به خبری که همینک به دستتان رسید، توجه نکنید!
وقتی هر رسانهای چشم و گوشمان میشود

به خبری که همینک به دستتان رسید، توجه نکنید!

نویسنده : مریم شیعه زاده

تا همین چند سال پیش که هنوز گوشی‌های هوشمند، اینترنت، ماهواره و هزار و یک جور رسانه نوین دیگر فراگیر نشده بود، مردم با منابع اطلاعاتی کمتری مواجه بودند و برای بیشتر افراد همان یک یا چند رسانه، منبع موثقی می‌شد برای اینکه ببینند در دنیای اطراف‌شان چه می‌گذرد. اما این روزها به دلیل فراگیر شدن تکنولوژی‌های جدید ارتباطی در هر کجا و در هر زمان از شبانه‌روز، در معرض اطلاعات رسانه‌های بسیار زیادی هستیم و حجم انبوهی از اخبار به سوی‌مان سرازیر می‌شود. این اتفاق هر چند از جهاتی می‌تواند مفید باشد اما اگر سواد رسانه‌ای مناسبی نداشته باشیم، یعنی با اهداف و کارکردهای پنهان این رسانه‌ها آشنا نباشیم آن جاست که در تشخیص خوب از بد دچار مشکل می‌شویم و قدم در مسیر اشتباهی می‌گذاریم. 

به عنوان مثال اگر عضو گروه‌های وایبر، واتس‌آپ، فیس‌بوک و ... باشید حتما تا کنون با پیام‌هایی مواجه شده‌اید که در انتها از شما خواسته شده این پیام را برای دیگران به اشتراک بگذارید، حتی گاهی اوقات فرستندگان اصلی این پیام‌ها با سوء استفاده از تعصبات قومی، دینی و ملی و به کار گیری جملاتی شبیه «ایرانی نیستی اگر کپی نکنی، مسلمان نیستی اگر به اشتراک نگذاری و...» سعی دارند به هر قیمتی شده از شما به عنوان حلقه‌ای برای ادامه یافتن زنجیره دروغین یا شانتاژ کننده خود استفاده کنند.

این گزارش با یادآوری چند نمونه واقعی که اخیرا اتفاق افتاده است، نشان می‌دهد که چگونه گردانندگان این قبیل رسانه‌ها اقدام به شایعه پراکنی، برعکس جلوه دادن خبر، نشر اکاذیب و... می‌کنند. 

 

وقتی کسب رضایت از شکات سخت می‌شود

«با کمال تأسف طبق تجارب پرونده‌های مشابه، مداخله و جوسازی سیاسی یک عده سیاسی‌کار خارج‌نشین و داخل کشور که به‌ فکر چهره‌سازی به قصد مخالفت سیاسی با نظام حکومتی این کشور و زیر سوال بردن مطلق دستگاه قضایی هستند، همیشه کسب رضایت از شکات سخت و ناممکن شده است. این افراد با سوء استفاده از شبکه‌های گسترده اجتماعی و رسانه‌ای متوسل به دروغ و قلب واقعیت‌ شده و با زدن تهمت به مقتول موجب کدورت بیش از پیش اولیای دم شده و امکان جلب رضایت ایشان را از بین می‌برند» این‌ها بخشی از اظهارات «حســـــن تردست» در گفت‌وگو با روزنامه قانون است. قاضی که حکم قصاص «ریحانه جباری» را صادر کرد. همان دختر 26 ساله‌ای که در سن 19 سالگی مرتکب قتل عمد می‌شود و ... . 

