بــــرای امیــرمومــنان(ع)
شاعرانه‌ها و عـــارفـانه‌هایی

بــــرای امیــرمومــنان(ع)

نویسنده : هانيه تندهوش

حضور پرفروغ حضرت امیر در ادبیات کهن

شعری که «کسایی مروزی»، شاعر قرن چهارم و پنجم، درباره امام علی(ع) سروده است، شاید از نخستین شعرهایی باشد که در آن به شکل مفصل به ستایش حضرت پرداخته شده است:

مدحت کن و بستای کسی را که پیمبر/ بستود و ثنا کرد و بدو داد همه کار/ آن کیست بدین حال و که بوده است و که باشد/ جز شیر خداوند جهان، حیدر کرار؟/ این دین هدی را به مثل دایره‌ای دان/ پیغمبر ما مرکز و حیدر خط پرگار/ علم همه عالم به علی داد پیمبر/ چون ابر بهاری که دهد سیل به گلزار

اما اثر دیگر برمی‌گردد به حکیم ابوالقاسم فردوسی سخن‌سرای نامی ایران و سراینده شاهنامه که در مدح پیامبر و خاندانش اشعاری را سروده است: خداوند جوی می و انگبین/ همان چشمه شیر و ماء و یقین/ اگر چشم داری به دیگر سرای/ به نزد نبی و علی گیر جای/ گرت زین بد آید گناه من است/ چنین است و این دین و راه من است/ برین زادم و هم برین بگذرم/ چنان دان که خاک پی حیدرم

و در قرن ۷ هجری آثار جلال‌الدین محمد بلخی معروف به مولانا نیز از این امر مستثنی نبوده و عارفانه‌هایی را در مدح امام سروده است: ای علی که جمله عقل و دیده‌ای/ شمّه‌ای واگو از آن‌چه دیده‌ای/ تیغ حلمت جان ما را چاک کرد/ آب علمت خاک ما را پاک کرد/ بازگو دانم که این اسرار هوست/ زآنکه بی شمشیر کشتن کار اوست/ راز بگشا ای علی مرتضی/ ای پس از سوء‌القضا حسن‌القضا

 

مولا در کلام اقبال

حتی در بین شعرای غیرپارسی زبانی هم که به زبان ما شعر می‌گفتند اعم از متاخر و متقدم، منقبت امام علی علیه السلام وجود داشته است که از نمونه‌های نزدیک می‌توان به «اقبال لاهوری» اشاره کرد که در يک تعبير عاشقانه و عارفانه همه احساسات خود را نسبت به امام عشق علی(ع) این‌گونه بیان کرده: ذات او دروازه شهر علوم/ زير فرمانش حجاز و چين و روم/ زير پاش اين جا شکوه خيبر است/ دست او آن جا قسيم کوثر است/ از رخ او فال، پيغمبر گرفت/ ملت حق از شکوهش فر گرفت/ مسلم اول، شه مردان علي است/ عشق را سرمايه ایمان علی است

 

عصر ما و دل‌نوشته‌های علی‌وارش

در ادبیات معاصر ایران به‌وفور می‌توان دلنوشته‌ها، اشعار و عارفانه‌هایی را دید که همگی در ستایش حضرت امیر گفته شده‌اند و به زیبایی نقش پر رنگ امام اول شیعیان را در زندگی هنرمندان پارسی زبان به تصویر می‌کشند. در این میان می‌توان به آثار اندیشمندانی چون دکتر علی شریعتی و دکتر چمران و همچنین شاعرانی چون شهریار، مرحوم آغاسی و غیره اشاره کرد.

 

شهيد چمران و حريم عشق علي (ع) 

توصیف‌های عاشقانه و عارفانه شهید چمران از حضرت امیر را می‌توان در چند خط زیبا خلاصه کرد:

