کي‌شيطون،کي‌فرشته؟!
گفت‌وگو با حجت‌الاسلام هادي مصباح‌الهدي پيرامون شيطان و فرشته

کي‌شيطون،کي‌فرشته؟!

نویسنده :

بچه که بوديم يک‌بند توي گوشمان مي‌خوانند؛ «حواست باشه شيطون گولت نزنه دروغ بگي»، «اگه شيطون بره زير جلد آدم، اون‌وقت گناه به دهنش مزه مي‌کنه!»، «خدا دو تا فرشته گذاشته روي شونت که مراقبت باشن». درست همين وقت‌ها بود که از دار زدن عروسک خواهرمان به نرده‌هاي حياط، خفه کردن جوجه‌ زردمان در آب حوض، خوردن چند قلپ آب دور از چشم مادر و شکستن روزه کله‌گنجشکي‌مان، حسابي عذاب وجدان مي‌گرفتيم. آن فرشته‌ها و شيطان‌هايي را که بزرگ‌ترها مدام پيش رويمان قطار مي‌کردند هيچ‌وقت به‌ چشم نديديم اما چيزي توي دلمان بود که مي‌گفت: موازي با اين جهان، عالم ديگري هم هست. عالمي که يکي از ساکنانش وقت عبور از عرض خيابان هواي ما را دارد، وقتي نماز را اول وقت اقامه مي‌کنيم، پشت سرم به ما اقتدا مي‌کند. از آن طرف ديگراني هم در همان جهان ساکنند که دست گرمشان را مي‌کشند به سرمان وقتي چشم دوخته‌ايم به نامحرم يا نمک و روغن غذايي را که آلوده به حرام است، زياد مي‌کنند تا مزه‌اش حالاحالاها زير دندانمان بماند. خلاصه اين‌که در دنيايي زندگي مي‌کنيم که ساکنانش خيلي بيشتر از آن‌چه هستند به‌چشم مي‌بينيم. فرشتگان و شياطين ديگر همسايگان ما در اين جهان‌اند که همواره نسبت به آن‌ها کنجکاو بوده‌ايم. اين شب‌ها و روزها که سر و کارمان با آسمان بالاي سرمان بيشتر است، فرصت را غنيمت ديده‌ايم تا ابهامات‌مان را در خصوص اين موجودات رفع و رجوع کنيم. براي همين منظور هم سراغ کتاب‌هايي رفتيم که دود‌چراغ خورده‌ها نوشته‌اند و هم با اهل فن به گفت‌وگو نشستيم.

سيماي فرشتگان

آن‌ها مجردند و مثالي!
«فرشتگان موجوداتي مجرد از ماده هستند.» اين آغاز صحبت‌هاي حجت‌الاسلام و المسلمين هادي مصباح‌الهدي مسئول حلقه‌هاي تربيت محقق و مبلغ ديني دفتر تبليغات اسلامي، در پاسخ به اين سوال است که سيماي فرشتگان چگونه توصيف شده؛ «برخي از آن‌ها داراي تجرد عقلي هستند لذا ماده و خصوصيات ماده مثل شکل و رنگ را ندارند و برخي هم مثالي هستند. ولي در هر حال فرشته از داشتن زمان و مکان و حرکت به معني خروج از قوه به فعل منزه است. اما به‌مثابه روح انسان که مجرد است و وقت خواب مقداري از آن بدنش جدا مي‌شود، پس در نتيجه قادر به سير در عالم است، وراي عالم ماده قرار مي‌گيرند.»