اظهارات قابل تامل تردست به خوبی بیان‌کننده جوی است که بر این پرونده حاکم بود. اینکه عده‌ای با جو‌سازی‌های سیاسی کاسه داغ‌تر از آش مي‌شوند و در خارج از مرز‌های ایران به قضاوت می‌نشینند و عده‌ای در داخل کشور اظهارات پوچ آنان را در فضای مجازی گسترش می‌دهند، حاصلش تنها شعله‌ور‌تر شدن آتش قهر میان دو خانواده قاتل و مقتول است. شاید اگر این پرونده روال عادی خود را طی می‌کرد و این رسانه‌های دروغین اقدام به شایعه‌پراکنی نمی‌کردند، شرایط به گونه‌ای پیش می‌رفت که امکان اخذ رضایت از خانواده مقتول آسان‌تر می‌شد. گمراه کردن عده‌ای از مردم که اخبار این حادثه را دنبال می‌کردند، از عواقب نشر این اخبار کذب در گوش شهر و فضای مجازی بود، در حالی که انتشار‌دهندگان این اخبار به خیال خودشان گمان می‌کردند با بر ملا کردن حقیقت(!) چه کار مهمی برای متهم پرونده انجام داده‌اند! 

 

روزهای پر التهاب اسیدی

«تجمع اعتراض‌آمیز نسبت به اسیدپاشی‌های اخیر، وعده دیدار ما...»، «دستگیری خبرنگاران به خاطر پیگیری اخبار اسیدپاشی»، «تعداد قربانیان اسیدپاشی در اصفهان به 16 نفر رسید» و ده‌ها پست دیگر! 

در هفته‌ گذشته پست‌ها و تصاویری که مربوط به اسیدپاشی‌های اخیر اصفهان بود در فضای مجازی حسابی رونق گرفت و در این میان طبق معمول بازار داغ شایعه‌سازان هم سکه شد! عده‌ای انگشت اتهام را به سوی آمرین به معروف و ناهیان از منکر نشانه رفتند. موجی که سر منشاء آن رسانه‌های بیگانه بود و باز هم بی‌بی‌سی در راس این جریان سازی‌ها نقش اساسی داشت. هر چند با شفاف سازی اخبار توسط رسانه‌های مورد موثق مردم و موضع‌گیری‌های هوشمندانه مسئولان این شایعات این روزها کمرنگ‌تر شده است و کذب بودن آن آشکار شده اما متاسفانه انتشار دهندگان این خبر موجب شدند تا مدتی اذهان عمومی گمراه شود. 

حتی اوایل آبان ماه سال جاری و همزمان با اسیدپاشی‌های اصفهان، این بار خبر اسید‌پاشی در مشهد به سرعت در شبکه‌های اجتماعی پیچید. خبری که در ادامه آن لینکی از سایت خبرآنلاین پیوست شده بود و نشان می‌داد منبع این خبر کاملا موثق است. «روزنامه خراسان نوشت: موتورسواري که کلاه کاسکت برسرداشت پس از پاشيدن اسيد روی مادر و دختري در مشهد متواری شد و ...» این خبر به سرعت توسط کاربران به اشتراک گذاشته می‌شد و در این بین واکنش‌های احساسی مردم به خوبی مشهود بود. شاید اگر مردم کمی هوشیارتر عمل می‌کردند و چند ثانیه‌ای را صرف بررسی تاریخ این خبر می‌کردند، در همان ابتدا متوجه می‌شدند که این خبر متعلق به دوشنبه – 30 آبان ماه 1390 است، چیزی حدود سه سال قبل!»

 

خرما با طعم داعش و ادکلن کشنده اسرائیلی

«دکتر چراغچی رئیس بیمارستان امام رضا(ع) کرمانشاه درخواست اطلاع‌رسانی فوری به مردم ایران را دارد، به اطلاع هموطنان برسانید که تا اطلاع ثانوی از خوردن خرما جدا خودداری کنند، گروه تروریستی داعش پس از تسلط بر زرادخانه‌های شیمیایی میکروبی عراق، اقدام به آلوده کردن برخی محصولات و قاچاق آن به داخل خاک ایران کرده است، این محصولات به سرعت بر روی سیستم اعصاب اثر گذاشته و منجر به فلج شدن و مرگ خواهد شد، تا کنون بیش از 10 مورد به بیمارستان امام رضا(ع) ارجاع داده شده است.» 

