سیــــــنما !تـو بــه تقویـــــم بدهکــــاری...
نگاهی به برخی مناسبت‌ها که در آثار سینمايى هیچ جایی نداشته است

سیــــــنما !تـو بــه تقویـــــم بدهکــــاری...

نویسنده : وحید تفریحی

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در مناسبتی خاص دنبال دیدن فیلمی از سینمای ایران متناسب با آن مناسبت باشید اما هر چه به این در و آن در زدید و آرشیو سینمایی را زیر و رو کردید حتی یک فیلم هم درباره آن پیدا نکرده باشید؛ البته این نقصان در مواجهه با مناسبت‌هایی عادی و مواردی که غنای داستانی ندارد و در قالب سینما چندان جذابیت پیدا نمی‌کند را می‌توان امری عادی دانست اما ماجرا وقتی عجیب می‌شود و تاسف دارد که می‌بینیم مناسبت‌هایی بسیار مهم و تاریخ‌ساز که البته هم غنای داستانی دارد و هم جذابیت، در دایره سینما هیچ جایی پیدا نمی‌کند و مهجور می‌ماند و حتی یک فیلم سینمایی هم درباره آن ساخته نمی شود؛ اگر هم مورد توجه قرار می گیرد نتیجه آن به آثار شاخصی ختم نمی‌شود. مثال های زیادی در این زمینه است که در ادامه مطلب سعی می‌کنیم به مهم‌ترین آن اشاره کنیم: 


«خرمشهر» و بی‌توجهی سینما به روایت «فتح»

از جمله بدهکاری های بزرگ سینما به تقویم، ماجرای فتح خرمشهر است؛ باور کنید که تاکنون یک فیلم، تاکید می کنم، حتی یک فیلم، درباره حماسه‌ای هم چون فتح خرمشهر ساخته نشده است، البته فيلم هايي درباره خرمشهر تولید شده، اما همه آن ها روايت «اشغال» بوده است، نه روايت فتح و پیروزی که همین نکته هم خود جای سوال دارد که چرا فتح خرمشهر که داستانی قوی‌تر همراه با القای احساس غرور دارد در سینمای ایران دیده نمی‌شود و در عوض اشغال آن می‌شود سوژه فیلم سازان! البته در زمینه مناسبت‌های دفاع مقدس نمونه‌های این چنینی بسیار داریم؛ از عملیات‌های شاخص دفاع مقدس هم‌چون کربلای 4 و 5 بگیرید تا عملیات بیت المقدس یا عملیات مروارید که به دلیل افتخارآفرینی ناوچه پیکان در فلج کردن بزرگترین مراکز صدور نفت عراق، به نام روز نیروی دریایی در تقویم ثبت شد. به موارد قبلی اضافه کنید: روز ارتش و نیروی زمینی، شکست حصر آبادان، روز بزرگداشت شهدا، سالروز عملیات مرصاد و... 

 

اخم سینما به اسطوره های ملی میهنی

چند ماه پیش که آخرین فصل سریال اسپارتاکوس (رهبر جنبش ضد برده‌داری در رُم باستان) را می‌دیدم، ناخودآگاه به یاد «سورنا» افتادم؛ سردار سپاه ایران در زمان اشکانیان که تمام هیبت رُم در آن زمان را با شکست کراسوس (قاتل اسپارتاکوس و یکی از سران حکومت سه نفره رُم) شکست. سورنا در زمان پادشاهی اشک سیزدهم، سپاه ایران را در نخستین جنگ با رومیان فرماندهی کرد و رومیان را که تا آن زمان در همه جا پیروز بودند، برای اولین‌بار به سختی شکست داد. در این جنگ کراسوس قصد داشت به مانند اسکندر، ایران و هند را فتح کند اما از سورنا، سردار ایرانی، شکست خورد و خود و اغلب سربازانش کشته شدند. حالا تصور کنید چنین شخصیتی با این زندگی پر از فراز و نشیب و چنین نقطه عطفی در زندگی‌اش مورد توجه سینمای ما قرار نگرفته است. اما از آن طرف برخی کشورها از شخصیت‌هایی که زندگی شان یک دهم زندگی سورنا هم جذابیت های داستانی ندارد، اسطوره‌هایی در فیلم‌های شان می‌سازند که می‌شود پر فروش‌ترین و پر بیننده‌ترین!! در عوض ما همه همت خود را روی این جنبه ماجرا صرف می‌کنیم که محتوای آثار سخیفی چون «300» را محکوم کنیم!! 

