بسی رنج بردیم از این دکل های برق...
چه بر ثبت جهانی بزرگترین شهر تاریخی کشور آمد؟

بسی رنج بردیم از این دکل های برق...

نویسنده : وحید تفریحی

با انصاف اگر باشیم، مطمئنا در میان آثار ثبتی ایران در فهرست آثار جهانی یونسکو، جای یک اثر تاریخی را خالی خواهیم دید؛ منطقه تاریخی و باقدمت توس و آرامگاه حماسه سرای پارسی، ابوالقاسم فردوسی و زادگاه بزرگانی همچون خواجه نظام الملک توسی، ابومنصور عبدالرزاق، خواجه نصیر الدین توسی، امام محمد غزالی، شیخ توسی و 500 ادیب، شاعر و سیاست مدار دیگر... بی شک منطقه تاریخی توس با قدمت چند هزار ساله‌ای که دارد می‌تواند یکی از مهمترین مناطقی باشد که با ثبت جهانی‌اش، زمینه را برای معرفی هر چه بیشتر فرهنگ و هویت کشورمان فراهم کند. با این حال اما ثبت جهانی توس هر چند همواره مورد توجه مسئولان وقت میراث فرهنگی کشور بوده و برای آن برنامه‌ها ریخته‌اند اما هنوز هم برای قرار گرفتن در فهرست آثار جهانی یونسکو با ساده‌ترین مشکلات دست و پنجه نرم می‌کند. در ادامه نگاهی خواهیم داشت به ماجرای ثبت جهانی توس که هنوز هم مطالبه بسیار از اهالی فرهنگ، ادب و افکار عمومی است.

 

  1   19/4/1375

بازدید رهبری از توس

توجه به توس و آرامگاه فردوسی همواره یکی از برنامه‌های دولت‌های مختلف در طول سال‌های متمادی بوده است. اما این توجه و تلاش برای بهبود اوضاع منطقه تاریخی توس و آرامگاه فردوسی که بالطبع ثبت جهانی آن نیز یکی از همین موارد است آن طور که شایسته بود انجام نمی‌شد. در 19 تیر ماه سال 1375 مقام معظم رهبری در جریان سفری به مشهد از توس و آرامگاه فردوسی بازدید کردند و بر احیای این منطقه و تلاش برای بهبود وضعیت آن تاکید فرمودند.

   2   9 /6/1378

یک سند ملی اجرا نشده

در این روز سند ملی آیین‌نامه «شورای احیای مجموعه فرهنگی تاریخی توس» به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید. در این سند ضمن تایید ضرورت بازسازی توس بر لزوم تعامل نهادهای کارگزار فرهنگی با تشویق و مشارکت سرمایه‌های بخش خصوصی تاکید شده تا آن‌که مجموعه توس در خور جایگاه فردوسی بزرگ باشد و نیز با معرفی ارزش‌های فرهنگی و تاریخی توس به جهانیان به محلی برای تبادل فرهنگی در سطح کشوری و برون‌مرزی تبدیل  شود. 

  3   ‌2/ 1385

دکل‌های مزاحم سر می‌رسند  

 از سال 78 تا سال 85 بیشتر اقداماتی که در منطقه تاریخی توس انجام شد حول محور احیا و بهبود شرایط و وضعیت آن، به خصوص آرامگاه فردوسی بود و کمتر درباره ثبت جهانی توس صحبت به میان می‌آمد تا این‌که در اردیبهشت ماه 1385 اقدام نامعقول و غیرمنطقی سازمان توسعه برق ایران و شرکت برق منطقه‌ای خراسان، موضوع ثبت جهانی توس را به صورت جدی مورد توجه همه اعم از رسانه‌ها، مسئولان و مردم قرار داد. در این سال دکل های فشار قوی انتقال برق به ترکمنستان، همچون غولی بر آرامگاه فردوسی سایه انداخت.

 

  4   7/1385‌

فعلاً دکل رو عشق است!

سازمان میراث فرهنگی استان نامه‌ای به شرکت برق استان و وزارت نیرو نوشت و خواست که این دکل ها از محدوده آرامگاه و حریم منظری آن جابه جا شود که هیچ پاسخی دریافت نکرد. بعدها با بی توجهی‌های صورت گرفته به این مسئله سازمان میراث فرهنگی از شرکت برق به دلیل جابجا نکردن دکل‌ها از توس شکایت کرد.

