6 راهکار بــــــرای اینکه در شبکـــــــــــه‌های اجتماعی بـــــا اخلاق باشیم

6 راهکار بــــــرای اینکه در شبکـــــــــــه‌های اجتماعی بـــــا اخلاق باشیم

نویسنده : حمیده زمانی

هر کدام از ما ممکن است با انگیزه‌های مختلفی وارد شبکه‌های اجتماعی شویم و در آن‌ها فعالیت کنیم. مثلا برخی از ما به دنبال خودِ گمشده‌مان هستیم. بعضی‌ها به دنبال هویت‌اند؛ البته هویت‌های الکی و ساختگی! در واقع به دنبال منِ ایده‌آلشان که هیچ وقت به آن دست پیدا نکرده‌اند هستند. بعضی دیگر می‌خواهند احساس تعلق به یک گروه را تجربه کنند و با دیگران بدون ترس و واهمه ارتباط بگیرند. بعضی‌ها عاشقِ شکستن محدودیت‌ها هستند. عده‌ای دیگر می‌آیند تا آگاهی در مورد موضوعات خاص پیدا کنند و خلاصه هزار و یک انگیزه برای ورود هر کدام از ما به شبکه‌های اجتماعی هست؛ اما چیزی که خیلی اهمیت دارد و بین محیط حقیقی و مجازی هیچ فرقی ندارد این است که در هر دوی این‌ها یک سری اصول هست که باید رعایت شود! مهم‌ترین اصول هم اصول اخلاقی است. اصولی که اگر در دنیای واقعی به آن پایبند نباشیم دیر یا زود از گروه‌های مختلف طرد می‌شویم. حالا ببینیم چطور در شبکه‌های اجتماعی می‌توانیم با اخلاق‌تر باشیم...

 

از عضو شدن در گروه‌ها هدف داشته باشید

فرض کنید در دنیای واقعی دوستی شما را به آشنایی با گروه خاصی دعوت می‌کند. برخورد شما با این موضوع چطوری است؟ آیا بدون هیچ چون و چرایی آن دعوت را می‌پذیرید؟ بدون آگاهی از این‌که چه کسانی در گروه حضور دارند، قرار است چه اتفاقی در گروه بیفتد و اصلا چرا قرار است جمع شوند و... در آن شرکت می‌کنید؟ بدون شک! این کار را نمی‌کنید. پس همان‌طور که در دنیای واقعی برای‌تان این سوالات پیش می‌آید، در دنیای مجازی نیز بدانید که چرا می‌خواهید عضو فلان گروه شوید. حداقل برای خودتان یک دلیل منطقی داشته باشید. خیلی وقت‌ها پیش می‌آید که دیگران شما را عضو گروه خاصی می‌کنند. اما شما هر دعوتی را نپذیرید، یعنی اول در مورد آن گروه و اعضا و مطالبی که در آن به اشتراک گذاشته می‌شود خوب توجیه شوید، بعد تصمیم بگیرید که عضو می‌شوید یا نه! این یعنی شما برای خودتان ارزش قائل هستيد و در مورد دعوت‌های مجازی نیز فکر می‌کنید. 

 