تقویم را هم که نگاهی بیندازی پر است از روز بزرگداشت یا روز تولد چنین شخصیت‌هایی که زندگی هر کدام شان می تواند سوژه ای پربار و جذاب برای فیلم سازان سینمای ایران باشد؛ از اسطوره‌ها و بزرگان علمی ادبی همچون مولوی و خیام و ملاصدرا و ابوعلی سینا و ... که هر روز خبر مصادره یک کدام شان را توسط کشورهای همسایه می شنویم بگیرید تا اسطوره‌های ملی میهنی، همچون همین جناب سورنا و یا سردار پر افتخار سپاه هخامنشی یعنی آریو برزن که تا آخرین نفس مقابل تجاوز اسکندر به خاک ایران مقاومت کرد. حالا به چند مورد دیگر توجه کنید: روز بزرگداشت امیر کبیر، سالروز شهادت رئیسعلی دلواری مبارز تنگستانی،  که سالروز شهادتش در تقویم به نام روز مبارزه با استعمار انگلیس نامگذاری شده است. روز بزرگداشت سعدی، شیخ بهایی، حکیم فردوسی، ابوعلی سینا، زکریای رازی و ... روز شهادت آیت ا... مدرس، شهید چمران، شهید صیاد شیرازی و ...

 

مناسبت‌های خاصی که دیده نمی شود

تقویم را که ورق بزنی چشمت به مناسبت‌هایی می‌افتد که هر کدامش سوژه‌ای پروپیمان برای ساخت آثار سینمایی است. سوژه‌هایی که سینمای ما گاه ساده از کنار آن‌ها می‌گذرد اما در مقابل برای هالیوود سوژه داستانی می‌شود که آن اسکار بهترین فیلم را هم كسب مي‌كند(هرچند اسکاری سیاسی!!) در این زمینه می‌توان از ماجرای تسخیر لانه جاسوسی آمریکا نام برد؛ ماجرایی که جوانب مختلف آن به شدت ارزش‌ها و عناصر داستانی و می‌تواند در سینما وجهه جذابی به خود بگیرد اما متاسفانه باز هم با بی‌توجهی مواجه می‌شود و اثر شاخصی درباره آن تولید نمی‌شود. در تاکید بر وجود جنبه‌های مختلف این داستان می توان به فیلم ضد ایرانی «آرگو» اشاره کرد که بخشی از این واقعه را با سوء نیت به نفع آمریکا بهره‌برداری می‌کند و با تحریف‌هاي تاریخی فراوان داستانی را در قالب هنر هفتم بیان می‌کند که در جهان مورد توجه مخاطبانش قرار می‌گیرد. در حالی که ما فیلم «طوفان شن» شمقدری را داریم که جلوه‌های ویژه‌اش به برخورد 2 بالگرد پلاستیکی به هم خلاصه می‌شد. مواردی این‌چنینی در تقویم بسیار است مثل: ماجرای حمله مزدوران رضاشاه به مسجد گوهرشاد، ملی شدن صنعت نفت، روز جمهوری اسلامی و رای مردم به نظام جمهوری اسلامی، روز قدس، روز خبرنگار، کودتای 28 مرداد و... 

مناسبت‌های مذهبی و آثاری که شاخص نیست

انصافا تلویزیون را باید از لحاظ کمی در عرصه ساخت آثار مناسبتی مذهبی جلوتر از سینما دانست، هرچند از لحاظ کیفی می‌توان هر دو را در یک سطح دسته‌بندی کرد. سینما در این سال‌ها هنوز نتوانسته آثار شاخصی را برای برخی مناسبت های مذهبی تولید کند؛ ولادت امام رضا (ع) یکی از همین مناسبت هاست. البته فیلم هایی زیادی با موضوع امام رضا (ع) تولید است اما هیچ‌کدام را نمی‌توان به عنوان یک اثر شاخص و آن هم متناسب با مناسبتی هم‌چون ولادت امام رضا (ع) دسته بندی کرد. نیمه شعبان و ولادت حضرت صاحب الزمان (عج) نیز مثال دیگری در این زمینه است. به طور کلی می‌توان گفت سینمای ما هنوز نتوانسته است به شاخص‌های دقیقی برای ساخت فیلم‌های فاخر با مضمون ولادت یا شهادت اهل بیت (ع) برسد. فیلم‌هایی که در چنین مناسبت‌هایی از سیما قابل پخش باشد: ولادت امام علی (ع) و روز پدر، شهادت حضرت فاطمه زهرا (س)، مبعث حضرت رسول (ص)، ولادت حضرت علی اکبر و روز جوان

نظرات کاربران
کد امنیتی
f_moshiri
f_moshiri
٩٢/٠٦/٢٤
٠
٠
تما این بحث ها تا حدی بجاست، اما باید در نظر گرفت مخاطب سینما و سیما تفاوتهای اساسی با هم دارند. مخاطب در سینما هر فیلمی زا نمیبیند و فیلمسازان به دلایلی از جمله مسائل اقتصادی مایلند فیلمهایی بسازند که سود آور هم باشد . و واقعیت ان است که فیلمی که چنین مشخصاتی داشته باشد و با بضاعت سخت افزاری ما سودآور هم باشد بسیار نادر بوده و هست.