همه می‌توانند شعرِ کوتاه بگویند!؟
گذری بر شعر کوتاه و آنچه به این نام می‌شناسیم

همه می‌توانند شعرِ کوتاه بگویند!؟

نویسنده : سید مصطفی صابری

کوتاه... کوتاه... کوتاه! نسلی شده‌ایم که زود حوصله‌اش سر می‌رود و شتاب زدگی‌هایش را به زندگی مدرن نسبت می‌دهد! باید همه چیز خلاصه و کوتاه باشد! و گرنه شانس خوانده شدن را از دست می‌دهد! با پیشرفت فناوری و گسترده شدن ارتباط در فضای مجازی عادت کرده‌ایم که پیام را در کوتاه‌ترین زمان ممکن دریافت کنیم و به سرعت گذر چند ثانیه از فضایی به فضایی دیگر سفر کنیم! این اتفاق در هنر و به ویژه در شعر نیز به طرز شگفت‌انگیزی خودنمایی می‌کند! این روزها کمتر شاعر جوانی را می‌شناسیم که در سر، شور قصیده سرایی داشته باشد یا در خیال سرودن دفتری مثنوی‌وار باشد! در عوض شاعران جوان بسیاری داریم که به شعر کوتاه روی آورده‌اند. اما آیا همه آنچه را که به این نام امروزه می‌خوانیم شعر کوتاه است؟

شعر کوتاه تعریف روشنی دارد؟

شاید بسیاری تصور می‌کنند همین که چند کلمه شاعرانه را در کنار هم بچینند و در چند سطر آرایش دهند، شعر کوتاه سروده‌اند! اما آن‌چه به شعر معنا می‌دهد، تعداد سطرها و کلمه‌های آن نیست! شعر کوتاه اگر چه به کوتاه بودنش شناخته می‌شود اما از همه قوانین شعر پیروی می‌کند. بعضی از شاعران پیشکسوت بر این باورند که نباید تعریفی از شعر ارائه کرد. به همین خاطر شاید نتوانیم تعریفی دقیق و روشن برای شعر کوتاه ارائه کنیم. هر گونه‌ای در شعر مانند گلی‌ست که خود باید ببوید! شعر کوتاه، هایکو و... باید خود بتواند جایگاه روشنی را برای مخاطبانش تعریف کند. اما آنچه اهمیت دارد دانستن ساختار و قوانینی ا‌ست که شعر کوتاه از آن پیروی می‌کند و ویژگی‌هایی که برایش می‌توان برشمرد.

شعر کوتاه از کی و کجا متولد شد؟

بد نیست بدانید که اگر چه در دنیای مدرن و شتاب‌زده امروزی به سبب کم بودن حوصله مخاطب، شعر کوتاه از جایگاه خوبی برخوردار شده است، اما ریشه در سابقه‌ای قدیمی در ادبیات کهن نیز دارد. وقتی رباعی‌های خیام و دو بیتی‌های باباطاهر را می‌خوانید یا هنگامی که با شعرهای بومی و محلی قدیمی رو به رو می‌شوید؛ این‌ها همان شعرهای کوتاهی هستند که در زمان خودشان کمتر به این نام شناخته می‌شدند! اما در شعر معاصر به دلیل گرایش بسیاری به شعر سپید مخاطبان بیشتری را به خود جذب کرده است. اگر چه در تمامی قالب‌های شعری چون نیمایی، مثنوی، غزل و...  نیز ردپایی از شعر کوتاه را می‌توان یافت! به عنوان مثال در سبک نیمایی اخوان ثالث خود دستی در سرودن شعر کوتاه دارد و هر چه پیش‌تر می‌آییم شاعران معاصر دیگری به چشم می‌خورند که از آن میان می‌توان به م. آزاد‌، منصور اوجي‌، يدا... رؤيايي‌، محمد زهري، محمدرضا عبدالملکیان و... اشاره کرد. 

