان بیتا زنانی هستند که قربانی «ازدواج موقت» شده‌اند. این زنان رو به دوربین از سرنوشت تلخ‌شان می‌گویند و ما باید قضاوت کنیم که این‌ها چه راه اشتباهی رفته‌اند. 

بیننده‌ای که سریال‌های ترکیه‌ای را با مضمون خیانت تماشا کرده و از دیدن این اتفاقات پرتنش اشباع شده، به راحتی «دوران عاشقی» را نمی‌پذیرد. آن سریال‌ها اگرچه درونمایه غلطی دارند و حریم‌های اخلاقی را می‌شکنند؛ ولی حداقل عناصری چون ضرباهنگ و قصه‌گویی و گره افکنی را به درستی رعایت می‌کنند. اما در «دوران عاشقی» با فیلمی مواجهیم که ضرباهنگش بسیار کند و خسته‌کننده است. کارگردانی که فیلم‌های روشنفکرانه و ضدقصه «ایستگاه متروک»، «ریحانه»، «سفر» و «چهل سالگی» را در کارنامه دارد، حالا نمی‌تواند یک قصه پرفراز و نشیب را صحیح و سالم روایت کند. مثلا خرده‌داستان‌هایی چون دزدیده‌شدن ماشین و مردی که می‌خواهد تغییر جنسیت بدهد خیلی ارتباطی با خط اصلی قصه ندارند. 

ترکیب بازیگران فیلم (لیلا حاتمی و شهاب حسینی) بیش از هر چیز یادآور فیلم «جدایی نادر از سیمین» ساخته اصغر فرهادی است. اما این بازیگران هیچ‌کدام درخشش فیلم‌های سابق را ندارند. لیلا حاتمی انگار از فضای فیلم «لیلا» ساخته مهرجویی به این فیلم پرتاب شده و دارد همان نقش را تکرار می‌کند. شهاب حسینی هم نتوانسته در چارچوب این شخصیت‌ یک بعدی توانایی‌هایش را نشان بدهد. 

نظرات کاربران
کد امنیتی
ب - نوری
ب - نوری
٩٤/٠٥/٢٢
٠
٠
داستان فیلم تازه نبود . خیلی هم ملموس بود . واقعیتی بود که از تلخی آن گذشته است ، قبحش خیلی وقت است که در جامعه ما ریخته شده . حتی روایت جدیدی هم از برخورد زنان در مواجهه با چنین مسئله ای را بیان نمی کرد . دیگر آنقدر این موضوع تکراری شده که زنان مجبورند سکوت کنند . خیلی وقت است که زنان و مردان در رابطه با هم دچار بحران هایی از این دست شده اند . محجوبیت و رفتار مأخوذ به حیای بیتا یا بهتر بگویم لیلای دوست داشتنی فقط بخاطر حفظ زندگی و آینده پارسا نبود . بلکه او در طول روز با زنان زیادی مواجه می شد که در شرایطی حتی بدتر از شرایط خودش قرار گرفته بودند و برای حفظ همانها که لیلا نمی خواست از دست بدهد ، به او پناه می آوردند . رفتار غربی خانم مینا وحید در متن فیلم نیز نشان از برخوردی داشت که یک مادر غربی در حفظ پاره تنش از خود نشان می دهد . حتی وارد کردن آن پدر نیز که می خواست تغییر جنسیت با هدف اصلی فیلم ارتباط داشت چون اوهم قرار بود مادری بشود که در جایگاه دوم قرار می گرفت و در کل از جنبه موقعیت مادر بودنش برای حفظ بچه ها ، تردید را به نمایش می گذاشت . ببرای من بی عدالتی بارزی که در این فیلم نمایش داده شد نیز غیر ملموس نیست . آقای زندی ها در جامعه ما زیادند که با داشتن تمکن مالی و اجتماعی می توانند خیلی شخصیتها را در هم شکسته و یا حق انسانهای زیادی را از بچه گرفته تا بزرگ یا زند و مرد پایمال نمایند . در مجموع آنچه مرا در این فیلم کمی عذاب داد تدوین آن بود که گاهی اوقات زمان را تشخیص نمی دادم . گذشته و حال در فیلم در چند مورد جای خود را عوض کردند که با یکبار دیدن شاید دیر متوجه می شدی یا متوجه نمی شدی . بازی هنرپیشه های قدری چون لیلا حاتمی ، شهاب حسینی ، فرهاد اصلانی ، پرویز پور حسینی و بیتا فرهی نمی تواند نقص داشته باشد اما کارگردانیِ قدر می تواند به تقویت هنر نمائی هنر پیشه هایی از این قبیل کمک کند . از کلیه دست اندرکاران این فیلم تشکر می کنم و از دوستان می خواهم اگر مطلبی برای ارائه دارند آن را با بیانی روشن تر و منطقی تر مطرح کنند . نقد می تواند سازنده باشد اگر فقط برای در هم شکستن معیار های یک موضوع مثل فیلم ، کارگردانی یا بازی های آن نباشد .
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨

چرخه‌ تبدیل پراید

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