منم‌هاي مكتوب!
درباره بهترین نمونههای خودشیفتگی در ادبیات ایران و جهان

منم‌هاي مكتوب!

نویسنده : محیا فرجی

از خانه که خارج می¬شود همه چشم¬ها به او خیره می شود. کسی نیست که به قد یک نگاه او را دیده و عاشقش نشده باشد. اما دریغ از سر سوزنی توجه. نه فقط دختران زمینی که پری کوچکی هم دل به عشق وی سپرده است. «اکو» پری تنهایی است که به خاطر پرحرفی¬اش از جانب خدایان طلسم شده و تنها قادر است آخرین کلمه از هر جمله¬ای را که می¬شنود تکرار کند. روزی اکو در حال قدم زدن در جنگل ناگهان «نارسیس» را می¬بیند و با شور و شوق به سمت وی می¬شتابد. نارسیس که صدای پای او را شنیده با صدای بلند می¬پرسد: «چه کسی اینجاست؟» اکو پاسخ می¬دهد: «اینجاست، اینجاست، اینجاست...» باز نارسیس فریاد می¬زند: «نزدیک¬تر بیا» و اکو پاسخ می¬دهد: «بیا، بیا، بیا...» و در همین حال به سمت وی حرکت می¬کند که نارسیس با دیدن او به تمسخر احساسات و عشقش می¬پردازد. پس از این روز، اکو به غاری پناه می¬برد و مردمان تا ابد فقط صدا و تکرار اصوات وی را می¬شنوند. اما یک روز که نارسیس گذرش به کنار دریاچه می¬افتد ناگهان انعکاس چهره خود را در آب دیده و طوری به عشق خودش گرفتار می¬شود که به سمت تصویر درون آب می¬پرد تا وی را در آغوش بکشد که در دریاچه غرق می‌شود.

 

افسانه ها بهترین الگو، داستان ها بهترین درمان

آن¬چه در بخش قبل خواندیم خلاصه¬ای از افسانه «نارسیس» یکی از بزرگ¬ترین اساطیر جهان باستان می¬باشد. «اوید» نویسنده رومی در سال هشتم میلادی در کتابی به نام «دگردیسی¬ها» این داستان را نقل کرده است. 19 قرن بعد روانکاوان اروپایی مفهومی را تحت عنوان «خودشیفتگی» یا «نارسیسیم» کشف کردند. در این اختلال فرد خودشیفته همیشه خود را حق به جانب می¬داند و جهان باید بر محور او بچرخد. این بیماری که یکی از مشکلات شخصیتی شایع بین انسان¬ها می¬باشد به گفته دکتر سعید شاملو، بنیانگذار روانشناسی بالینی در کشور، رایج¬ترین اختلال شخصیتی در میان ایرانی¬هاست. شاید همین رواج زیاد خودشیفتگی در بین مردم باشد که آن را به سوژه کتاب-های¬ بسیاری از نویسندگان تبدیل کرده است. وقتی که دقیق¬تر می¬شویم درمی¬یابیم که خودشیفتگی مهم¬ترین ویژگی بسیاری از قهرمانانی است که می¬شناسیم. قهرمانانی که عمدتا همان نارسیس¬اند اما در یک داستان لباس اشراف¬زادگان انگلیسی را به تن کرده¬اند و در داستانی دیگر رخت سفیر کبیر ناصرالدین شاه قاجار. بسیاری از نویسندگان به خوبی سرنوشت غم¬انگیز قهرمانان خودشیفته داستانشان را به تصویر کشیده¬اند و راه خلاصی از این معضل را نیز با زبان شیرین داستان به خواننده نشان داده¬اند. تاحدی که به نظر می¬رسد مطالعه همین رمان¬ها می¬تواند یکی از مفیدترین و اثربخش¬ترین روش¬های درمانی باشد. رمان¬هایی که در ادامه بررسی می¬شوند از موفق‌ترین نمونه¬های این سبک می¬باشند.

 

تصویر دوریان گری

«تصویر دوریان گری» کتابی به قلم نویسنده شهیر ایرلندی «اسکار وایلد» و یکی از آثار مطرح ادبیات جهان می¬باشد. شخصیت اصلیِ داستان «لرد دوریان گری» یکی از معروف¬ترین قهرمانان خودشیفته دنیای ادبیات است. دوریان اشراف¬زاده جوان و بی¬نهایت زیبایی است که الهام‌بخش هنرمندی به نام «بازیل هالوارد» می¬شود. بازیل شروع به ترسیم چهره وی بر روی بوم نقاشی می-کند تا آن را به لرد دوریان هدیه دهد. دوریان که در قاب تصویر خود را در اوج زیبایی و جوانی می-بیند از ترس نابودی و زوال آن¬ها رعشه بر اندامش افتاده و آرزو می¬کند که ای کاش به جای وی، مرد درون نقاشی پیر و فرسوده گردد و در کمال شگفتی این آرزویش برآورده می¬شود. دوریان که به جز خودش هیچ کس را نمی¬بیند، هرروز بیش¬تر در فساد اخلاقی غرق شده و به تحقیر «سیبل وین»، دختر معصومی که عاشقانه دوریان را دوست دارد، می¬پردازد. اما تاثیر گذر زمان و همه این پلیدی¬ها تنها برروی تابلوی نقاشی نمایان شده و تصویر روز¬به¬روز زشت¬تر و کریه¬تر می¬شود. نقاشی زیبایی که از چهره دوریان کشیده شده مانند انعکاسی که نارسیس در آب دیده بود عامل نابودی وی می¬شود. سرانجامِ دوریان گری که به زیبایی هرچه تمام¬تر توسط اسکار وایلد ترسیم شده، یکی از تکان دهنده¬ترین بخش¬های کتاب برای تمام مخاطبان می¬باشد.   