به چه شعری می‌شود شعر کوتاه گفت؟

زبان شعر کوتاه به تعبیر بسیاری از بزرگان شعر، اگرچه ساده و دستیابی به آن آسان به نظر می‌رسد اما سختی‌ها و هنرمندی خاص خود را می‌طلبد. هنگامی که شاعری به سراغ شعر کوتاه برای سرودن سخنی که در پس ذهن دارد می‌رود، باید بتواند تمام هنرنمایی شاعرانه‌اش را در چند سطر کوتاه در مقابل دیدگان مخاطب به تصویر بکشد: او را به شگفتی وا دارد، پیامش را در کلامی موجز با او در میان بگذارد و در فضای معنایی که با تعابیر کوتاه و ترکیب‌های شاعرانه می‌سازد، ذهن مخاطب را به وجد بیاورد و او را به کشف و شهود شاعرانه‌اش دعوت کند. همه و همه این‌ها زمانی محقق خواهد شد که شاعر با داشتن پشتوانه قوی ادبی که از خواندن شعرهای شاعران چیره دست و نامداران شعر در سبک‌ها و قالب‌های گوناگون حاصل می‌شود را وارد این عرصه شده باشد! 

بگذار شعر کوتاه فرصت باشد نه تهدید!

شاید بتوان گفت شعر کوتاه زمانی به عنوان تهدید برای شعر جوان تلقی خواهد شد که شاعران جوان تنها به صرف ساده‌گویی، سطرهایی از کلمات را کنار هم بچینند و نام شعر کوتاه را بر آن بگذارند و فراموش کنند که بسیاری از پیشکسوتان شعر کوتاه، خود سال‌ها در قالب‌های گوناگون شعر تجربه اندوخته‌اند و به سبب سیر مطالعاتی و طبیعت‌شان مسیر شعر کوتاه را انتخاب کرده‌اند و یا شعر کوتاه آنان را برگزیده‌ است. و تهدیدِ دیگر تقلید است که فرصت خلاقیت را در شعر از شاعران جوان امروزی می‌گیرد. چنان‌که محمدرضا عبدالملکیان رمز شعر را در تفاوت‌های آن می‌داند نه در همانندسازی‌ها! شاید اگر در مقوله شعر نیز هر کسی خودش باشد جریان‌های دیگری نیز در شعر معاصر خلق شود کسی چه می‌داند شاید نیمایی دیگر ظهور کند! و شعر در مسیر سیال خودش جریانی دیگر را برای نسل‌های بعدی به ارمغان آورد...

نظرات کاربران
کد امنیتی
negin_z_sh
negin_z_sh
٩٢/٠٣/١٥
٠
٠
من میتونم<خالی بستم>
negin_z_sh
negin_z_sh
٩٢/٠٣/١٥
٠
٠
ممنون
پربازدیدتریـــن ها
ناصرخان آکتور سینما

عقب‌گردات قشنگه!

٩٦/٠٣/٢٥
برگزیده سایت

لُبّ مطلب را زود رو نکنید

٩٦/٠٣/٢٥

آن شب قدری که گویند اهل خلوت امشب است

٩٦/٠٣/٢٥
ذهن زیبا

ذهن زیبا 490

٩٦/٠٣/٢٥
مینی

مینی 490

٩٦/٠٣/٢٥
آنتن

جان مدیر اجرایی در خطر است!

٩٦/٠٣/٢٥
شاخ هفته

این آینه دل نشکن

٩٦/٠٣/٢٥
حکایت هفته

اندر باب مریدان و احوال استادنا مایلی کهن

٩٦/٠٣/٢٥

لوگان، ابرقهرمانی بدون شنل و ناامید

٩٦/٠٣/٢٥
تلگجیم

تلگجیم 491

٩٦/٠٤/٠١
فتوچاپ

فتوچاپ 490

٩٦/٠٣/٢٥
برگزیدن یک موقعیت شغلی متفاوت

عشق و زندگی در نقطه‏ صفر مرزی

٩٦/٠٤/٠١
جارچی

جارچی 490

٩٦/٠٣/٢٥
درباره 4 صعود دشوار و سخت تیم ملی ایران به جام جهانی

معجزه تخصص ماست!

٩٦/٠٣/٢٥
گفت وگوی «جیم» با مریم نوابی‌نژاد، ایده‌پرداز سابق «ماه عسل» که حالا برنامه «هزارداستان» را برای شبکه ن

جامعه ما عشق و امید کم دارد

٩٦/٠٣/٢٥
کافه جهان نما

یاسوج، دیاری که بوی گل یاس می‌دهد

٩٦/٠٣/٢٥
جانونی

به احترام نان! مادر غذاها...

٩٦/٠٣/٢٥
پایان‌نامه

یک یادآوری سخت

٩٦/٠٣/٢٥
تلگجیم

تلگجیم 490

٩٦/٠٣/٢٥
مینیمال

رو دریافت اول دقت کنید

٩٦/٠٣/٢٥
تبلیغات
تبلیغات