ستاره‌‌آي‌ستاره
صورت‌هاي فلکي آسمان شب زمستان

ستاره‌‌آي‌ستاره

نویسنده :

درست مثل ابر‌ها هستند، بيشتر ما وقتي بچه بوديم، وقتي به ابر‌ها نگاه مي‌کرديم، هر کدامشان را شبيه يک چيز مي‌ديديم. درخت، گوسفند، پرنده، ماشين و خيلي چيز‌هاي ديگر، خيلي‌ وقت‌ها هم نظراتمان و نگاه ‌ما به آن يک تکه ابر با هم فرق داشت‌. اما ابر‌ها دائما حرکت مي‌کردند و شکل‌هايي‌ که ‌از آ‌ن‌ها در ذهن‌مان ساخته بوديم به هم مي‌ريخت‌. صورت‌هاي فلکي (پيکر‌هاي آسماني) در آسمان شب هم همين‌طورند، با اين تفاوت که سال‌هاست آن‌ها همين شکلي هستند و تغيير نکرده‌اند، در کوير، جنگل، دريا جهت‌هاي اصلي را به مسافران نشان داده‌اند و راهنماي طبيعي آدم‌‌ها بوده‌اند. اگر اين شب‌ها به آسمان نگاه کنيد تعداد بسيار زيادي از آن‌ها را مي‌بينيد. در اين‌جا مي‌توانيد نام و افسانه‌هاي مربوط به نامگذاري صور فلکي و راه پيدا کردنشان را در آسمان بخوانيد.

صورت فلکي يا نقشه‌هاي آسماني
مثل نقشه يا کره جغرافيايي که راهنمايي براي يافتن مکان‌هاي مختلف روي زمين است، صورت فلکي هم آسمان را به قسمت‌هاي مشخص با نام‌هاي معين تقسيم مي‌کند. فايده اين کار علاوه بر آسان‌تر کردن علم ستاره‌شناسي اين بود که به مردم قديم در جهت‌يابي، زمان‌يابي و تعيين فصول کمک مي‌کرد. البته هنوز هم مي‌شود از صورت‌هاي فلکي در سفر به عنوان راهنما کمک گرفت! هر چند غير از فوايد صور فلکي آن‌چه باعث مي‌شود همه به آن‌ها علاقه نشان دهند جذابيتشان است و اين‌که با ياد‌گرفتن آن‌ها هرگاه به آسمان نگاه کنيم آسمان را به شکل‌هاي مختلف و جالبي مي‌بينيم که برايمان مفهوم خاصي دارد. اگر در شبي صاف يا در جايي خارج از شهر به آسمان نگاه کنيد مي‌توانيد با متصل کردن خط‌هاي فرضي از ستاره‌هاي نزديک به هم شکل‌هاي متفاوتي درست کنيد. تمام صورت‌هاي فلکي به همين شکل به وجود آمدند. البته بايد بدانيم که چهره آسمان دائما در حال تغيير است در فصل‌هاي مختلف و در ماه‌هاي يک سال صورت‌هاي فلکي که بالاي سرمان مي‌بينيم يه يک شکل نيستند. حدود ۴۵۰۰ سال قبل، مردم شرق مديترانه شروع به تقسيم‌بندي آسمان با نقش‌هاي خيالي کردند و ‌اسم‌هاي الهه‌ها، قهرمانان و جانوران را روي مجموعه‌هاي ستارگان که به نظرشان در نزديکي هم قرار گرفته بودند گذاشتند. امروز ما ۸۸ صورت فلکي مي‌شناسيم که کل آسمان را مي‌پوشانند اما در حقيقت اين ستارگاني که در يک صورت فلکي قرار گرفته‌اند واقعا نزديک به هم نيستند و در فاصله‌هايي بسيار دور از هم قرار دارند، يعني اگر از جاي ديگري از منظومه شمسي به آن‌ها نگاه کنيم، ديگر آن‌ها را به اين شکل‌هايي که در زمين ديديم نخواهيم ديد. مثلا «دب‌اکبر» معروف يا‌ همان خرس بزرگ از زمين به شکل يک ملاقه(! ) ديده مي‌شود شايد در مريخ به شکل يک قابلمه(! ) يا هر چيز ديگري باشد. ستارگان حرکت بسيار آهسته‌اي در آسمان دارند (به دليل اين‌که از ما خيلي دورند حرکت سريع‌شان آهسته به نظر مي‌رسد، اين حرکت باعث مي‌شود که طي هزاران سال شکل ظاهري صورت‌هاي فلکي عوض شود، اما در طول عمر يک انسان اين تغييرات خيلي نامحسوس است. )

