فوتبال و فوتبالی‌ها در قاب جادویی
مروری بر نقش‌آفرینی فوتبالیست‌ها و آثــــــــــاری که درباره فوتبال تهیه شده است

فوتبال و فوتبالی‌ها در قاب جادویی

نویسنده : سید مصطفی صابری

این‌روزها سریال «پژمان» با بازی پژمان جمشیدی بازیکن سابق پرسپولیس و تیم ملی و فیلمنامه برادران قاسم‌خانی از شبکه 3 در حال پخش است و خیلی‌ها را هم غافلگیر کرده است، البته این غافلگیری بیشتر از آن‌که مربوط به جذابیت داستان و... باشد مربوط است به بازی‌های خوب فوتبالیست‌های قدیمی مثل خود پژمان جمشیدی، بهروز رهبری‌فرد، محمد محمدی و... چرا که تا حالا حضور فوتبالیست‌ها در عرصه بازیگری به‌خصوص در کشور ما جز شکست و اجرایی کاریکاتوری نتیجه‌ای نداشت، به هر حال به بهانه این سریال رفتیم سراغ فیلم‌ها و سریال‌های فوتبالی و فوتبالی‌هایی که در سینما و تلویزیون ظاهر شده‌اند. 

حالا چرا فوتبالیست‌ها؟

فوتبالیست‌ها چهره‌های شناخته و محبوبی در هر جامعه هستند و طبیعی است که حضورشان در یک اثر سینمایی یا تلویزیونی تضمین‌کننده پر مخاطب بودن آن باشد، در عین حال گاهی فوتبالیست‌ها بعد از پایان دوران فوتبالی دوست ندارند از فضای شهرت و انگشت‌نما بودن فاصله بگیرند برای همین خودشان به سمت بازیگری می‌روند؛ البته در همه دنیا ستاره فوتبال بودن لازمه ورود به سینما نیست و داشتن شخصيتي خاص در زمین و خارج از مستطیل سبز و از همه مهم‌تر داشتن اندک استعدادی در این زمینه بسیار ضروری است، یعنی یک فوتبالیست برای بازيگر شدن به جز موارد فنی فوتبال باید در همه ابعاد سوپراستار باشد تا بازیگر شود.

 

یاغی منچستر، موفق‌ترین

در دهه 90 میلادی ستاره‌های بسیاری در فوتبال دنیا می‌درخشیدند مثل مارادونا، ماتئوس، فان باستن، باجیو و... اما بدون شک مشهورترین فوتبالیستی که در زمینه سینما بسیار فعال و موفق است کسی نیست جز «اریک کانتونا» ستاره فرانسوی منچستر که از نظر فنی و افتخارات چند پله‌ای از ستاره‌های یاد شده عقب‌تر بود، اما از روزی که در 31 سالگی و خیلی زودتر از آن‌چه تصور می‌شد از فوتبال خداحافظی کرد جذب بازیگری شد، اوایل در فیلم‌های تبلیغاتی بازی می‌کرد اما چنان استعدادی از خود نشان داد که جذب فیلم‌های بلند و حتی خاص شد که مشهورترینش «به دنبال اریک» بود که در جشنواره‌های زیادی هم موفقیت‌هایی را کسب کرد و نشان داد ستاره بداخلاق منچستر بی دلیل در سینما ماندگار نشده است. در این بین چهره خشن و رفتار کاریزماتیک کانتونا در این موفقیت بی تاثیر نبود. 

 

یک برگردان سینمایی

هر چه‌قدر مارادونا در فوتبال محبوبیت کسب کرد پله ستاره معروف فوتبال برزیل عناوین را درو کرد، فتح جام‌های جهانی، عنوان بهترین بازیکن قرن و بعد هم ورود موفق به عرصه سیاست با وزیر شدن در کابینه دولت، پله یک حضور موفق هم در سینما داشت که به‌طور حتم فیلمش را دیده‌اید، «فرار به سوی پیروزی» که ماجرای مسابقه فوتبال در یک اردوگاه آلمانی در جنگ جهانی دوم بود، بین دو نیمه اسرای این اردوگاه فرصت فرار دارند اما ترجیح می‌دهند به بازی برگردند تا تیم آلمان را شکست دهند. قیچی برگردان معروف پله در پایان فیلم خیلی جذاب بود، در این فیلم چند فوتبالیست معروف دیگر هم حضور داشتند و اين فیلم بارها از تلویزیون کشورمان پخش شده است.    

