بزرگان معاصر به روایت دوربین
مروری بر آثار شاخصی که درباره نامداران تهیه شده است

بزرگان معاصر به روایت دوربین

نویسنده : احسان رحیم زاده

فیلم‌ها و سریال‌هایی که سراغ شخصیت‌های واقعی می‌روند آثار پرسر و صدایی هستند. این آثار خیلی زود مشهور می‌شوند و به سرعت گروه‌های موافق و مخالف پیدا می‌کنند، به خصوص اگر شخصیت محوری آن‌ها یک قهرمان ملی و آن هم از زمان معاصر باشد که خیلی‌ها او را به یاد می‌آورند و بسیاری از نزدیکانش هم در قید حیات هستند. فرض کنید یکی از فوتبالیست‌های مشهور 120 سال دیگر جان به جان آفرین تسلیم کند و قرار باشد کارگردانی سریالی از زندگی‌اش بسازد. احتمالا بازماندگانش توقع دارند در جریان همه مراحل نگارش فیلم‌نامه و تصویربرداری قرار گیرند. بعد از آن‌که فیلم پخش شد تمام فوتبالیست‌ها و مربیانی که با او کار کرده‌اند می‌خواهند درباره جزئیات سریال اظهارنظر کنند و در مورد اغراق‌هایی که در فیلم برای جذاب‌تر شدن اثر در ماجراها و شخصیت‌ها اعمال شده است واکنش نشان بدهند که اصل ماجرا این بود و... و مشکل این‌جاست که ممکن است به اندازه همه آدم‌ها برداشت‌های متنوع وجود داشته باشد. وسواس اطرافيان و هواداران شخصيت‌هاي برجسته و كم كار سينما و تلويزيون در معرفي شخصيت‌ها به معدود آثار توليد شده هم بيش‌تر از فرم و محتوا بابت جنجال‌ها مورد توجه باشند و بزرگان مهجور بمانند. اکران فیلم «چ» و واکنش‌های فراوان نسبت به آن بهانه‌ای شد برای بررسی فیلم و سریال‌هایی که درباره شخصیت‌های چند دهه اخیر ساخته شده است. 


واکنش‌های خانوادگی

زمانی که سریال «شهریار» ساخته شد «مريم بهجت‌ تبريزي» فرزند استاد شهريار گفت: «اعلام مي‌كنم آن‌چه به عنوان سريال شهريار از شبكه 2 پخش شده، ارتباطي با زندگي شاعر بلند‌آوازه ايراني، شهريار نداشته است.» اشکالاتی هم که ایشان از سریال می‌گرفت جزئی و کم‌اهمیت بود. مثلا این که مادرش سکته مغزی کرده و در سریال نشان داده شده که او در بیمارستان از دنیا رفته است! خانواده شهید تندگویان وزیر نفت هم به مناسبت پخش سریال «جاودانگی» نامه‌ای گلایه‌آمیز منتشر کردند که: «آنچه در سریالی به عنوان جاودانگی از شخصیت و راه و مشی این شهید گفته شده، متاسفانه هیچ سنخیتی با او نداشته و خیال پردازی دست‌اندرکاران تدوین آن است که متاسفانه به افسانه و کابوس موجودی خیالی بیشتر می‌ماند تا زندگی شهید تندگویان.»


شوق پروازی ضعیف 

در این حوزه سریال «شوق پرواز» را می توان یک استثنا محسوب کرد. سریال ناموفقی که زندگی پرفراز و نشیب شهید بابایی را روایت می‌کرد و رضایت خانواده این شهید بزرگوار را هم در پی داشت. این رضایت محصول تعامل خوب خانواده شهید با سازندگان سریال بود. دختر شهید بابایی در این سریال نقش واقعی خودش را بازی می‌کرد و بخش‌هایی از سریال در خانه واقعی شهید ساخته شده بود. با توجه به این که کارگردان زمان زیادی را در اختیار داشت توانست مراحل مختلف زندگی شهید بابایی همچون کودکی، ازدواج، آموزش خلبانی، سفر به خارج کشور برای تحصیلات و شهادت را به‌صورت مشروح به تصویر بکشد اما نتیجه کار دل‌چسب نبود، به خصوص آن‌که از ایده تکراری روایت موازی حضور یک محقق و تحولش در نتیجه تحقیق در زندگی یک شهید استفاده شده بود. 


اثری خاطره‌انگیز برای دهه شصتی‌ها 

سریال خاطره‌انگیز «سیمرغ» هم در سال ۷۶ درباره شهیدان «محمدعلی شیرودی» و «احمد کشوری» خلبانان شهید، به کارگردانی «حسین قاسمی جامی» پخش شد که توانست مخاطبان زیادی را پای تلویزیون بنشاند و در کسب رضایت خانواده این شهیدان هم توفیق زیادی داشت. در آن مقطع نفس تهیه یک سریال بی‌ادعا و تلاش برای معرفی شهدا چنان موضوعیتی داشت که شخص یا گروهی دنبال سهم‌خواهی و ذکر ایرادهای متعدد از آن نباشد. 


