یک روایت مدرن از یک روایت مدرن!
جاکتابی

یک روایت مدرن از یک روایت مدرن!

نویسنده : زهیر قدسی

 سال 1385 از سوی انتشارات فرزان کتابی منتشر شد با عنوان «حافظ به روایت عباس کیارستمی».

 این کتاب شامل 647مصرع (نیم‌بیت) است که کیارستمی از میان 500 غزل (تقریبا) حافظ برگزیده و در 18فصل گنجانده است.

 اتفاق مهم در این کتاب شکسته شدن یک مصرع در چند سطر بود که شاید بتوان اسمش را یک روایت مدرن گذاشت. چنان‌که خود او در صفحه نخستین کتابش از «ژ.ن آرتور رمبو» به صورت یک تک‌جمله نقل کرده است که: «باید مطلقا مدرن بود.»!

 همان‌گونه که عباس کیارستمیِ کارگردان و عکاس، طرفداران خودش را دارد، حافظ نیز پس از گذشت قرن‌ها بر طرفداران خود افزوده و شکی نیست که سینه‌چاکانش از لحاظ کمیت و کیفیت بر طرفداران کیارستمی بچربد!

 انصافا همیشه قرار دادن نام خود در کنار بزرگی چون حافظ دل شیر و ایضا جگر مضاعف می‌طلبیده است!

 پس در این میان جنگی درگرفت و طرفداران حضرت حافظ به اعتراض برخاستند که چرا یک کارگردان به خود اجازه چنین گزینشی داده است!

 دور از انصاف است اگر بخواهیم حق انتخاب و انتشار گزیده-شعرها را از کسی سلب کنیم؛ چراکه هرکسی حق دارد فراخور حال خود دست به انتخاب شعرهایی از یک شاعر –حتی حافظ- بزند. اتفاقا بی‌راه نیست اگر بگوییم که انتشار این گزیده‌ها ممکن است خدمتی به ادبیات باشد، چراکه باعث یادآوری و توجه بیش‌تر به ادبیات می‌شود.

 هرکسی که با حافظ انسی داشته باشد حتما برای خودش اشعار و ابیاتی را جدا کرده و یا علامت زده، پس جای گلایه نیست. این مضمون پاسخ کیارستمی به انتقاد مخالفان خود بود و بی‌راه هم نگفته است.

 اما آن‌چه به نظر نویسنده جاکتابی جای تامل دارد این است که گویا آقای کارگردان غیر از رویکرد مدرنش، نگاه شیئی به شعر حافظ داشته و این ناروا است. چنان‌که می‌دانیم کوچک‌ترین بخش زنده غزل «بیت» است که می‌توان بدون توجه به دیگر ابیات از آن استفاده كرد. چنان‌که در مثنوی و قصیده کم‌تر چنین است. اما جناب کیارستمی با شکستن ابیات و حتی مصرع‌ها، اگر نگوییم جان را از شعر حافظ گرفته آن را لااقل نیمه‌جان کرده است!

 البته شاید این نوع گزینش نیم‌بیتی از شعر حافظ به جهان‌بینی و زاویه دید گزیننده ارتباط مستقیم داشته باشد.

 ناگفته نماند که روح مینی‌مالیسم در این زمانه فراگیر شده و این موضوع در استقبال از گزینش آقای کارگردان بی‌تاثیر نبوده‌است.

 در پایان این سوال که آیا اگر شخص دیگری غیر از آقای کیارستمی دست به چنین کاری می‌زد، حتی با کیفیتی بالاتر، تا این اندازه مورد توجه و استقبال مخاطبان قرار می‌گرفت؟!

نظرات کاربران
کد امنیتی