این مطلب کذب علاوه بر این که شبکه‌های اجتماعی را اشباع کرد به صندوق دریافت پیامک تلفن‌های همراه نیز راه یافت! خبری که کمی بعد توسط «رسول دیناروند» رئیس سازمان غذا و دارو تکذیب شد. سال گذشته نیز در چنین روزهایی خبر پخش ادکلن‌های اسرائیلی lovely در داخل کشور پیچید. خبری که در آن آمده بود با استشمام بوی این ادکلن افراد دچار مرگ مغزی می‌شوند!  

 

هشدار مدیر خیالی بیمارستان درباره دلستر‌های کورکننده! 

این روز‌ها شمار دکتر‌ها، بیمارستان‌ها و هشدار‌های خیالی و بی‌اساس افزایش یافته است. اخیرا خبری منتشر شده بود که فردی به نام دکتر سعیدی رئیس بیمارستان مصطفی خمینی تهران در شبکه‌های اجتماعی از مردم خواسته است تا از مصرف دلستر‌های انگور و انار(!) خودداری کنند. همچنین اعلام کرده بود این دلسترها موجب نابینایی افراد می‌شوند و تا کنون چندین و چند مورد تلفات داشته است. همه این‌ها در حالی‌ است که چندی بعد «سیدسعید سیدمرتاض» رئیس بیمارستان مصطفی خمینی تهران این حرف‌ها را تکذیب می‌کند و می‌گوید چندین سال است که به عنوان رئیس این بیمارستان خدمت می‌کند و تا کنون نام دکتر سعیدی را هم نشنیده است! 

 

مرگ خواننده محبوب از مدت‌ها قبل!

بی‌شک خبر فوت مرتضی پاشایی، خواننده محبوب ایرانی؛ خبر تاسف بر انگیزی برای مردم و به خصوص هوادارانش بود. خبری که روز جمعه گذشته تایید شد. اما شایعه فوت پاشایی چند بار میان مردم در فضاهای مجازی پخش شد و این روند ادامه داشت تا زمانی که یکی از نزدیکان وی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری‌ها و مطبوعات ضمن ابراز تاسف از این شایعه‌ها این خبر را تکذیب مي‌کند. آخرین بار حدود دو هفته پیش از فوت این خواننده خوش صدا، خبر فوتش را در یکی از گروه‌های شبکه اجتماعی وایبر خواندم، از فرستنده پیام پرسیدم این خبر را کدام خبرگزاری رسمی منتشر کرده است، که پاسخ داد: «نمی‌دونم! خودم توی یکی از گروه‌ها خوندم! گفتم به اشتراک بذارم شماها هم بدونین!» 

این شایعه پراکنی برای بسیاری از هنرمندان و ورزشکارانی که در بستر بیماری هستند اتفاق افتاده است، به همین راحتی خبر فوت یک بیمار دهان به دهان می‌چرخد، غافل از این‌که لحظه‌ای خودمان را جای خانواده، دوستان و حتی خود بیمار بگذاریم.

نظرات کاربران
کد امنیتی
nasrin_goldenroze
nasrin_goldenroze
٩٣/٠٩/٠٢
٠
٠
بله متاسفانه <<شایعه >> از شایعه ترین آسیب و معضل های امروزی اجتماع واقعی و مجازی محسوب میشه.
kh_bano
kh_bano
٩٣/٠٩/٠٣
٠
٠
هر وقت یاد بگیریم هنرمندها و چهره های معروف یکی اند مثل بقیه و فقط شغلی دارن که باعث میشه بیشتر دیده بشن همه این مشکلات حل مشه
m_mousavi
m_mousavi
٩٣/١٠/٢١
٠
٠
واقعا گل گفتین. همین داعش پخش شدن و اغراق شدن اخبارش باعث رعب و وحشت شده و این چیزیه که اونا دوست دارن. یا خبر مرگ پاشایی که قبل از مرگ واقعیش خودش تکذیب کرده بود و گفته بود انگار میخواین دستی دستی بکشین منو! و....کلا فضای بچه گونه ای توی این شبکه ها هست...