صورت‌هاي فلکي زمستان
شايد بيشتر ما فکر مي‌کنيم، تعداد ستاره‌هايي که در آسمان زمستان ديده مي‌شود خيلي کمتر از بقيه فصل‌هاست، در صورتي که در واقعيت اين‌طور نيست. ستاره‌ها و صور‌ت‌هاي فلکي فصل زمستان هم پر نور‌تر و هم بيشتر از ساير فصل‌ها هستند، البته اگر شب‌ها هوا صاف و بدون ابر باشد که فعلا همين‌طور است! در اين‌جا ما شکل صورت‌هاي فلکي معروف سه ماه زمستان و افسانه‌هاي مربوط به نامگذاري آن‌ها و ستارگان پر نورشان را برايتان آورده‌ايم:

دي‌ماه
صورت فلکي «ثور» (گاو) يکي از مشهور‌ترين و زيبا‌ترين صور فلکي زمستا‌ن است که به دليل قرار گرفتن خوشه پروين در آن بسيار جذاب است. خوشه پروين مجموعه‌اي از 7 ستاره است، که شکل آبگردان کوچکي را به خود گرفته‌اند. در اسطوره‌هاي يونان اين‌طور آمده که ستارگان خوشه پروين 7 خواهر بوده‌اند که براي نجات از دست شکارچي (يا جبار نام يکي ديگر از صورت‌هاي زمستاني) به صورت 7 کبوتر در آمدند و به آسمان پر کشيدند. در صورت فلکي گاو يک ستاره سرخ رنگ و نوراني وجود دارد که چشم گاو ناميده مي‌شود، در عربي به آن «دبران» مي‌گويند، به معني دنباله رو که انگار هميشه به دنبال خوشه پروين حرکت مي‌کند.

صورت فلکي ديگر دي «برساوش» است که نام يکي از قهرمانان يوناني را گرفته است. شايد وقتي به بعضي از صورت‌هاي فلکي نگاه کنيد به نظرتان اصلا شبيه نام‌هايشان نباشند! اين فکرتان درست است و نام‌گذاران صور فلکي بسيار خيال پرداز بوده‌اند. وقتي در دي ماه به آسمان نگاه کنيد اگر به سمت شمال بايستيد در بالاي سرتان برساوش و در جنوب شرقي آن ثور را مي‌بينيد.

بهمن‌ماه
در شب‌هاي ماه بهمن دو مورد از بي‌نظير‌ترين صورت‌هاي فلکي سال را مشاهده مي‌کنيد. «جبار» يا شکارچي با ستاره‌هاي بر جسته کمر و پا و شانه‌هاي او که در آسمان به راحتي ديده مي‌شوند. افسانه‌هايي که در باره اين صورت فلکي گفته شده آن‌قدر زياد است که مي‌شود درباره آن‌ها يک کتاب نوشت. نام جبار به ترکيب ستاره‌هاي آن بسيار نزديک است و از هزاران سال پيش شناخته شده بود. يک شکارچي که وسيله شکار در دست دارد و يک شمشير در کمربند خود گذاشته است، دو تا از پر نور‌ترين ستاره‌هاي آن «ابط‌الجوزا» و «رجل‌الجبار» به معناي دست و پاي شکارچي است، که هرکدامشان بسيار بزرگ‌تر از خورشيد ما هستند. اين صورت فلکي محل تولد و مرگ ستارگان زيادي است و داراي اجرام آسماني بسيار مهم و جذابي هم است، براي پيدا‌ کردن آن اگر در آسمان سه ستاره در نزديکي هم و دقيقا روي يک خط ديديد بدانيد آن کمربند شکارچي است و بعد تلاش کنيد بقيه قسمت‌ها را هم پيدا کنيد.

صورت فلکي «ارابه‌ران» يک صورت فلکي 5 ضلعي است که اگر به شمال بايستيد در بالاي سرتان ديده مي‌شود. ارابه‌ران يک ستاره پر نور دارد به نام «عيوق» که در شعرهاي فارسي اسمش زياد آمده است.

اسفند‌ماه
صور‌ت فلکي «جوزا» يا دوپيکر در اساطير يونان دو فرزند يکي از الهه‌هاي رومي با نام‌هاي کاستور و پولوکس بودند که هميشه همراه و با هم بوده‌اند، اما جالب است بدانيد اين دو برادر که نام دو ستاره پر نور در آسمانند از زمين همراه هم ديده مي‌شوند اما فاصله واقعي آن‌ها خيلي هم زياد است.