 

 بازیکن غیرمشهور و بازیگر مشهور

بین تمام فوتبالیست‌ها هیچ کس به اندازه «وینی جونز» مدافع خشن لیگ برتر انگلستان در سینما حضور نداشته است، جونز در دوران فوتبالی‌اش بیشتر به خاطر خشونت مهار نشدنی و اخراج‌های متعددش مشهور بود تا توانایی‌های فنی و در کل ستاره محسوب نمی‌شد چه رسد به سوپر استار فوتبال! اما با حضور در فیلم‌های «قاپ زنی»، «سفر اروپایی» و... در سینما چهره شد و حالا بیشتر از 50 فیلم بازی کرده است، نکته جالب در مورد وینی جونز این است که او حالا میهمان سینما از دنیای فوتبال نیست و یک جورهایی در سینما صاحب‌خانه شده است. 

 

حضور ناموفق کهکشانی‌های رئال

یک ستاره انگلیسی به نام سانتی از لیگ برتر به لالیگاي اسپانیا آمده تا در رئال مادرید بازی کند، این بود Mp3  فیلم‌های گل 1و2 که ستاره‌هایی مثل زیدان، بکهام، رائول و رونالدو در آن حضور داشتند آن‌هم در نقش خودشان اما بدون هیچ دیالوگی، در این فیلم ما ستاره‌های را می‌دیدیم که فقط در زمین بازی می‌کردند، البته بسیاری از صحنه‌های این دو فیلم از بازی‌های رئال قیچی و در فیلم گنجانده شده بود و مربوط به روزهایی بود که رئال حسابی کهکشانی بود اما فیلم برخلاف تصور چندان موفق نبود که دلیلش را باید در محوری نبودن ستاره‌ها در خط اصلی داستان جست‌وجو کرد. 


به سوی شعار

حالا که یک سریال درباره فوتبال و فوتبالی‌ها در حال پخش است، بد نیست نگاهی هم به سریال‌هایی که قبلاً با این مضمون ساخته شده بیندازیم. اولین سریال فوتبالی تلویزیون پس از انقلاب «به سوی افتخار» بود که فیلم‌نامه‌اش را داریوش ارجمند نوشته بود، سریالی که به شدت شعاری بود و صحنه‌های فوتبالی‌اش هم خیلی سردستی و آماتوری ضبط شده بود طوری که وقتی یک بازیکن بر حسب فیلم‌نامه باید گل می‌زد، توپ را بر می‌داشت و بقیه هم فراموش می‌کردند باید مانع گلزنی‌اش شوند و یکراست می‌رفت گل می‌زد، در این سریال هادی خضوعی با نقش آفرینی داریوش ارجمند مربی تیمی به نام «بنیاد» بود که از زمین‌های خاکی کارش را شروع کرد و طی یکسال قهرمان جام حذفی کشور شد، در بيشتر بازی‌ها بنياد ابتدا یک گل می‌خورد و بعدش با راهنمایی‌هایی خضوعی و کاپیتانی مجید سبزی برنده می‌شد. حضور مجید سبزی، غلام فتح‌آبادی و چند فوتبالیست غیر ستاره از نکات این سریال ناموفق بود.


در مسیر حاشیه‌ها

سریال «در مسیر زاینده رود» بیشتر از آن‌که درباره متن فوتبال باشد درباره حاشیه‌های فوتبال بود، دلال فوتبالی این سریال آن‌قدر پر نفوذ بود که در فهرست بازیکنان تیم ملی و سایت فدراسیون دست می‌برد، فوتبالیست سریال هم که مجموعه‌اي از بی‌اخلاقی‌های تمام فوتبالیست‌های تاریخ بود، از قتل عمد تا خانه فساد و رشوه و .... در کل این سریال جزو نقاط ضعف کارنامه حسن فتحی محسوب می‌شد که آثاری چون «روشن‌تر از خاموشی» و «مدار صفر درجه» را ساخته بود. 