از طرف ديگر فرشتگان داراي وجه مثالي نيز هستند، به اين معنا که اين تمثل به معناي تجسد و مادي شدن نيست، بلکه به اين معناست که آن‌ها به صورت‌هاي مثالي تجلي مي‌يابند. پس تمثل به معناي به لباس انساني و جسماني درآمدن نيست بلکه متمثل به صورت‌هاي مثالي شدن است. تصوير کليشه‌اي فرشتگان در ذهن ما، موجوداتي سفيد‌پوش با بال‌هاي بزرگ هستند. بعضا هم جايي در کتاب‌ها خوانده‌ايم که مراتب آن‌ها به تعداد بال‌هايشان است. اين‌که مثلا دو يا سه ‌باله باشند، تفاوت زيادي دارد با فرشته مقربي که 600‌ بال دارد. اما حجت‌الاسلام و المسلمين مصباح توضيح مي‌دهد که اين‌ها ساخته و پرداخته قوه تخيل است و مراتب فرشتگان براساس مقام و تقرب آن‌هاست و فرشتگاني هم‌چون عزراييل، جبراييل، ميکاييل و... در دستگاه خداوند رتبه‌اي به مراتب والاتر دارند، آن‌گونه که ماموريت‌هاي خطير خداوند به آنان واگذار مي‌شود.

انواع فرشتگان

از حاملان عرش تا ماموران عذاب
آن‌طور که در متون مختلف آمده فرشتگان وظايف مختلفي دارند که البته همين وظايف آن‌ها را در دسته‌هاي مختلفي قرار مي‌دهد. قرآن اشاره‌هاي کوتاهي به اين وظايف داشته است:

گروهي حاملان عرشند.(حاقه،۱۷)/ گروهي مدبران امرند.(نازعات،۵)/ گروهي مأمور قبض ارواحند.(اعراف،۳۷)/ - گروهي مراقب اعمال بشرند.(انفطار،۱۰تا۱۳)/ گروهي حافظ انسان از خطرات و حوادث‌اند.(انعام،۶۱)/ گروهي مأمور عذاب و مجازات اقوام سرکش‌اند.(هود،۷۷)/ گروهي مؤمنان را در جنگ‌ها ياري و کمک مي‌کنند.(احزاب،۹)/ گروهي مبلغان وحي و آورندگان کتب آسماني براي انبيا هستند(نحل،۲)/.

اين کارشناس مذهبي در توضيح وظايف فرشتگان مي‌گويد: خداوند براي آن‌ها وظايفي متفاوت تعريف کرده است. آن‌ها اگرچه نمي‌توانند جز آن‌چه بر عهده‌شان گذاشته شده، اقدام ديگري صورت دهند اما داراي عقل و شعور بوده و مطيع امر خداوندند. گروهي‌شان به ذکرگويي مشغول‌اند و عده‌اي‌شان هم سرگرم ثبت و ضبط اعمال آدمي. نکته ديگر در خصوص اين مخلوقات شمار آن‌ها است. آن‌طور که اشاره شده، تعداد آن‌ها به قدري زياد است که قابل مقايسه با تعداد انسان‌ها نمي‌باشد. مصباح بر اين موضوع صحه مي‌گذارد و مي‌گويد: فرشتگاني خلق شده‌اند که هرکدام‌شان به وقت باران، يک قطره از آن را بر زمين فرود مي‌آورند.
ويژگي‌هاي فرشتگان

نه آب مي‌نوشند، نه غذا مي‌خورند!

شايد برايتان جالب باشد بدانيد، آن موجودات سفيدپوش که آن‌ها را بارها در تخيلات‌مان با بال‌هاي سفيد و لباس‌هاي آراسته تصور کرده بوديم، نه غذا مي‌خورند نه آب مي‌نوشند و نه حتي براي خود زوج يا زوجه‌اي دست و پا مي‌کنند. همه اين‌ها را مي‌توان از حديثي از حضرت صادق(ع) دريافت؛ «فرشتگان غذا نمي‌خورند و آب نمي‌نوشند و ازدواج نمي‌کنند، بلکه با نسيم عرش الهي زنده‌اند.» از سوي ديگر به بيان امير مؤمنان(ع): «در فرشتگان نه سستي است نه غفلت و نه عصيان... خواب بر آن‌ها چيره نمي‌شود و عقل آن‌ها گرفتار سهو و نسيان نيست. بدن آن‌ها به سستي نمي‌گرايد و در صلب پدران و مادران قرار نمي‌گيرند.»
کمي از شياطين

همه فرزندان ابليس!

