کلاغی که تابه من برسد 40 تا می‌شود!
اسید پاشی روی بال شایعات

کلاغی که تابه من برسد 40 تا می‌شود!

نویسنده : مریم ملی

7 نفر نبوده 9 نفر بوده‌اند! تنها به اصفهان خلاصه نمی‌شده توی مشهد خودمان هم روی چند نفر اسید پاشیده‌اند!! خودم شنیده‌ام که فقط 4 نفر بوده‌اند و... فقط کافی است توی یک جمع دوستانه یا توی یک گروه همکاران نشسته باشید تا بحث داغ تعداد افرادی که روی‌شان اسید پاشیده‌اند به گوش‌تان برسد! و بعد هر کس نظری بدهد و آمار جدیدی را اعلام کند و هر کس هم روی آمار و اطلاعات خودش پافشار می‌کند که الا و بلا همین که من می‌گویم درست است!! موج شایعه که به راه بیفتد دیگر به راحتی نمی‌شود مدیریتش کرد حالا فکر کنید شایعه‌ای باشد که با آرامش روانی عده‌ای از افراد جامعه هم در ارتباط باشد. آن وقت موج ترس و ناامنی هم سریع فراگیر می‌شود! آن وقت شایعات بی اساس می‌شود دشمن آرامش روانی بخش بزرگی از جامعه.  

 

چه می شود که شایعه شایع می‌شود؟

ما دوست داریم خودمان را مطلع نشان بدهیم!

کارشناس‌های رفتارشناسی و جامعه‌شناس‌ها معتقدند که اصولا آدم‌ها دوست دارند که همیشه و در همه شرایط خودشان را مطلع و آگاه نشان بدهند به طوری که مایه خجالت و ضعف است اگر بگویند از فلان قضیه بیخبرند و هیچ چیزی درباره‌اش نشنیدهاند. در جامعه ما اصولا آدم نباید کم بیاورد و همیشه باید سعی کند از دیگران پیشتاز باشد. چرا؟ خب معلوم است چون خیلی زود انگ بی خبری و از دنیا عقب بودن به شما میچسبد. این در حالی است که اگر صادقانه درباره مسئله‌ای که به رشته یا حرفه شما ارتباطی ندارد اظهار بی اطلاعی کنید و بگویید من صلاحیت اظهار نظر ندارم به شدت تعجب دیگران را بر میانگیزید و در مواقعی شاید اعتبارتان را در آن جمع از دست بدهید. اما از طرفی هرچه قدر اطلاعات عجیب و غریب‌تر و هیجانی‌تر به دیگران بدهیم، مورد توجه همه قرار میگیریم و کلی هم در جمع خبرساز میشویم.

 

تا وقتی رسانه عمل نکند، برای خودمان یک پا رسانه می‌شویم

در بعضی موارد «عدم عملکرد به هنگام» رسانه‌های بصری و مکتوب به موضوعاتی که شایعه خورشان خیلی ملس است، ممکن است باعث شود ما بیشتر سراغ منابع غیر موثق برویم. دیر پوشش دادن بعضی از اتفاقات توسط رسانه‌ها با هر دلیلی که باشد خودش زمینه‌ساز ارجاع ما به شبکه‌های اجتماعی و فلان شبکه ماهواره‌ای و شمسي خانوم اينا و... می‌شود. هر قدر شرایط ناپایدارتری در یک جامعه حکمفرما باشد آن وقت مردم بیشتر آماده پذیرش شایعه‌ها هستند، به خصوص زمانی که مردم زیر بار خبرهای زیادی در طول روز قرار گرفته باشند، آن وقت هر خزعبلی را جای یکی از همان خبرهای همیشگی میگیرند و توی ذهن‌شان جای خوبی به آن میدهند!

 

فضاهای مجازی خوراک خاله زنک بازی و شایعه پراکنی!

باید پذیرفت که بخشی از جامعه ما را آدم‌هايی تشکیل داده‌اند که خیلی خیلی کم با منابع اطلاعات موثق در ارتباط هستند؛ نه روزنامه میخوانند و نه به سایتها و خبرگزاریها سر مي‌زنند، اخبار تلویزیون را هم جسته و گریخته و نصفه و نیمه میبینند. و با همین داده‌های کم توی شبکه‌های اجتماعی برای خودشان یک پا خبرگزاریاند. چه طور؟ خیلی ساده، هر پیامی که به دست‌شان میرسد با سرعت نور توی تمام گروه‌هایی که عضو هستند منتشر میکنند. دسترسی محدود این آدم‌ها به اطلاعات درست و واقعی باعث میشود، علاقهشان هر روز و هر روز به شایعات شبه خبری این شبکه‌ها بیشتر شود. به قول جامعه‌شناس‌ها جامعه ما به لحاظ فرهنگی کلنگی است و همین میشود نتیجه‌اش. بدون تفکر و جست‌وجو همه چیز را یک کلاغ چهل کلاغ میکنیم و با امنیت جامعه هم بازی میکنیم. 

 

چه طور با شایعات برخورد کنیم؟

* محض رضای خدا هم که شده برای امنیت جامعه و آگاهی‌بخشی درست به دوستان و آشنایان‌تان به منبع خبرهایی که برای‌تان ارسال میشود یا در جمعی میشنوید دقت کنید. این اخبار از کجا میآید؟ از چندین بار فوروارد کردن در شبکه‌های اجتماعی یا حرف‌های شمسی خانم توی دوره منزل خان دایی جان. منابع خبری هم باید تفکیک بشوند، برای شناخت خبرگزاریهای معتبر کشور هم میتوانید از افراد مطلع در این زمینه کمک بخواهید. 