حریم داشته باشید

از اسمش مشخص است! شبکه اجتماعی یعنی جایی که تا دل‌تان بخواهد آدم‌ها با هم مرتبطند. روابط گسترده است و البته هویت‌ها نامعلوم! یعنی به راحتی نمی‌توانید تشخیص دهید که هویت فردی واقعی است یا ساختگی. بین این هویت‌های واقعی و ساختگی، روابطی ایجاد می‌شود که خیلی باید حواس‌مان به آن‌ها باشد. وقتی می‌گوییم حواس‌مان باشد یعنی برای خودمان حرمت قایل شویم. حواسمان باشد همانطور که در دنیای واقعی حریم داریم، اینجا! در دنیای مجازی نیز باید حریم داشته باشیم. حریمی که حد و مرز ارتباط با ما را مشخص می‌کند. قانون و اصول خاص خودش را دارد. حریمی که به دیگران می‌گوید هر کسی اجازه ورود به فضای امن من را ندارد. من هستم که تعیین‌کننده میزان ارتباط و نحوه و نوع برخوردم با دیگران مخصوصا غیر هم‌جنسانم هستم. متاسفانه خیلی پیش می‌آید که روابط افراد ( دختر و پسر هم ندارد!) به خاطر نبود هیچ قانون خاص و هیچ نیروی کنترل‌کننده‌ای شکل و هویت تازه‌ای به خود می‌گیرد؛ در واقع ارتباطی که در دنیای واقعی به دلایلی مثل ترس از آبرو، خانواده، جامعه، دین و … هرگز امکان شکل‌گیری آن به این شکل و شمایل وجود ندارد، در شبکه های مجازی به سادگی اتفاق می‌افتد و رفته رفته بر سبک روابط افراد تأثیرات منفی خواهد گذاشت و متاسفانه ارزش‌ها تغییر می‌کنند و ضد ارزش‌ها عادی و هنجار می‌شوند، مثل «تو» شدن «شما»ها در فضای مجازی!

 

هر چیزی را کپی پیست نکنید

صرف جذاب بودن یا هیجان انگیز بودن یا محیرالعقول بودن یک پیامی که به دست‌تان می‌رسد، دلیل بر کپی پیست کردنش نیست! لطفا در موردش فکر کنید ببینید اصلاً با عقل سلیم شما با تجربه‌ها و شهود شخصی‌تان هماهنگ و متناسب هست یا نه. اگر نیست، کمی بیشتر تأمل کنید. قبل از به اشتراک گذاشتن از ۲-۳ تا آدم معتبر بپرسید، ببینید آن‌ها مطلب را منطقی می‌دانند یا نه. کمی جستجو کنید. دنبال منبع اصلی و اولیه خبر بگردید. منبع خبر یا پیام باید موثق باشد! بله، می‌دانم! این کارها کمی سخت و وقت‌گیر هستند. اما بهتر از این است که شما یک آدم نامعتبر و ابله به نظر برسید که به‌محض این‌که پیامی به دستش می‌رسد مثل توپ به بقیه پاس می‌دهد.

خودتان را باور کنید! باور کنید که گاهی شهود و عقل سلیم شما بهتر از خیلی‌ها کار می‌کند! این دلیل نمی‌شود که چون چیزی را همه دارند به اشتراک می‌گذارند، شما هم فورا همان کار را بکنید که از قافله عقب نیفتید! باور کنید تا به حال به هیچ کس بابت سرعت در کپی پیست کردن مطالب و کلیپ‌ها و تعدد پست‌ها در شبکه‌های اجتماعی جایزه نداده‌اند! خیلی وقت‌ها پیام‌هایی که به دست ما می‌رسند خالی از این اقسام نیستند: شایعات، خرافات، پیام‌های به ظاهر دینی اما ضد دین، تمسخرکردن اقوام مختلف ایرانی، تمسخرکردن ادیان مختلف یا قشرهای خاص در جامعه! گاهی حتی پیام‌هایی را به اشخاص معروف و بزرگ نسبت می‌دهند و متاسفانه دست به دست در این شبکه‌ها می‌چرخد! شما به عنوان یک انسان عاقل و فهیم می‌توانید قطع کننده این حلقه‌های هجو و بیهوده باشید.

 

