ورق‌های پایانی کتاب نمایشگاه
گزارش جیم از ضعف و قوت‌های بیست و هفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران

ورق‌های پایانی کتاب نمایشگاه

نویسنده : وحید تفریحی

امسال هم به رسم همه سال‌های بعد از وزارت صفارهرندی (وزیر ارشاد پيشين) که نمایشگاه کتاب به مصلای تهران آمد، این مکان میزبان اهالی فرهنگ در بیست‌ و هفتمین اردیبهشت کتاب ایران بود؛ روزهایی که از دهمین ماه جاری شروع شد و تا 2 روز دیگر یعنی بیستم اردیبهشت ماه صفحات آخر آن ورق می‌خورد. 

اولین نمایشگاه کتاب دولت یازدهم
در مورد نمایشگاه کتاب امسال که اولین نمایشگاه تیم فرهنگی دولت یازدهم است و به زعم و انتظار بسیاری از اهالی این یار مهربان، انتظار بلوغ و رشد بسیاری از آن می‌شد، حرف بسیار است. هم کاستی‌هایی در آن به چشم می‌خورد که در روند برپایی این نمایشگاه گاه مهم و تاثیرگذار بود و هم پیشرفت‌ها و نقاط قوت قابل ملاحظه‌ای در آن مشهود بود. اما آنچه به عنوان برآیند و خروجی از نمایشگاه امسال البته تا کنون متصور بودیم محقق نشده و شاهد این هستیم که هرچند قدم‌هایی جدی و رو به جلو در زمینه بهتر برگزار کردن نمایشگاه کتاب برداشته شده اما باز هم قدم‌هایی رو به عقب هم بوده است گاه خودآگاه بوده و گاه ناخودآگاه... نمایشگاه کتاب امسال در فضایی به وسعت 125 هزارمتر مربع برپا شده است و حدود 3 هزار ناشر داخلی و خارجی بیش از398 هزار عنوان کتاب را عرضه می‌کنند. در این نمایشگاه 4500 غرفه کتاب در نظر گرفته شده است و ناشران عمومی، آموزشی، دانشگاهی، کودک ونوجوان، بین المللی، عربی، ارزی و ریالی و... حضور دارند. امسال چند روزی را در نمایشگاه کتاب تهران گذراندیم تا هم نفسی از این خنکای فرهنگی استشمام کنیم و هم شما مخاطبان عزیز جیم را در جریان ریز و درشت این نمایشگاه قرار دهیم. پس با ادامه مطلب با ما همراه باشید تا از شور و شیرین‌های بیست ‌و هفتمین نمایشگاه کتاب تهران بیشتر برای شما بگوییم.
مصلی یا جایی دیگر؛ مسئله چیست؟
از همان روزهای اولی که نمایشگاه کتاب تهران بساطش را جمع و به مصلای تهران نقل مکان کرد، بحث و پیشنهاد و انتقاد بر سر محل برگزاری نمایشگاه بر سر زبان‌ها افتاد، امسال هم همین‌طور بود و چند روز مانده به آغاز نمایشگاه کتاب، بحث ها بر سر محل برپایی آن بالا گرفت و بعد از این که پیشنهادهایی همچون باغ کتاب و شهر آفتاب به عنوان پیشنهادهایی برای محل برپایی نمایشگاه مطرح شد، باز هم این مصلی بود که میزبان علاقه‌مندان به کتاب شد.
کنکوری‌ها، پایه اصلی نمایشگاه 
با مترو که وارد مصلای تهران می‌شوی، یعنی از همان درب نوزدهم بعد از چند غرفه اطلاع‌رسانی و تبلیغاتی و چندین دستگاه از آن ون‌های معروف (!) وارد محل استقرار ناشران آموزشی می‌شوی، همان‌جایی که هر سال از پر مخاطب‌ترین بخش‌های نمایشگاه کتاب است و امسال هم همین‌طور بوده تاکنون. در این بخش که به مراتب بهتر و منظم‌تر از دوره‌های پیشین ساماندهی شده است، اطلاع‌رسانی و جانمایی غرفه‌ها طوری بوده که هم پیدا کردن انتشارات مورد نظر آسان‌تر و هم از ازدحام بیش از حد مخاطبان جلوگیری شده است و کنکوری‌ها حسابی در آن جولان می‌دهند تا بتوانند کتاب‌های مورد نظرشان را از بخش‌های مختلف آن خریداری کنند. 
ناشران عمومی و غایبان بزرگ نمایشگاه