 

جنایت و مکافات

داستان رمان مشهور فئودور داستایوفسکی را تقریبا همه می¬دانیم. راسکولنیکف دانشجوی روشنفکری است که از سر فقر دست به قتل پیرزنی رباخوار می¬زند. او که مردم جامعه را به دو گروه «شپش¬ها» و «ابرمردها» تقسیم می¬کند براین باورست که با قتل پیرزنی که یک شپش است نه فقط کار نادرستی انجام نداده بلکه به جامعه خدمت هم کرده است. اما پس از ارتکاب قتل دچار توهمات آزاردهنده شده و حتی نمی‌تواند از طلاهایی که از پیرزن دزدیده استفاده کند. نکته جالب این کتاب نجات راسکولنیکف در آخر داستان است. او جزو معدود قهرمانان خودشیفته¬ای است که قصه¬اش با «پایان خوش» به اتمام می¬رسد. هرچند به خاطر قتلی که مرتکب شده به سیبری تبعید می¬شود اما سرانجامش مانند نارسیس و دوریان گری شوم و سیاه نیست. علتی که داستایوسکی برای این موضوع ذکر می¬کند این است که قهرمانش با آغوشی باز به استقبال عشق می¬رود، عشق به سونیا، دختر جوانی که همچون خود او در فقر و تنگدستی به سر می¬برد. علاوه بر این او اشتباهات خود را می¬پذیرد و آگاهانه در دادگاه به گناهانش اقرار می¬کند. این جاست که عشق و شجاعت به کمک وی می¬آیند تا راه رستگاری را پیدا کند. 

 

حاجی واشنگتن

حاجی واشنگتن سرگذشت واقعی «حسینقلی¬خان صدرالسلطنه» نخستین سفیر تاریخ ایران در «آمریکا» و به قلم «اسکندر دلدم» می¬باشد. شادروان علی حاتمی نیز فیلمی با همین نام ساخته که عزت¬ا... انتظامی به جای حاجی واشنگتن به ایفای نقش پرداخته است. حسینقلی¬خان که برای اولین بار قدم به ینگه دنیا گذاشته و با فرهنگ آنان کاملا غریبه است روز عید قربان در بالکن هتلش گوسفندی را ذبح می¬کند و مضحکه عام و خاص می¬شود، ناصرالدین شاه او را به تهران احضار می-کند و می¬گوید: «ما را نزد جوان‌ترین دولت دنیا بی‌آبرو کردی و ملت چندین هزار ساله ما را سخره عالمیان کردی. خدا از تو نگذرد» و این چنین است که به وی لقب حاجی واشنگتن می¬دهند. اما نکته جالب این داستان خودشیفتگی حاجی واشنگتن است که از سطح فردی فراتر رفته و به نوعی خودشیفتگی فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده است. او ایران فقیر و قحطی زده، مردم بیمار و گرسنه و دولت فاسد قاجار را «اقدم تمام ملل دنیا» می¬داند. در اولین دیدار با رئیس جمهور آمریکا نطقی بلند بالا را به زبان می¬آورد اما در پاسخ با جملاتی کوتاه و سرد رئیس‌جمهور مواجه می¬شود. حاجی واشنگتن همین جملات را ابراز علاقه شدید مستر پرزیدنت به شاهنشاه ایران می¬پندارد و خطاب به ناصرالدین شاه می¬نویسد که رئیس¬جمهوری با شنیدن نام اعلی حضرت اشک در چشمانش حلقه زده و چهار ستون بدنش به لرزه افتاده! اما هنگامی که پس از گذشت چند ماه سفارت ایران حتی یک مراجعه کننده هم ندارد حاجی واشنگتن تمام خدمتکاران را مرخص کرده و در حالی که ناخوش احوال و دچار توهمات فکری و ذهنی است، دست از پا درازتر به کشور باز می‌گردد. حاجی واشنگتن بهترین عبرت برای مردمی است که دانش و هنر را تمام و کمال نزد خود دانسته و به دیگر ملل یا اقوام با دیده تحقیر می¬نگرند.       

نظرات کاربران
کد امنیتی
محدثه عارفی
محدثه عارفی
٩٣/١١/٠٢
٠
٠
خیلیییییییی عالی بود . من اجازه دارم این متن رو به اشتراک بذارم ؟ تو ی انجمن ها و شبکه های مختلف ؟ باید نام نویسنده رو هم ذکر کنم ؟ ممنون که جواب می دید . :)
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨
پایان‌نامه

خاموش کردن آتش در مشهد با تی!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

خلاق‌های اینستاگرامی

٩٥/٠٩/١٨