 

ارنج شیرین 

«2‌5‌3» سریالی طنز بود که به خوبی حضور تازه به دوران رسیده‌ها در مدیریت فوتبال و باشگاه‌داری، نفوذ رسانه‌های مکتوب در نتایج و نقل و انتقالات، رفتارهای ناپسند مربیان معروف و حاشیه‌های ستاره‌های فوتبالی را به چالش کشیده بود، البته تیتراژ پایانی سریال خودش با حاشیه‌ها و سوءتفاهم‌هایی مواجه شد اما در مجموع این سریال بدون ادعا موفقیت خوبی محسوب می‌شد و سرگرم کننده بود، اما شاید نبود خود فوتبالی‌ها به این اثر ضربه زد و پخش آن از شبکه‌های استانی باعث جذب کمتر مخاطب شد. 

 

ستاره‌های مستطیل سبز جلوی دوربین

استارت حضور ستاره‌های فوتبال در فیلم‌های سینمایی و سریال‌های بعد از انقلاب خیلی دیر و با بازی حمید استیلی در فیلم «فوتبالیست‌ها» زده شد، فیلمی که اسمش یادآور پويا نمايي معروف ژاپنی بود و زمانی ساخته شد که استیلی به خاطر گلزنی به آمریکا در اوج محبوبیت بود اما درست زمانی اکران شد که استیلی به خاطر درگیر با محمد نوازی در دربی معروف سرخابی‌ها محروم شده بود، بازی استیلی در این فیلم چنگی به دل نمی‌زد و بسیار مصنوعی بود، داستان هم جذابیت خاصی نداشت. در همان روزها علی پروین هم دو نقش کوتاه در فیلم‌های سینمایی بازی کرد، اولش در «فوتبالیست‌ها» و در کنار استیلی و فاطمه گودرزی و بعد از آن در کنار عابدزاده و سحر ولدبیگی در فیلم «ازدواج غیابی»، فیلمی که نقش اولش دروازه‌بان و کاپیتان تیم ملی فوتبال کشور یعنی عابدزاده بود، فیلمی که به خاطر اختلاف عابدزاده و کارگردان نیمه کاره ماند تا با تغییر داستان و بدون حضور نهایی عابدزاده تدوین و اکران شود. 

 

یک وقفه طولانی برای فوتبالیست‌ها

در همان سال‌ها که بازیکنان تیم ملی کشورمان در جام جهانی 98 در اوج محبوبیت تکرار نشدنی خود بودند، جواد زرینچه هم در فیلم «مثلث آبی» بازی کرد تا در کل راه حضور فوتبالیست‌ها در سینما بسته شود چون هم بازی فوتبالیست‌ها ضعیف بود هم فیلم‌ها چنان ناموفق از کار درآمدند که فوتبالیست‌ها دیگر حاضر نبودند از اعتبار خود برای بازی در یک هزینه کنند. تا این‌که سال‌ها بعد علی انصاریان در چند مجموعه طنز 90 شبی در نقش خودش بازی کرد و یخ ماجرا باز شد تا فرزاد مجیدی، محمد برزگر و... هم به سراغ نقش‌های کوتاه بروند. بعد از آن هم کریم باقری و آرش برهانی نقش کوتاهی در سریال «در مسیر زاینده رود» داشتند و به عیادت فوتبالیست پرحاشیه داستان آمدند. نیما نکیسا هم سال قبل در فیلم کودکانه «مامان بهروز منو زد» بازی کرد، خداداد عزیزی هم چند ثانیه در آسانسور، کنار رضا عطاران در فیلم «خوابم میاد» ظاهر شد تا نوبت به پژمان جمشیدی و سریالی رسید که این روزها حضور فوتبالیست‌ها در دنیای بازیگری را وارد مرحله جدیدی کرده است؛ اما به‌خاطر آن‌چه بعضی از فوتبالیست‌ها ارائه تصویر ناقص از زندگی خود می‌نامند، با واکنش‌هایی هم مواجه شده است.

نظرات کاربران
کد امنیتی