مراقب پُست‌هایی که می‌گذارید باشید

مطمئنا شما برای خودتان یک حریم خصوصی دارید که دوست ندارید هر کسی وارد آن شود. اما متاسفانه گاهی خودمان با ندانم کاری این حریم خصوصی را نقض می‌کنیم. مثال واضحش پست‌هایی است که می‌گذاریم. مراقب پست‌هایتان باشید. پست‌های شما نشان‌دهنده شخصیت و هویت و سبک زندگی شما هستند. چیزهایی را به صورت عمومی یا خصوصی پست کنید که اگر خدایی نکرده هک‌تان کردند، هیچ ترسی از فاش‌شدن این پست‌ها نداشته باشید. این موضوع مخصوصا برای خانم‌های عزیز باید مورد توجه باشد! از حریم خصوصی‌مان که بگذریم، باید بدانیم که ما در مقابل تمام پست‌ها و پیام‌هایی که در شبکه‌های اجتماعی می‌گذاریم مسئولیم. گاهی پست‌هایی می‌گذاریم که شاید ترویج کننده یک کار غیراخلاقی، خلاف عرف و فرهنگ جامعه، خلاف دین، خلاف حقیقت و... باشد. حتی اگر این پست‌ها را پاک کنیم باز هم به ازای تک تک کپی‌هایی که از روی آن می‌شود مسئولیم! 

 

همیشه روی خط نباشید! 

دقت کردید بعضی از افراد انگاری آنلاین بیست و چهار ساعته هستند! اصلا برایشان فرقی ندارد که چه ساعتی از شبانه روز برایشان پیام می‌آید یا پستی را بگذارند. مثلا اگر شما ساعت 4 صبح پستی بگذارید، دقیقا در همان لحظه شما را لایک یا دیس لایک می‌کنند و حتی گاهی پا را فراتر می‌گذارند و با چشمانی خواب‌آلود برایتان کامنت هم می‌گذارند. خلاصه که این افراد همیشه روی خط‌اند! یکی از اصول استفاده از شبکه‌های اجتماعی این است که برایش زمان بگذارید. هر ساعتی از روز که بیکار بودید به سراغش نروید. قبول داریم که بودن در این شبکه‌ها جذابیت خاص خودش را دارد، اما باور کنید وقت و عمر شما با ارزش‌تر از این است که تمام وقت خود را در خدمت این شبکه‌ها باشيد. بنابراین می‌توانید برای حضورتان در این شبکه‌ها برنامه بریزید، مثلا با خودتان بگویید ساعت 9 تا 9:30 صبح و ساعت 11تا 11:30 شب فقط آنلاینم و به گروه‌ها سری می‌زنم. این‌طوری شما هستید که برای وقت‌تان تصمیم می‌گیرید، نه جذابیت شبکه‌های اجتماعی برای شما! و مهم‌تر از همه فرصت بیشتری را در دنیای واقعی دارید تا در کنار خانواده و دوستان خود باشید. 

 

خودتان را مجهز به خودکنترلی کنید!

ما در یک جامعه نسبتا مدرن زندگی می‌کنیم. زندگی در یک جامعه مدرن یعنی مردم باسوادند. شغل‌های متفاوتی دارند و سلیقه‌های متفاوت! سبک زندگی‌شان با هم متفاوت است و شاید بتوان گفت به تعداد آدم‌های روی کره زمین تفاوت در سلایق و علایق و طرز فکر وجود دارد. بنابراین این جامعه مدرن نیاز به یک ابزار برای کنترل از درون دارد، یعنی دیگر از بیرون قابل کنترل نیست بلکه باید افراد جامعه مهارت‌های خودکنترلی را یاد بگیرند. حالا فرض کنید این جامعه مدرن وارد فضای مجازی شود؛ ما به عنوان افراد این جامعه علاوه بر خودکنترلی نیاز به یک هوشمندی دیجیتال هم داریم! یعنی باید توانایی این را داشته باشیم که نظر و عقیده دیگران را لحظه به لحظه ببینیم و عکس‌العمل مناسب نشان دهیم. بنابراین یکی از مهم‌ترین ابزاری که به کمک بااخلاق‌تر بودن افراد در شبکه‌های اجتماعی می‌آید، همین خودکنترلی از نوع هوشمند و دیجیتال است. همین قدرت تحلیل و بررسی پیام‌ها هست. وقتی قدرت این را داشته باشید که پیام‌ها را تحلیل کنید مطمئنا اصولي‌تر می‌توانید در این شبکه‌ها گشت و گذار داشته باشید.

نظرات کاربران
کد امنیتی