جدایی نی از نیستان!
جاکتابی

جدایی نی از نیستان!

نویسنده : زهیر قدسی

انگار رسم زمانه است که بعضی‌ها را بی‌خود و بی‌جهت باد کند و بعضی‌ها را که از قضا روح‌شان حتی از زمانه‌شان نیز بزرگ‌تر بوده آن‌قدر مهجور کند که حتی در مخفی‌ترین پستوهای ذهن و روح ما جایی نداشته باشند، آدم‌هایی که زندگی و زمانه‌شان و سلوک و راه‌ و رسم‌شان بدون تردید از زندگی بسیاری از مشاهیر امروزی، حرف‌های بیشتری برای گفتن دارد! این را نمی‌گویم تا خدایی ناکرده ساحت روح‌های بزرگ را در مقایسه‌ای این‌چنین، کوچک و حقیر کنم. این را می‌گویم تا روشن شود که چگونه از مفاخر خود به آسانی عبور کرده‌ایم و با مشاهیر سرگرمیم.

‌ شاید کتاب‌های زیادی درباره زندگی مفاخر ایران به رشته تحریر درآمده باشد، اما این‌که کتابی بیابی خالی از اشکالات تاریخی و ادبی، کاری است بس دشوار؛ با این همه برخی چنین باری را بر دوش کشیده‌اند،‌ معرفی استاد «عبدالحسین زرین‌کوب»، استاد تاریخ و ادب ایران که خود، قلم‌اش را و ذوق ادبی‌اش را در راه معرفی و بازشناسی ادیبان این سرزمین به کار برده است، ادعایی‌ است نه در اندازه قلم این صاحب قلم. با این همه همگان او را کمابیش می‌شناسند و نامش را شنیده‌اند و شاید نامی از آثار او را در زمینه زندگی‌نامه‌نویسی. «پله پله تا ملاقات خدا» درباره احوالات مولوی، «فرار از مدرسه» درباره غزالی، «پیر گنجه در جست‌و‌جوی ناکجاآباد» زندگی‌نامه نظامی و «از کوچه رندان» شرح احوالات حافظ شیرازی. 

 ‌«پله پله تا ملاقات خدا» که زرین‌کوب شرح برگزیدن چنین نامی را در مقدمه کتاب آورده، جستاری است به واقع تاریخی و داستانی در زندگی مولانا از آغاز تا انجام. کتابی که با وجود بستر بسیار قوی تاریخی و استفاده از منابع دست اول به هیچ روی در متن آن از ارجاعات مدام و پانوشت‌های بدقواره تحقیقی خبری نیست، باب طبع خواننده‌ای است معمولی، با این تفاوت که می‌تواند دل قوی دارد که همه آن‌چه داستان‌وار می‌خواند با وسواس یک استاد تاریخ سنجیده و بازنویسی شده است.

با این همه زرین‌کوب از آن جا که دل در گرو محققان دارد، نمی‌تواند آن‌ها را از یاد ببرد و لطف خوانش کتابی چنین را از آن‌ها بازستاند، لذا در انتهای کتاب هر بخش از داستان‌های کتاب را به منبع مورد استفاده ارجاع داده است و این البته روشی است بسیار جالب، چرا که خواننده درست درمی‌یابد حکایت تولد،‌ دیدار یا مرگ از کدام منبع یا منابع استخراج شده است. علاوه بر این پیوستی برای اهل فن تعبیه شده، از لغات و تعبیرات، عبارات عربی و نام‌ها و مطالب. زرین‌کوب در این کتاب نیز نثر منحصر به فردش را که هم بسیار زیبا و هم سهل و ممتنع است از دست نداده و از همین روی کمی باید با ادیبانه بودن نثر او ساخت. با این همه مطمئن باشید داستان‌گونه بودن کتاب بر وجهه خشک تاریخی‌اش می‌چربد، مگر نه این‌که تاریخ خود، داستان است.

نظرات کاربران
کد امنیتی