برای مسافر پاریز تا پاریس که در تهران آرام گرفت
یادداشت

برای مسافر پاریز تا پاریس که در تهران آرام گرفت

نویسنده : ملیحه جهانبخش

گاهی آن‌قدر دیر سراغ نوشتن از برخی بزرگان می‌رویم که ‌فعل‌های زمانِ حالِ حضورشان، ماضی شده است و واژه ناباورانه «مرحوم» پیش از نام‌شان نشسته است... یاد کردن از استادی که خود با طنزی شیرین در یکی از گفت وگوهایش از تجلیل‌های دوره ۸۰ سالگی گله می‌کند که: «مخلص دلم می‌خواهد هنوز چند سالی زنده بمانم... چون تقریبا به تجربه رسیده است که این سال‌ها از هر کس تجلیل کرده‌اند ـ اندکی بعد ترک دنیا گفته است.» 

و این طنز، تلخی خود را 5 فروردین 93 به ما چشاند. استاد پاریزی به گفته خود «ساکن ساده دل کوی امیرآباد بود» زاده کوهستان پاریز در شمال سیرجان. تحصیلات ابتدایی‌اش را هم در محضر پدر، حاج آخوند پاریزی و هم در مدرسه پاریز تا ششم سپری کرد. سال 1320 بود که در دانشسرای کرمان ادامه تحصیل داد و ۵ سال بعد راهی تهران شد و سال 1326 تحصیل در رشته تاریخ را آغاز کرد و در همین رشته موفق به کسب دکترای تاریخ شد.

از سال ۱۳۳۸ با مدیریت مجله داخلی دانشکده ادبیات در دانشگاه تهران کار خود را آغاز کرد و تا سال ۱۳۸۷ استاد تمام‌وقت آن دانشگاه بود.

در سال‌های تحصیل در دانشسرای مقدماتی یکی از معروف‌ترین آثار خود به نام«پیغمبر دزدان» را در کرمان منتشر کرد که تا سال 1388 هفده بار به چاپ مجدد رسید و چنان که در خاطرات خود می‌گوید آنچه طبع او را متمایل به نوشتن کرد، دیدن جرايد و مجله‌هایی مانند «آینده»، «مهر» و «حبل المتین» در پاریز بود. در دوران دبستان طبع‌آزمایی خود را با نوشتن مجله‌ای به نام «ندای پاریز» آغاز کرد. مجله‌ای با ۳-۲ مشترک که خوش‌حساب‌ترین آن‌ها معلمش مرحوم سیداحمد هدایت‌زاده پاریزی بود که 12 شماره از این مجله را در یک سال از شاگردش به قیمت دو و نیم قران خرید و خواند! سال‌ها بعد نیز مقاله‌ای را به نام «تقصیر با مردان است نه زنها» در بیداری کرمان به چاپ رساند و پس از آن‌که توانایی ترجمه متون عربی را در خود دید برای روزنامه خاور (همکاری با مطبوعات تهران) کار ترجمه را آغاز کرد و قبل و بعد از انقلاب در مطبوعات قلم زد.

استاد پاریزی وقایع تاریخی بسیاری را در زمان حیات خود شاهد بود، جشن لغو امتیاز نفت، عبور کوکبه رضاشاه، ملی شدن نفت، عبور تانک سپهبد زاهدی، تعطیلی پاریس و تشییع جنازه مارشال دوگل، پیروزی انقلاب اسلامی و به خاک کشیدن مجسمه شاه و درک سال ۲۰۰۰ میلادی که درباره آن گفت: «صد تا مورخ دیگر آرزوی آن را به گور بردند. همه این‌ها حوادثی است که اگر بیهقی می‌خواست تنها یکی از این‌ها را در مدت عمر خود مشاهده کند برای دیدن هر یک 1000 سال می‌بایست انتظار بکشد.»

استاد پاریزی در طول عمر با برکت خود آثار بسیاری به جا گذاشت، که اغلب آن‌ها درباره کرمان است. تعدادی از این آثار عبارت است از:

راهنمای آثار تاریخی کرمان، دوره مجله هفتواد، تاریخ کرمان، سلجوقیان و غز در کرمان، فرماندهان کرمان، جغرافیای کرمان، گنجعلی خان، وادی هفت واد، تاریخ شاهی قراختائیان، تذکره صفویه کرمان، صحیفه الارشاد (پایان صفویه)، مجموعه هفتی (سبعه ثمانیه): خاتون هفت قلعه، آسیای هفت سنگ، نای هفت بند، اژدهای هفت سر، کوچه هفت پیچ، زیر این هفت آسمان، سنگ هفت قلم ، هشت الهفت، یادبود من (مجموعه شعر)، ذوالقرنین یا کوروش کبیر (ترجمه)، یاد و یادبود (مجموعه شعر)، محیط سیاسی و زندگی مشیرالدوله، تلاش آزادی، شاه منصور، سیاست و اقتصاد عصر صفوی، اخبار ایران از ابن اثیر، از پاریز تا پاریس، شاهنامه آخرش خوش است، حماسه کویر و... .

سرانجام این نویسنده، پژوهشگر، شاعر، موسیقی پژوه و استاد بازنشسته دانشگاه تهران 5 فروردین ماه 93 درگذشت و اصحاب تاریخ و فرهنگ و دوستدارانش را به سوگ خود نشاند.

نظرات کاربران
کد امنیتی