همه می‌توانند شعرِ کوتاه بگویند!؟
گذری بر شعر کوتاه و آنچه به این نام می‌شناسیم

همه می‌توانند شعرِ کوتاه بگویند!؟

نویسنده : سید مصطفی صابری

کوتاه... کوتاه... کوتاه! نسلی شده‌ایم که زود حوصله‌اش سر می‌رود و شتاب زدگی‌هایش را به زندگی مدرن نسبت می‌دهد! باید همه چیز خلاصه و کوتاه باشد! و گرنه شانس خوانده شدن را از دست می‌دهد! با پیشرفت فناوری و گسترده شدن ارتباط در فضای مجازی عادت کرده‌ایم که پیام را در کوتاه‌ترین زمان ممکن دریافت کنیم و به سرعت گذر چند ثانیه از فضایی به فضایی دیگر سفر کنیم! این اتفاق در هنر و به ویژه در شعر نیز به طرز شگفت‌انگیزی خودنمایی می‌کند! این روزها کمتر شاعر جوانی را می‌شناسیم که در سر، شور قصیده سرایی داشته باشد یا در خیال سرودن دفتری مثنوی‌وار باشد! در عوض شاعران جوان بسیاری داریم که به شعر کوتاه روی آورده‌اند. اما آیا همه آنچه را که به این نام امروزه می‌خوانیم شعر کوتاه است؟

شعر کوتاه تعریف روشنی دارد؟

شاید بسیاری تصور می‌کنند همین که چند کلمه شاعرانه را در کنار هم بچینند و در چند سطر آرایش دهند، شعر کوتاه سروده‌اند! اما آن‌چه به شعر معنا می‌دهد، تعداد سطرها و کلمه‌های آن نیست! شعر کوتاه اگر چه به کوتاه بودنش شناخته می‌شود اما از همه قوانین شعر پیروی می‌کند. بعضی از شاعران پیشکسوت بر این باورند که نباید تعریفی از شعر ارائه کرد. به همین خاطر شاید نتوانیم تعریفی دقیق و روشن برای شعر کوتاه ارائه کنیم. هر گونه‌ای در شعر مانند گلی‌ست که خود باید ببوید! شعر کوتاه، هایکو و... باید خود بتواند جایگاه روشنی را برای مخاطبانش تعریف کند. اما آنچه اهمیت دارد دانستن ساختار و قوانینی ا‌ست که شعر کوتاه از آن پیروی می‌کند و ویژگی‌هایی که برایش می‌توان برشمرد.

شعر کوتاه از کی و کجا متولد شد؟

بد نیست بدانید که اگر چه در دنیای مدرن و شتاب‌زده امروزی به سبب کم بودن حوصله مخاطب، شعر کوتاه از جایگاه خوبی برخوردار شده است، اما ریشه در سابقه‌ای قدیمی در ادبیات کهن نیز دارد. وقتی رباعی‌های خیام و دو بیتی‌های باباطاهر را می‌خوانید یا هنگامی که با شعرهای بومی و محلی قدیمی رو به رو می‌شوید؛ این‌ها همان شعرهای کوتاهی هستند که در زمان خودشان کمتر به این نام شناخته می‌شدند! اما در شعر معاصر به دلیل گرایش بسیاری به شعر سپید مخاطبان بیشتری را به خود جذب کرده است. اگر چه در تمامی قالب‌های شعری چون نیمایی، مثنوی، غزل و...  نیز ردپایی از شعر کوتاه را می‌توان یافت! به عنوان مثال در سبک نیمایی اخوان ثالث خود دستی در سرودن شعر کوتاه دارد و هر چه پیش‌تر می‌آییم شاعران معاصر دیگری به چشم می‌خورند که از آن میان می‌توان به م. آزاد‌، منصور اوجي‌، يدا... رؤيايي‌، محمد زهري، محمدرضا عبدالملکیان و... اشاره کرد. 

به چه شعری می‌شود شعر کوتاه گفت؟

زبان شعر کوتاه به تعبیر بسیاری از بزرگان شعر، اگرچه ساده و دستیابی به آن آسان به نظر می‌رسد اما سختی‌ها و هنرمندی خاص خود را می‌طلبد. هنگامی که شاعری به سراغ شعر کوتاه برای سرودن سخنی که در پس ذهن دارد می‌رود، باید بتواند تمام هنرنمایی شاعرانه‌اش را در چند سطر کوتاه در مقابل دیدگان مخاطب به تصویر بکشد: او را به شگفتی وا دارد، پیامش را در کلامی موجز با او در میان بگذارد و در فضای معنایی که با تعابیر کوتاه و ترکیب‌های شاعرانه می‌سازد، ذهن مخاطب را به وجد بیاورد و او را به کشف و شهود شاعرانه‌اش دعوت کند. همه و همه این‌ها زمانی محقق خواهد شد که شاعر با داشتن پشتوانه قوی ادبی که از خواندن شعرهای شاعران چیره دست و نامداران شعر در سبک‌ها و قالب‌های گوناگون حاصل می‌شود را وارد این عرصه شده باشد! 

بگذار شعر کوتاه فرصت باشد نه تهدید!

شاید بتوان گفت شعر کوتاه زمانی به عنوان تهدید برای شعر جوان تلقی خواهد شد که شاعران جوان تنها به صرف ساده‌گویی، سطرهایی از کلمات را کنار هم بچینند و نام شعر کوتاه را بر آن بگذارند و فراموش کنند که بسیاری از پیشکسوتان شعر کوتاه، خود سال‌ها در قالب‌های گوناگون شعر تجربه اندوخته‌اند و به سبب سیر مطالعاتی و طبیعت‌شان مسیر شعر کوتاه را انتخاب کرده‌اند و یا شعر کوتاه آنان را برگزیده‌ است. و تهدیدِ دیگر تقلید است که فرصت خلاقیت را در شعر از شاعران جوان امروزی می‌گیرد. چنان‌که محمدرضا عبدالملکیان رمز شعر را در تفاوت‌های آن می‌داند نه در همانندسازی‌ها! شاید اگر در مقوله شعر نیز هر کسی خودش باشد جریان‌های دیگری نیز در شعر معاصر خلق شود کسی چه می‌داند شاید نیمایی دیگر ظهور کند! و شعر در مسیر سیال خودش جریانی دیگر را برای نسل‌های بعدی به ارمغان آورد...

نظرات کاربران
کد امنیتی
negin_z_sh
negin_z_sh
٩٢/٠٣/١٥
٠
٠
من میتونم<خالی بستم>
negin_z_sh
negin_z_sh
٩٢/٠٣/١٥
٠
٠
ممنون
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨

چرخه‌ تبدیل پراید

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