جوانی روی پرده سينما
مروری بر آن‌چه سينمای كشور از دهه هفتاد از نسل جوان ارائه كرده است

جوانی روی پرده سينما

نویسنده : سید مصطفی صابری

 

نسل جوان يكي از بهترين سوژه‌ها و گزينه‌ها براي سينماي كشور است تا هم بتواند اثري فاخر تهيه كند، هم به دغدغه جامعه نزديك باشد، هم مورد توجه مخاطب قرار بگيرد. تصويري كه سينما از نسل جوان ارائه مي‌دهد در موقعيت‌هاي زماني خاص و با رويكرد‌هاي متفاوتي است. در این مطلب مروري داريم بر آثاري كه در اين رابطه از اواسط دهه 70 توليد شده است. لازم به ذكر است كه در اين مرور فقط به سراغ آثار شاخص رفته‌ايم، البته شاخص نه از نظر محتوا و فرم، بلكه از نظر جلب توجه مخاطب و موجي كه اثر ايجاد كرده است، پس اگر دايره انتخاب ما محدود است تعجب نكنيد. در ضمن معرفي اين آثار تقدم و تاخر زماني هم ندارد. 

مستقيم براي نسل جوان

 نفس عميق و ماندگار شهبازي/ فيلمي كه داستان 3 جوان حدود 20 ساله را روايت مي‌كرد، پسري پائين شهري كه روحيه عصيانگري دارد، دختري دانشجو كه مدام حرف مي‌زند و سرخوش است اما دغدغه‌هاي جدي هويتي دارد و پسري كم حرف كه تصميم دارد با غذا نخوردن خودكشي كند! «نفس عميق» به كارگرداني پرويز شهبازي در زمان خودش بسيار درخشيد، حتي شهبازي هم با آثاري مثل «عيار 14» نتوانست نفس عميق را تكرار كند،‌ فيلمي كه به نظر مي‌رسد مشابه آن، با اين همه صراحت و نگاه تلخ اما هشدار دهنده در سينماي كشور ديگر توليد نخواهد شد. نفس عميق كه نماينده ايران در اسكار هم بود با آن‌كه ستاره شاخصي نداشت و داستان خاصي را هم روايت مي‌كرد به شدت مورد توجه منتقدان و مخاطبان قرار گرفت. 

 آواز قو كنار مرز/ آواز قو هم اثري بود كه مستقيماً ‌نسل جوان و سبك زندگي‌اش را مورد هدف قرار داده بود، آن‌هم با فيلمنامه‌اي از يك جوان گمنام به نام پيمان معادي كه تازه به كشور بازگشته بود و شهرت حال حاضر را نداشت. بهرام رادان و ساره آرين بازيگران جوان اين فيلم بودند و فيلم روايت پسر جواني بود كه عليه تصميم‌هاي خانواده طغيان كرده بود. پايان‌بندي خاص فيلم و ستاره‌هاي خوش سيماي آن به فروش فيلم كمك كردند اما اين فيلم هم مثل بسياري از آثار مشابه آن زمان پر از گيتار و دست و... بود. 

 شور عشق‌هاي آبكي/ شور عشق يكي از آثار پرفروش زمان خودش بود كه دو ستاره را به سينماي كشور معرفي كرد؛ بهرام رادان و مهناز افشار. اين فيلم به زحمت بديهيات پرداخت دراماتيك را رعايت كرده بود، اما قبول كنيد براي آن زمان داستان دو جوان كه فرار مي‌كنند و به شمال مي‌روند مي‌تواند جذاب باشد و حتي جريان‌ساز. 

شاهكارهاي داودنژاد/ داودنژاد چند اثر ويژه براي نسل سومي‌ها دارد و از معدود فيلمسازاني است كه حتي نسل سوم را در دهه 70 و وقتي اين نسل نوجواني 15 ساله بيشتر نبوده در آثارش معرفي كرده است. آثاري مثل «مصائب شيرين» و «بچه‌هاي بد» در سينماي كشور تكرار نشدني هستند، مگر اين‌كه داودنژادي پيدا شود كه اين‌بار در اواخر دهه 80 دوباره همان نوجوان‌ها را در فيلمي مثل «مرهم» روايت كند. حتي اگر به زمان عقب‌تري برگرديم به ياد مي‌آوريم كه داودنژاد در شاهكاري بي‌نظير به نام «نياز» كودكاني را به تصوير مي‌كشد كه به خاطر شرايط خانواده بيش از سن‌شان مسئوليت دارند و مسئوليت‌پذيرند. انگار قهرمان‌هاي آثار داودنژاد مدام در حال بزرگ شدن هستند تا به «مرهم» مي‌رسيم.