«شناخت علی (ع) فقط به قدرت عشق میسر است و فقط عشق اجازه دارد به حریم علی نزدیک شود. آخر چگونه می‌توان خدای بزرگ را پرستید و به علی عاشق نشد؟ هرکه را دیده‌ام، علی را دوست می‌دارد و در مقابل عظمت و انسانیت او تعظیم می‌کند. علی کسی است که در اوج ادب و سخنوری، با سکوت خود سخن می‌گوید. علی قهرمانی که نظیرش را عالم ندیده است، رهبری که در مظلومیتش می‌توان حقانیتش را شناخت. علی، علی، علی، چه بگویم؟ چگونه بگویم؟ چطور نام تو را که بر قلبم گره خورده است، بر زبان آورم؟ چگونه عشق ازلی‌ام را به تو که در دلم نهان شده است و گوش نامحرم را جای پیغام ملکوتی او نیست بازگو کنم؟ علی زندگی‌اش، شهادتش، مکتبش و خاطره‌اش برای ما منبع خیر و برکت است، به ما روح می‌دهد، ما را به خدا نزدیک می‌کند، ما را به معراج می‌برد و از او طلب همت می‌کنیم.» (برگرفته از کتاب زیباترین سروده هستی)

 

علي(ع) قهرمان همه عرصه‌ها

و اما دکتر شریعتی که کتابی با نام علی (ع) را در آثار خود دارد، با نگاهی متفاوت نسبت به هم عصران خود از امام می‌گوید: «علی در طول تاریخ، تنها انسانی است که در ابعاد مختلف و حتی متناقضی که در یک انسان جمع نمی‌شود قهرمان است. هم مثل یک کارگر ساده، که با دستش، پنجه‌اش و بازویش خاک را می‌کند و در آن سرزمین سوزان بدون ابزار قنات می‌کند، و هم مانند یک حکیم می‌اندیشد، و هم مانند یک عاشق بزرگ و یک عارف بزرگ عشق می‌ورزد و هم مانند یک قهرمان شمشیر می‌زند، و هم مانند یک سیاستمدار رهبری می‌کند، و هم مانند یک معلم اخلاق، مظهر و سرمشق فضائل انسانی برای یک جامعه است. هم یک پدر است، و هم یک دوست بسیار وفادار، و هم یک همسر نمونه.» 

پدر شعر نو نیما یوشیج نیز علی رغم فرار از قافیه و وزن، مهرورزی علی(ع) را اینگونه به شعر تزيین می‌کند:

صد بار شکست و بست و در هم پیوست/ تا نام علی (علیه السلام) مرا در آیینه ببست/ من بگسلم از تو با جفای تو ولیک/ از مهر علی (علیه السلام) دلم نخواهد بگسست

 

به علي شناختم من ...

شهریار شعر ایران شاید یکی از زیباترین سروده‌هاي تاریخ را درباره امام سروده و با ظرافتی منحصر به فرد حضرت را ستایش کرده است: علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را/ که به ماسوا فکندی همه سایه هما را/ دل اگر خداشناسی همه در رخ علی بین/ به علی شناختم من به خدا قسم خدا را/ به خدا که در دو عالم اثر از فنا نماند/ چو علی گرفته باشد سر چشمه بقا را/ مگر ای سحاب رحمت تو بباری ارنه دوزخ/ به شرار قهر سوزد همه جان ماسوا را/ برو ای گدای مسکین در خانه‌ی علی زن/ که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را/ به‌جز از علی که گوید به پسر که قاتل من/ چو اسیر توست اکنون به اسیر کن مدارا

 

مولاي مردا علي...

و مرحوم آغاسی شاعر شوریده اهل بیت با همان زبان ساده و بی ریای خود این‌گونه امام علی (ع) را ستایش می‌کند: توی نجف یه خونه بود، که دیواراش کاهگلی بود/ اسم صاحب اون خونه، مولای مردا علی بود/ نصف شبا بلند می‌شد، یه کیسه داشت که بر می‌داشت/ خرما و نون و خوردنی، هرچی که داشت تو اون می‌ذاشت/ راهی کوچه‌ها می‌شد، تا یتیما رو سیر کنه/ تا سفره خالی شون و پر از نون و پنیر کنه/ شب تا سحر پرسه می‌زد، پس کوچه‌های کوفه رو/ تا بوی بارون بکنه، پاهای بی شکوفه رو/ عبادت علی مگه می‌تونه غیر از این باشه/ باید مثل علی بشه، هرکی که اهل دین باشه/ بعد از علی کی می تونه مرهم راز من بشه/ درد دلامو گوش کنه، چاره ساز من بشه

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨
گپی با قربان محمدپور کارگردان سلام بمبئی که فیلمش رکورد فروش در روز اول اکران را زد

سینمای من جشنواره‌ای نیست، برای مردم است

٩٥/٠٩/١٨