اما شيطان يا همان جن در اين صحنه، نقش مخالف‌خوان را دارد. او همين حالا گوشه ميداني بساط فريب‌اش را پهن کرده و به مردم بخل، حسد، خشم، ريا، دروغ و... مي‌فروشد.

«به تعداد آدم‌ها راه براي وسوسه و فريب از سوي شيطان وجود دارد.» اين جمله را حجت‌الاسلام و المسلمين مصباح‌الهدي مي‌گويد تا بدانيم که نقطه مقابلي هم هست براي همه آن راه‌هايي که به‌شمار انسان‌ها براي رسيدن به خدا وجود دارند؛ «بر همين اساس او هر روز فريب‌هاي تازه‌اي از آستين درمي‌آورد اما اغلب ما با همان ابتدايي‌ترين ابزارهاي او به دام مي‌افتيم. شيطان زاد و ولد دارد. فرزندان او در تمام عالم به کار مشغول‌اند. شياطين هم هم‌چون فرشتگان مراتبي دارند. نمونه‌هاي کوچک‌تر آن‌ها ماموريت‌هاي پيش‌پا افتاده را بر عهده دارند و شيطان اعظم براي هر کاري اقدام نمي‌کند.»

او اين موجودات خبيث را در دو نوع شيطان و ابليس تقسيم مي‌کند و توضيح مي‌دهد: «ابليس همان رانده شده از بهشت است و شيطان مي‌تواند من و شما باشيم که دل‌مان را دست او داده‌ و تبديل به ابزار وي براي فريب ساير افراد شده‌ايم.»

آنچه شيطان در چنته دارد

ديگ آش شيطان براي جاهلان
اما ابزار شيطان براي فريب متفاوت است. به گفته حجت‌الاسلام والمسلمين مصباح در توضيح نحوه نفوذ شيطان به قلب آدم‌ها مي‌گويد: شيطان ابزار اجباري براي ارتکاب به گناه ندارد و تنها سلاحش فريب و وسوسه است. مثلا فردي که در تنگنا مالي قرار دارد را با اين توجيه که دزدي در موقعيت فعلي کار خطايي نيست و با ارائه دلايل و برهان‌هاي متعدد راضي مي‌کند و آن‌ها که غافلند به گناه مبتلا مي‌شوند.

او نقطه ضعف ديگر آدمي را جهل عنوان مي‌کند. ضعفي که شيطان آن را با چاشني غرور آغشته کرده و ديگ آش پر و پيماني براي جاهلان پرادعا بار مي‌گذارد.

فرشته و شيطان در اين روزها

تا صبح بر اين شب سلام!
اين کارشناس مذهبي در ادامه به حال و احوال اين روزهاي فرشتگان و شياطين اشاره‌اي دارد و مي‌گويد: «در ماه پر برکت رمضان دست و بال شياطين بسته است. يعني آن‌ها قادر به فريب آدمي نيستند. تنها وقتي فردي از روي اراده دست به گناه بزند، بندها از آن‌ها گشوده مي‌شود. به همين واسطه است در اين روزها ممانعت از وسوسه‌ها کار ساده‌تري است. در نقطه مقابل، در اين ماه فرشتگان ماموريت جديدي دارند و آن شمارش نفس‌هاي روزه‌داران است.»

حجت‌الاسلام و المسلمين مصباح گوشه‌ چشمي هم دارد به شب قدر که در آن اندازه عبادت‌ها هزاربرابر مي‌شوند؛ «در اين شب يک لحظه، وسعت يک‌سال و حتي يک عمر را دارد. باران رحمت در اين شب بر سر مومنان جاري است و شمار فرشتگان بر روي زمين هم در قامت هزار برابري عبادات و ارزش‌هايشان بيشتر است. فرشتگاني که تا صبح بر اين شب سلام مي‌فرستند.»

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

خلاق‌های اینستاگرامی

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨
گپی با قربان محمدپور کارگردان سلام بمبئی که فیلمش رکورد فروش در روز اول اکران را زد

سینمای من جشنواره‌ای نیست، برای مردم است

٩٥/٠٩/١٨