شخصیت‌های آشنای سال‌های نزدیک

در بین فیلم‌ها و سریال‌های تاریخی، شخصیت‌های قبل از انقلاب بیشتر دستمایه کار قرار گرفته‌اند تا شخصیت‌های ۴-۳ دهه اخیر. محمد مطیع يكي از ركوردداران ايفاي نقش‌هاي سياسي محسوب مي‌شود که نقش افرادی چون ميرزا آقاخان نوري (سريال اميركبير)، اردشير ريپورتر (عمارت فرنگي)، اتابك (سال‌هاي مشروطه) و ميرزا ابوالقاسم فراهاني (تبريز در مه) را بازی کرده است. کارگردانان در میان شخصیت‌های بعد از انقلاب بیشتر به سراغ قهرمانان دفاع مقدس رفته‌اند. شهدا و رزمندگان گاه در حاشیه یک داستان حضور داشته‌ و گاه بهانه ساخت یک اثر  بوده‌اند. 

فرماندهان فراموش نشدنی دفاع مقدس

جواد اردکانی در 2 فیلم آخرش زندگی دو شهید مشهدی را برای روایت برگزید و در فیلم‌های «به‌کبودی یاس» و «شور شیرین» به ترتیب جنبه‌های مختلف زندگی شهید برونسی و شهید کاوه را زیر ذره‌بین برد و در حد انتظار تصویری ملموس از فداکاری‌های این دو شخصیت ارائه كرد که از قرار، مورد توجه خانواده‌های این 2 شهید هم قرار گرفت. در مستند «آخرین روزهای زمستان» زندگی یکی از فرماندهان جوان سال‌های جنگ یعنی شهید حسن باقری را شاهد بودیم. البته این اثر شگفت‌انگیز به سراغ هم رزمان شهید همچون محسن رضایی و حاج احمد متوسليان هم رفت و حضور آن‌ها را در ماجرای فتح خرمشهر به تصویر کشید. توفیق این مجموعه به حدی بود که بسیاری از بینندگان تصور می‌کردند، تصاویر آن آرشیوی است در حالی که ماجرا‌ها با حضور نابازیگران بازسازی شده بود.


فیلم و سریال‌هایی که هنوز ندیدیم

در جشنواره فیلم فجر 2 سال گذشته فیلم «زیباتر از زندگی» اکران شد. فیلمی به کارگردانی «انسیه شاه‌حسینی» که درباره زندگی «شهید علم‌الهدی» بود. هم اکنون «جمال شورجه» ساخت سریال «مسیح کردستان» درباره «شهید بروجردی» را برعهده گرفته است که البته با توجه به مشکلات مالی صدا و سیما معلوم نیست این پروژه کی به سرانجام برسد. در بین شخصیت‌های سیاسی باید به فیلم اکران نشده «فرزند صبح» اشاره کنیم که در آن عبدالرضا اكبري نقش امام خمینی (ره) را ایفا کرد. انتخاب هديه تهراني و محمدرضا شريفي‌نيا براي اجراي نقش‌هاي دايه و پسر حضرت امام (ره) نیز از نکات قابل توجه این فیلم بود. اما در بین همه شخصیت‌های آشنا، شهید چمران فرصت بیشتری برای حضور در قاب تصویر پیدا کرده است. علاوه بر فیلم «چ» در لحظاتی از سریال «راستش را بگو» و پیش از آن «سیمرغ» نماهایی از چهره این شهید را دیدیم. هم اکنون جلیل سامان نیز مشغول ساخت سریالی با عنوان شهید چمران است که این سریال هم در مرحله انتخاب بازیگر قرار دارد.

نظرات کاربران
کد امنیتی
r_jafarpour
r_jafarpour
٩٣/٠٢/١٠
٠
٠
ممنون.
پربازدیدتریـــن ها
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌و‌گو با «ساراسادات خادم‌الشریعه»

در آن لحظه به نتایجم فکر نکردم

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨
چهره هفته

جینگولک بازی غربی‌ها

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨

دشواری نداریم

٩٥/٠٩/١٨

چرخه‌ تبدیل پراید

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
اینترنت و سر و شکل جدیدی که به بازار کالا و خدمات ایران داده است

#تقابل_مدرنیته_سنتی

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

خلاق‌های اینستاگرامی

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
نکاتی خواندنی درباره برترین بازیکن فوتسال آسیا در سال‌های 2014 و 2016

موفرفری خوش‌تکنیک!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