سخنانی که‌نگفته مشهور شدند
مروری بر ماجراها و نقل قول‌های دروغین که به بزرگان نسبت داده شده است

سخنانی که‌نگفته مشهور شدند

نویسنده : سید مصطفی صابری

در دنیای امروز که اطلاعات و داده‌ها به‌خصوص از نوع مجازی‌اش حرف اول را می‌زند، می‌بایست انتظار عواقبی چون نشر اکاذیب را هم داشت که متاسفانه در این سال‌ها به یکی از معضلات اجتماعی و حتی فرهنگی تبدیل شده است. حتماً برای شما هم پیش آمده است که ایمیلی را دریافت کرده‌اید که ماجرا، داستان و یا سخنی را به یکی از بزرگان و مشاهیر نسبت داده است و با گذاشتن نام و عکس آن‌ها در ادامه داستانی دروغین به ادعای خود اعتبار بخشیده است. سوال مهم این است که با وجود این‌که برخی از این سخنان و گفته‌ها، صحیح، دلنشین و تاثیرگذار است پس چرا باید با نام بزرگان معتبر شود؟

آقا دروغ چرا؟

متاسفانه اینترنت با همه مزایایش یک ایراد بزرگ دارد و آن این است که افراد می‌توانند در آن هویت‌شان را مخفی کنند و هرگونه که می‌خواهند و یا می‌پسندند خود را به دیگران معرفی کنند. شاید یک دلیل عمده وجود مشکلی که به آن اشاره شد همین نبود وجود هویت واقعی باشد. انسان‌های خلاق در این جهان فراوانند و هر یک به نوعی با دانسته‌ها، علم و فرهنگ خود این خلاقیت را در قالب‌های گوناگون اعم از شعر، سخنان عارفانه، داستان‌های زیبا و غیره منتشر می‌کنند اما به دليل اين‌‌که نمی‌توانند مخاطب را قانع به شنیدن کنند تا محتوای آن‌ها را بپذیرد، به غلط ناچار خواهند شد به یک نیروی بزرگ‌تر وصل شوند و آن نیرو در دنیای مجازی اینترنت به راحتی با نوشتن یک نام بزرگ و یا گذاشتن یک عکس ایجاد می‌شود. به عنوان مثال شما جمله زیبایی را در یکی از وبلاگ‌های شخصی می‌خوانید اما درصورتی این جمله روی شما به طور کامل تاثیر می‌گذارد که بدانید فرد صاحب فکر و مشهوری آن را بیان کرده است؛ این شما هستید که باید به عنوان یک مخاطب آگاه هرچیزی را که در اینترنت می‌خوانید به صرف تنها عکس و یا نام یک فرد مشهور، باور نکنید. البته این اتفاق دلایل دیگری هم دارد، گاهی مطلبی را می‌خوانیم و نویسنده آن‌را نمی‌شناسیم یا مطمئن هستیم مخاطب ما او را نمی‌شناسد، به خصوص وقتی که احتمال می‌دهیم صاحب اثر یا گوینده ایرانی نیست ترجیح می‌دهیم آن محتوا را منتسب به یکی از شخصیت‌های دوست داشتنی وطنی کنیم تا حس ملی‌گرایی مخاطب را تحریک کنیم. در این بین و در موارد بسیار خاصی ماجرا هیچ مابه ازای خارجی هم ندارد و صرفاً یک داستان یا جمله خیالی است که صاحب خاصی ندارد جز کسی که برای ایجاد یک دکان آن‌را به استادی منتسب می‌کند، نمونه بسیار بارز آن سخنان و داستان‌هایی است که به کوروش هخامنشی، دکتر شریعتی، چارلی چاپلی، دکتر حسابی و دیگر بزرگان ایران و جهان نسبت داده شده است و با یک جست‌وجوی کوچک در همان اینترنت، دروغین بودن آن ها آشکار می شود.

افسانه‌های بــــاورپذیـــر

گذری بسیار کوتاه داریم بر معروف‌ترین ماجراهایی که واقعی نیستند اما ما گاهی دوست داریم آن‌ها را واقعی فرض کنیم تا هویتی کاذب برای خود درست کنیم غافل از این‌که کشور، ملت و تاریخ ما آن‌قدر بزرگ هست که نیازی به افسانه سرایی نداشته باشد.

لباس فارغ‌التحصیلی ابن‌سینا 

این داستانی است که چندی پیش حتی در سایت‌های مشهور و معتبر و همچنین برنامه‌های تلویزیونی داخلی ایران منتشر شد و نتیجه آن معلوم می‌کرد که لباس مشهور فارغ‌التحصیلی دانشجویان سراسر جهان به احترام «ابوعلی سینا» و یا به قول خارجی‌ها «آوی سنت» که وی را «پدر علم جهان» می دانند، طراحی شده است. به گفته افسانه سرایان امروزی، بلندی این لباس از ردای ابن سینا گرفته شده است و کلاهی با سر چهارگوش و منگوله آن نیز نشانه دستاری است که این دانشمند در پوشش خود استفاده می‌کرده و اکنون همه غربی‌ها به احترام وی به دانش آموختگانشان چنین لباسی را هدیه می‌دهند. اما گواه دروغ بودن این داستان تنها یک جست‌وجوی اینترنتی ساده است. در حقیقت این لباس که امروز در دانشگاه‌های جهان مورد استفاده قرار می‌گیرد برگرفته از لباس دانشجویان دانشگاه‌های آکسفورد و کمبریج است که خود برگرفته از لباس آکادمیک و روحانیون مسیحی در قرون وسطا در اروپا می‌باشد.

