اساتید فرهنگستان دیر به فکر می‌افتند
معادل‌سازی‌های فرهنگستان زبان و ادب فارسی در گفت‌وگو با استاد ادبيات

اساتید فرهنگستان دیر به فکر می‌افتند

نویسنده : سحر نيكوعقيده

دکتر محمود فتوحی، استاد دانشگاه فردوسی مشهد، واژه گزینی فرهنگستانِ زبان و ادب فارسی را این گونه ارزیابی می‌کند: این واژه‌ها عموما از فیلتر چند استاد متخصص رد می‌شوند و به لحاظ معنایی و دستوری درست هستند، اما برخی هم بر اساس ذوق و سلیقه واژه گزینی می‌شوند. گفت‌وگوی ما با این استاد ادبیات را در ادامه بخوانید:

 یک کلمه بیگانه بر چه اساسی باید واژه گزینی شود؟

 باید موسيقایی، خوش‌آهنگ و تک واژها برای مردم مانوس باشد. مثلا بالگرد هم خوش آهنگ است و هم دلالت دارد.

 به نظر شما چرا بسیاری از این واژه‌ها از سوی مردم مورد استقبال قرار  نمی‌گیرند؟ 

 مردم کشور ما در بدو ورود هر امر جدیدی آن را جدی نمی‌گیرند، حتی شاید برخی مسخره‌اش ‌کنند و برایش جوک بسازند. حالا مردم انعطاف‌پذیرتر شده‌اند، اما این موضوع در گذشته عمیق‌تر بود. مثلا بسیاری از واژه‌هایی که در زمان رضاشاه مورد تمسخر مردم واقع می‌شد حالا کاملا رواج یافته است.

 اما خیلی از واژه‌های معادل سازی شده هم هستند که خوش آهنگ نیستند و طبیعتا در بین مردم رواج نیافته‌اند، مانند پرون‌جا که معادلِ فایل است.

 بله این را نمی‌توان کتمان کرد که در خیلی از این واژه‌ها عناصر مرده زبان استفاده شده است و این خوب نیست. باید از پسوند‌ها و پیشوندهایی استفاده کرد که برای مردم آشنا و خوش‌آهنگ باشد. مثلا پسوندِ جا در پرون‌جا نامانوس است و پذیرش آن برای مردم سخت است. یکی دیگر از ایراد‌های وارده به عملکرد فرهنگستان، دیر اقدام کردن است. فرهنگستان در بسیاری از موارد بعد از رواج یافتن یک واژه بیگانه به فکر معادل سازی می‌افتد که دیگر فایده‌ای نخواهد داشت. این موضوع می‌تواند ناشی از این باشد که قریب به اتفاق اساتید فرهنگستان با وجود دانش و آگاهی بالا سن زیادی دارند، به روز نیستند و نمی‌توانند هم سرعت با تکنولوژی پیش بروند.

 راه ترویج بسیاری از این واژه‌های مطرودی که اتفاقا زمینه رواج یافتن دارند را چه می‌دانید؟

 رسانه‌ها ، صدا و سیما و مدارس خیلی موثر هستند. اگر در همان مقاطع دبستان و راهنمایی در کتب درسی از این واژه‌ها استفاده شود، کم‌کم برای مردم مانوس می‌شود و حتی مردم خودشان می‌توانند تولیدکننده واژه‌های فارسی باشند. 

نظرات کاربران
کد امنیتی