* خودتان بررسی کنید. به هر حال خداوند عقل را برای همین روزها به انسان داده است و یکی از کاربردهای عقل این است که می‌شود با آن سبك و سنگين كرد! موقعیت را بسنجید و ببینید خبر منتشر شده منطقی به نظر میرسد یا بیشتر شبیه شایعههای قبلی است. فکر کردن قبل از انتشار و فوروارد هر خبری کافی نیست. بهتر است از متخصص مرتبط با محتوای آن خبر سوال کنید. تحقیق و بررسی از افراد معتمد و آگاه و متخصص در دین ما همیشه توصیه شده است.

* از جو غلیظ خبر و خبرپراکنی بیایید بیرون. اگر خبرنگار نیستید پس باور بفرمایید شغل شما چیزی دیگری است. احتیاجی نیست شما ریز و درشت چیزهایی که درباره توافقات هسته‌ای برای‌تان ارسال شده و ناهار امروز همسایه پایینی را برای همه بازگو کنید. اجازه ندهید حرف‌های شما و اطلاعات بی اعتباری که به این و آن می‌گویید باعث تشنج و به اشتباه افتادن مردم بشود. 

* در قسمتی از مجموعه وزین «کلاه قرمزی»، آقای مجری داشت سبزی پاک میکرد و رو به مخاطب از وقیح بودن شایعه و غیبت صحبت میکرد تا اینکه کلاه قرمزی از راه رسید و شروع کرد به بازگو کردن ماجرای شهین خانوم و شوهرش و آقای مجری هم با او هم پا شد و اطلاعات جدیدی به او داد. این حکایت ساده محافل این روزهای خانوادگی و دوستانه ماست. از یک طرف غیبت و تهمت و شایعه را زشت میدانیم و از یک طرف پای صحبت این طور افراد سرتا پا گوش میشویم و اجازه میدهیم ما را نادان فرض کنند و هرچه میخواهند به هم ببافند به خوردمان دهند. 

* از قدیم گفته‌اند هرچه قدر شایعه ساده‌تر و بی جزیئیات باشد قابل باورتر است چون خیلی قابل پیگیری نیست و نقاط ضعفش هم معلوم نمیشود. اگر دقت کنید بیشتر شایعاتی که رواج پیدا میکنند همین طور هستند، خیلی کوتاه و گنگ. طوری که در یک جمله کوتاه خلاصه میشوند. این یکی از بهترین راه‌های شناخت شایعه است که نه منبع معلومی در آن ذکر شده و نه توضیح کاملی وجود دارد.

* بچه‌های کوچکتر خیلی از چیزهای عجیب و غریب و هیجانی خوششان میآید و نقش قابل توجهی در تکرار شایعات دارند. اگر شما خواهر و برادر کوچکتری دارید یا در اقوام بچه‌ای را میشناسید که خیلی زود این خبرها را باور میکند و درباره آن صحبت میکند سعی کنید همین آموزشها را به او هم بدهید. برایش چند مثال از شایعات بی اساس بزنید و اشتباه شایعات را توضیح بدهید. گاهی خودما هم دقیقا عین بچه‌ها میشویم و دوست داریم یک چیزی را باور کنیم و مدام هم دربارهاش حرف بزنیم. 

 

تعدادی از تابلوترین شایعه‌های اخیر که خیلی هم فراگیر شدند!

** ماجرای تمام شدن دنیا در سال 2012 را که حتما همه شنیده‌اید، جیم هم برای رفع آن شایعه، سال قبل پرونده مفصلی کار کرد. در این شایعه اگر اطلاعات خیلی کمی از نجوم میداشتید میتوانستید به اشتباه بودنش پی ببرید، چرا که دلیلش را این طور آورده بودند که قرار است سیاه‌چاله‌ای زمین را ببلعد، نشانش هم این که زمین هم راستا با سیاه‌چاله مرکزی کهکشان قرار میگیرد. در حالی که شرایطی که توضیح داده بودند تا به حال رخ داده و به هیچ وجه اتفاقی نیفتاده است، چرا که فاصله ما از این سیاه‌چاله بسیار زیاد است و جای هیچ نگرانی نیست. 

** شایعه دیگر ماجرای آلودگی آب‌های آشامیدنی لوله‌کشی بود که باعث مرگ چند نفر شده و در حد یک جمله تاکید میکرد که دیگر آب لوله‌کشی مصرف نکنید.

** ماجرای نزدیک شدن بی سابقه سیاره مریخ به زمین در اواسط تابستان امسال و این که اگر در آن شب موبایل‌تان را نزدیک محل خواب‌تان قرار دهید، اشعه مریخ با اشعه‌های موبایل تداخل کرده و باعث مرگ‌تان خواهد شد، حال آن که مریخ اصلا اشعه ندارد چون یک سیاره است!

** بعد از خبر مربوط به وجود پالم در بعضی محصولات لبنی چند کارخانه خاص، شایعه شد که تمام لبنیات داخلی حاوی پالم هستند و همهشان کشنده هستند و برای مدتی نباید لبنیات مصرف کرد.

** بعد از ماجرای طوفان تهران در 12 خرداد امسال تا مدت‌ها بازار شایعه طوفان در شهرهای مختلف ایران داغ بود. تا حدی که مدام شایعه میشد از ساعت 7 در شهر مشهد طوفانی سه برابر سهمگینتر از طوفان تهران رخ خواهد داد. در حالی که سازمان هواشناسی آن را رد میکرد.

 

با تشکر ازآقای صادق طلوع برکاتی کارشناس ارشد جامعه شناسی

نظرات کاربران
کد امنیتی