صورت‌هاي فلکي «سگ بزرگ» و «سگ کوچک» هم از ديگر صور اسفند ماه است. پرنور‌ترين ستاره آسمان شب در سگ بزرگ قرار دارد که اسمش «شباهنگ» يا «شعراي يماني» است. خيلي‌ها اين ستاره را با ستاره قطبي اشتباه مي‌کنند چون فکر مي‌کنند ستاره قطبي هم بايد پرنور‌ترين باشد در حالي که بايد دانست ستاره قطبي به اندازه اين ستاره پر نور نيست و در صورت فلکي ديگري قرار دارد. افسانه‌هايي که درباره سگ‌هاست مي‌گويد که اين سگ‌هاي شکاري جبارند که دارند به تعقيبش مي‌پردازند. به سمت شمال که بايستيد بالاي سرتان دو پيکر را مي‌بينيد کمي پايين‌تر سگ کوچک و بعد هم سگ بزرگ را خواهيد ديد.

بخت‌آزمايي با صور فلکي
تا به حال فکر کرده‌ايد طالع‌بيني يا بخت آزمايي بر اساس برج يا ماه تولد که بين مردم کشور‌ها رايج است از کجا مي‌آيد. خورشيد علاوه بر حرکت ظاهري روزانه خود در آسمان از شرق به غرب طي يک سال حرکت ديگري را هم از غرب به شرق انجام مي‌دهد که خط سير سالانه آن در آسمان به «دايره‌البروج» معروف است، صورت‌هاي فلکي که در اين منطقه وجود دارند و خورشيد از آن‌ها مي‌گذرد با عنوان منطقه البروج مشخص مي‌شوند که به ترتيب بر اساس ماه‌هاي سال که از فروردين شروع و به اسفند ختم مي‌شوند براي تعيين موقعيت خورشيد در آسمان و تعيين فصل و ماه به کار مي‌روند.

نام آن‌ها عبارتند از: حمل (قوچ)، ثور (گاو)، جوزا (دوپيکر)، سرطان (کژدم)، اسد (شير)، سنبله (دوشيزه)، ميزان (ترازو)، عقرب-قوس (کمان)، جدي (بز)، دلو (آب ريز يا آب‌گردان)، حوت (ماهي).

خورشيد هر ماه از مقابل يکي از اين صورت‌هاي فلکي عبور مي‌کند و آن صورت فلکي در آن ماه ديده نمي‌شود. اين دوازده صورت فلکي که مطابق با دوازده ماه سال شمسي است، براي بعضي‌ها که به طالع‌بيني علاقه دارند آشناست. علت مقبوليت طالع‌بيني بين مردم شايد اين است که درباره شخصيت و طبيعت افراد بحث مي‌کند و بيشتر شبيه سرگرمي است تا يک علم!

خيلي‌ها فکر مي‌کنند منشاء اين موضوع در نجوم و ستاره‌شناسي است در حالي که صرفا نام برج‌هاي دوازده‌گانه يا‌ همان ماه‌هاي سال از علم ستاره‌شناسي گرفته شده است. در قديم بعضي از منجمان در دربار پادشاهان پيش‌گويي‌هايي مي‌کردند که بعد‌ها به علم طالع‌بيني و خواندن آينده شخص از روي ماه تولد و يا از روي موقعيت ستارگان معروف شده، اما آيا واقعا با خودتان فکر کرده‌ايد آخر ستارگان چه دخلي به زندگي هفته يا ماه آينده ما بر روي زمين دارند؟!

علم نجوم و ستاره‌شناسي کاملا مقابل اين نوع نگاه به صورت‌هاي فلکي و موضوع طالع‌بيني مي‌ايستد. صورت‌هاي فلکي غير از جذابيت و آذين‌بندي آسمان شب و جهت‌يابي و استفاده‌هاي علمي هيچ تاثير ديگري بر زندگي انسان‌ها نداشته و نخواهد داشت. البته اين نگاه علم به موضوع طالع‌بيني و بخت‌آزمايي توسط صور فلکي است که ممکن است به مذاق خيلي‌ها خوش نيايد!

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨
پایان‌نامه

خاموش کردن آتش در مشهد با تی!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

خلاق‌های اینستاگرامی

٩٥/٠٩/١٨