داستان‌های پرماجرای دکتر حسابی و انیشتین

دکتر حسابی یکی از آن بزرگانی است که شاید بیش از دیگران ماجراهای متفاوتی درباره‌اش منتشر و نقل شده است. یکی از جالب‌ترین داستان‌های نقل شده ارتباط صمیمی ایشان با «آلبرت انیشتین» و دعوت از وی برای مراسم نوروز است و عکس‌هایی که از این دو بزرگوار در کنار هم گرفته شده است. اما در نقض این ماجرا همین بس که حتی عکس‌ها نیز کذب است و تنها انیشتین در این عکس‌ها واقعی می‌باشد. دو عکس مشهور منتشر شده در اینترنت وجود دارد که اولی متعلق به «کورت گودل» ریاضیدان و فیلسوف اتریشی است و عکس دوم نیز متعلق به «بهرام کورشون‌ اوغلو» فیزیکدان ترک می‌باشد. 

کورش کبیر و سخنان رنگارنگش

به گفته محققان و دانشمندان تنها سند به‌جا مانده از کوروش، استوانه‌ای به طول 22.5 سانتیمتر و عرض ۱۱ سانتی متر از جنس خاک رس با نوشته‌ای ۴۵ سطری به زبان بابِلی است و مابقی سخنان منتسب به ایشان دروغ است و اکثر این سخنان پایه و اساسی تاریخی ندارد. البته شاخص‌ترین مترجمان خطوط باستانی و سنگ نوشته‌های ایرانی تنها سه جمله از سنگ نوشته‌های پاسارگاد را گفته کوروش می‌دانند. از جمله‌های کذب نسبت داده شده به کوروش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: «اگر می‌خواهید دشمنان خود را تنبیه کنید به دوستان خود محبت کنید»، «دستانی که کمک می‌کنند پاک‌تر از دست‌هایی هستند که رو به آسمان دعا می‌کنند»، «افراد موفق کارهای متفاوت انجام نمی‌دهند، بلکه کارها را به‌گونه‌ای متفاوت انجام می‌دهند»، «کار بزرگ وجود ندارد، به‌شرطی که آن‌را به کارهای کوچکتر تقسیم کنیم» و... این جملات بیشتر از این‌که به گفته‌های کوروش کبیر شباهت داشته باشد شبیه به گفته‌هایی از آنتونی رابینز و روانشناس‌های سرشناس دیگر از سراسر جهان است.

پرسش‌های حقیقت‌یاب

شاید از خود بپرسید هر جمله و داستانی که می‌شنویم دروغ است و به طور کلی باید از خیر باور کردن اطلاعات موجود در اینترنت گذشت؟ پاسخ این سئوال منفی است و پیشنهاد ما این است که با پرسیدن سوال‌هایی از خود، حقیقت را آشکار کنید و آگاهانه اطلاعات دنیای مجازی را بپذیرید. 

 اول ببینید که آیا اطلاعات آورده شده دارای منبعی معتبر هست یا نه و اگر منبع معتبری برای آن معرفی شده حتماً برای مطالعه بیشتر به منبع اصلی رجوع کنید. 

 لحن به کار رفته در متن را با موقعیت زمانی و تاریخی فرد گوینده تطبیق دهید و ببینید که آیا اصلاً با هم تطابقی دارند یا نه؟

 اگر در مرحله شک قرار دارید و به نظرتان از همان ابتدا یک جای کار می‌لنگد بهترین گزینه برای پاسخ‌های شما یک موتور جست‌وجوگر اینترنتی و سر زدن به منابع معتبر است تا پاسخی برای سوال‌های خود پیدا کنید. گاهی می‌توانید با یک جست‌وجوی ساده اصل عبارت، داستان یا ماجرا را به زبان انگلیسی و با نام گوینده یا خالق اصلی پیدا کنید.  

 در آخر، بهترین منبع عقل خود شماست؛ به دانش خود رجوع کنید و ببینید آیا یک داستان، ماجرا و یا حتی یک جمله می‌تواند به فرد نسبت داده شده برگردد یا خیر؟ و البته در کنار عقل، مطالعه را فراموش نکنید زیرا هرچه اطلاعات خود را بیشتر افزایش دهید کمتر در دام پذیرش دروغ‌های اینترنتی خواهید افتاد.

نظرات کاربران
کد امنیتی
کافی نت صورتی
کافی نت صورتی
٩٢/٠٤/٢٨
٠
٠
یه سایت بود هرچی میگردم پیداش نمیکنم ، زمانی که همه جا میگفتن ایران n تا رکورد گینس داره سرچ زدم این سایت رو آورد،‌کارش اینه که شایعات دروغ رو دنبال میکنه و با دلیل و سند و مدرک میگه چیا اشتباس ، واسه رکوردها ، تو سایت گینس گشته بود و تو یه کتاب رو و عکس هاش رو گذاشته بود ، تو این سایت می تونستید مطلبتون رو بدید و نتیجه اش رو سایت اعلام میکرد براتون که بدونید درسته یا نه در ضمن ،‌دکتر شریعتی رو یادتون رفت بنویسید :)