هرچند وزیر ارشاد درباره برگزاری نمایشگاه کتاب امسال، تاکید کرده بود که «تقریبا هیچ ناشری از حضور در نمایشگاه کتاب منع نشده است» اما حضور در بخش ناشران عمومی در فضای شبستان‌های مصلی و گشت‌وگذاری چند دقیقه‌ای درآن کاملاً نشان می‌داد که جای برخی انتشارات بزرگ در نمایشگاه امسال خالی است. از جمله این غایبان می‌توان به نشر «چشمه» و انتشارات «آگاه» اشاره کرد که مدتی است با مسئله توقیف دست و پنجه نرم کردند و هرچند اولی رفع توقیف شد و درباره رفع توقیف آگاه هم زمزمه‌هایی به گوش رسید اما هیچ‌کدام از این 2 در نمایشگاه امسال نبودند. البته دلیل این غیبت هم انتشار نيافتن عناوین جدید توسط این ناشران در سال گذشته عنوان شد. علاوه بر این، ناشران معروف و بزرگ دیگر نیز در فضای شبستان‌ها طوری جانمایی شده بود که از محل ورود بازدیدکنندگان به بخش ناشران عمومی، در انتهای شبستان‌ها قرار می‌گرفتند و همین موضوع سردرگمی زیادی برای برخی مخاطبان به همراه داشت. هم‌چنین عرضه نكردن مستمر عناوین جدید توسط برخی از همین انتشارات معروف نیز موضوع بحث بسیار از بازدیدکنندگان بود؛ یحیی رفوگران یکی از همین بازدیدکنندگان در چهارمین روز از برگزاری نمایشگاه کتاب در این زمینه گفت: «برای خرید عناوین جدید انتشارات امام و نشر امیرکبیر به غرفه این 2 انتشارات مراجعه کردم اما جالب این بود که هر 2 عناوین جدیدی برای ارائه نداشتند و وقتی دلیل را جویا شدم اعلام كردند که عناوین جدید از ابتدای نمایشگاه تا کنون به اتمام رسیده است!»
ناشران کودک و نوجوان؛ پرطرفدار اما پرنقص
از دیگر غرفه‌های پرطرفدار نمایشگاه کتاب امسال بخش ناشران کودک و نوجوان بود که این روزها به شدت مورد استقبال بازدیدکنندگان قرار گرفته است، البته این استقبال در روزهای تعطیل و حضور خانواده‌ها در نمایشگاه کتاب بیشتر می‌شد. با وجود همین ظرفیت بالقوه در زمینه جذب مخاطب اما جانمایی این بخش از نمایشگاه به دلیل انتخاب دورترین قسمت از مصلی و پیمودن مسیری طولانی برای رسیدن به آن، طوری بود که هم خانواده‌ها را در پیمودن این مسیر و رسیدن به این غرفه‌ها دچار مشکل می‌کرد و هم انگیزه کودکان و نوجوانان را کور می‌کرد. البته از جمله دیگر نقایص این بخش از نمایشگاه می‌توان به وجود برخی غرفه‌های بی‌فایده و بی‌هدف و البته ارائه برخی آثار بی‌ربط به حوزه کودک و نوجوان اشاره کرد.
ناشران خارجی؛ کاهش آثار و بدهی که روی دست نمایشگاه ماند
یکی از اتفاق‌های خوبی که امسال رخ داد انتقال بخش ناشران خارجی به داخل فضای مصلی بود. بخش ناشران خارجی در نمایشگاه سال گذشته به بیرون از مصلی منتقل شده بود، اما امسال ناشران خارجی در بخش جنوبی مصلی مستقر شدند که امکان دسترسی به غرفه‌های آن‌را برای علاقه‌مندان آسان‌تر می‌کرد. از جمله مسائلی که در مورد بخش ناشران خارجی نمایشگاه بیست و هفتم مطرح شد که البته به گفته غرفه‌داران آن، امسال با استقبال بیشتری همراه بوده است، بحث کاهش آثار جدید خارجی به دلیل وجود برخی تحریم‌ها است که تامین منابع مالی برای خرید منابع جدید را دچار مشکل کرده بود. هرچند امسال هم ناشران بسیاری از کشورهای آلمان، فرانسه، ترکیه، ژاپن، ونزوئلا، مکزیک، روسیه ، قطر، سوریه، کویت ، عمان، لبنان، آذربایجان، ارمنستان و چین در این نمایشگاه حضور دارند. اما به جز این، بحث یک بدهی ۶ میلیون یورویی به ناشران خارجی از نمایشگاه بیست وچهارم کتاب هم در این روزها شنیده شد که عده‌ای آن را مانعی برای حضور کامل‌تر ناشران خارجی در نمایشگاه امسال می‌دانستند هرچند وزیر ارشاد این بدهی را مانعی بر سر راه شرکت ناشران خارجی در نمایشگاه امسال ندانسته است.
نظرات کاربران
کد امنیتی