نگاهي خاص به يك نسل

 ترانه‌اي با كفش‌هاي كتاني/ رسول صدرعاملي هم در توجه به يك نسل از كارگردانان خاص سينماي كشور است. سه گانه او درباره دختران نوجواني كه زماني نسل سوم نوجوان بودند و حالا نسل سومي‌هاي جوان محسوب مي‌شوند؛ هرچند با پاياني ضعيف به نام «ديشب باباتو ديدم آيدا» خاطره‌ خوشي به جا نگذاشت، اما نمي‌توان به راحتي از كنار آثاري مثل «دختري با كفش‌هاي كتاني» و «من ترانه 15 سال دارم» گذشت.         

 نسل سوم از نگاه كارگردان اسكاري/ اصغر فرهادي تا به حال فيلمي كه مستقيماً درباره نسل سوم باشد نساخته اما اين نسل در آثارش حضور جدي دارند، به خصوص در سريالي مثل «داستان يك شهر». اما اگر فهرست آثار سينمايي او را مرور کنيم هم مي‌بينيم فرهادي به خاطر نزديكي سنش به نسل جوان و همين‌طور نگاهي عميق و اجتماعي نسل سوم را فراموش نكرده است، پسري شهرستاني در «رقص در غبار»، دختر و پسري پائين شهري در «شهر زيبا»،‌ دختر نوجواني كه خدمتكاري مي‌كند در «چهارشنبه سوري» و همين‌طور شخصيت‌هاي «درباره الي» و «جدايي نادر از سیمین» حتي جوان‌هايي كه در فيلم «دايره زنگي» پريسا بخت‌آور بودند و فيملنامه‌اش را اصغر فرهادي براي همسرش يعني بخت‌آور نوشته بود. 

 حضوري پر چالش/ به آثار امثال فرهادي كه در آن با حضور پر چالش نسل جوان مواجهيم ولو اين‌كه داستان اثر حول آن‌ها نباشد مي‌توان فيلم‌هايي مثل «زير پوست شهر»، «تجارت»،‌ «پارتي» و.. را هم اضافه كرد. حتي دو اثر فاخر همايون اسعديان يعني «طلا و مس» و «بوسيدن روي ماه» هم تصويري خاص از نسل سوم و چهارم ارائه كردند. آقا سيد و زهرا سادات در طلا و مس هر دو نسل سومي هستند اما دنياي متفاوت از تصوير كليشه‌اي نسل سوم سينما كه - بيشتر روي جوانان تهراني متمركز است -  دارند طوري كه ممكن است فراموش كنيم آن‌ها هم جوان هستند. آن نوه شوخ و سرخوش «بوسيدن روي ماه» هم نسل چهارمي است و متصل بودن گوشي تلفن همراه به دستش هم مهم‌ترين نشانه اين موضوع است.   

تصويري خسته از يك نسل

قهرمان‌هاي فيلم‌هاي قديمي در بسياري از موارد زخم خورده و تنها بودند، همان‌طوري كه بسياري از جوانان امروز هستند، اما اين واقعيت در سينماي ما چندان نمود ندارد. «بوتيك» اثر حميد نعمت‌ا... نمونه امروزي چنين آثاري است كه بيش از يك دهه از توليد آن مي‌گذرد و شايد بتوان ادعا كرد بهترين و تنها بازي استاندارد گلزار هم در اين اثر است. حتي يوسف تيموري در اين فيلم بازي خوبي دارد، داستان فيلم هم درباره چند جوان تنها است كه هر كدام مشكلات بسياري دارد و با ورود دختري به نام «اتي» چالش‌هاي آن‌ها بيشتر مي‌شود. «ريسمان باز» با حضور پژمان بازغي و بابك حميديان هم مشابه «بوتيک» است و جواناني را نشان مي‌دهد كه به جاي گيتار، پارتي، مهاجرت و عاشقي دنبال يك لقمه نان هستند. البته آثاري مثل «دختران» و «طبقه سوم» هم با رويكردي ديگر تصوير خسته و افسرده از اين نسل را نشان مي‌دهند، قهرمانان هر دو فيلم دختراني هستند كه از ديگران بازي مي‌خورند و سرنوشت‌ تلخي براي‌شان رقم مي‌خورد اما درعين حال خودشان هم دنبال راه حل بهتري نيستند، منفعل و بي‌هويت!

نسل جوان گيشه‌اي

در اين بين نسل جوان موضوع خوبي هم بوده براي كساني‌كه سوداي گيشه دارند، «پر پرواز»، «دختران انتظار»،‌ «سهراب»، «همكلاسي»، «دختري به نام تندر»، «شب برهنه» و... نمونه‌هايي از اين آثار هستند.    

 

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨
گپی با قربان محمدپور کارگردان سلام بمبئی که فیلمش رکورد فروش در روز اول اکران را زد

سینمای من جشنواره‌ای نیست، برای مردم است

٩٥/٠٩/١٨