  5   18/5/1386‌

سندی در یونسکو  

اولين پرونده ثبت جهاني اين منطقه تاريخي با عنوان «چشم انداز فرهنگي توس» به يونسکو فرستاده شد. هرچند به دلايل نامعلومي مسئولان ميراث فرهنگي استان ارسال اين پرونده به يونسکو را به زبان نياوردنداما سايت رسمي يونسکو نظر متفاوتي با مسئولان ميراث فرهنگي خراسان رضوي داشت.

  6   19/6/1386‌

دکل‌ها جا به جا می‌شود

معاون وقت میراث فرهنگی کشور در نشستی خبری درباره ماجرای دکل‌های توس گفت: به دليل انعکاس مطبوعاتي و همکاري رسانه‌ها، طرح انتقال دکل‌هاي برق اطراف آرامگاه فردوسي از سازمان برق استان به مجري طرح ابلاغ شده است، اين طرح صادر شده است و علاوه بر رسانه‌ها هم اکنون مردم نيز پي گير آن هستند.

  7   2/1390‌ 

شورای شهر وارد می‌شود

اواخر ارديبهشت ماه 1390 بود که شوراي شهر مشهد ضمن اين که به عملکرد ضعيف خود در زمينه توس اعتراف کرد، طرحي را در اين زمينه پيشنهاد داد که اظهارنظرهای زیادی را در مورد توس باعث شد؛ طرحي که الحاق توس به مشهد نام گرفت و امیدها را برای احیا و همچنین آماده شدن شرایط برای ثبت جهانی توس افزایش داد.

 

  8   5/6/1390‌

صلح اداره‌ها به ضرر توس

موضوع ثبت جهانی توس با درگیر شدن میراث فرهنگی در ماجرای دکل‌ها، چند سالی مسکوت ماند تا این که در 5 مهرماه 1390رجايي، که در آن زمان سرپرست اداره کل ميراث فرهنگي استان بود پایان مناقشه میراث فرهنگی و شرکت برق را اعلام کرد و از پس گرفتن شکایت سازمان میراث فرهنگی خبر داد. 

  9   13/7/1390‌

نابخشوده

معاون وقت امور عمراني استاندار خراسان رضوی، ۱۳ مهر ماه در جلسه‌اي، تأخير ثبت جهاني توس را عملي نابخشودني عنوان کرد و گفت: «پس گرفتن شکايت سازمان ميراث فرهنگي از شرکت برق به منزله نبود الزام تغيير مکان دکل هاي برق در توس نيست و ما به صورت جدي پي‌گير حل اين موضوع و جابه‌جا کردن يا حذف دکل‌هاي برق از منطقه تاريخي توس خواهيم بود.»

  10   17/9/1390‌ 

وعده‌های معاون رئیس‌جمهور  

 این روز برای فردوسی و توس روز پر خبری بود. احمدزاده رییس وقت سازمان میراث فرهنگی و معاون رییس جمهور در 17 آذر ماه 1390 در بازدید 3.5 ساعته از منطقه تاریخی توس تصمیمات مهمی برای احیای این منطقه و از همه مهمتر ثبت جهانی توس گرفت.

 1 1   24/11/ 1390‌ 

بازرسی یونسکو از توس

معاون میراث فرهنگی خراسان رضوی اعلام کرد که نمايندگان يونسکو براي شناسايي نقايص ثبت جهاني، از توس به صورت غيررسمي بازديد خواهند کرد تا اشکالات آن را به ما اعلام کنند. هر چند معلوم نشد آیا این بازدید انجام شده است یا خیر؟

  12   2/1391‌ 

پیشنهادهای غیرعملی!

بعد از دستور رئيس وقت سازمان ميراث فرهنگي کشور مبنی بر ارسال پرونده ثبت جهانی توس به یونسکو تا شهریور 1391، مسئولان استاني به جنب و جوش افتادند و در پي چاره اي براي رفع مشکلات و موانع ثبت جهاني توس برآمدند و از آنجايي که دکل هاي برق به عنوان مهمترين مانع ثبت جهاني اين منطقه تاريخي مطرح مي‌شد، جلسات متعددي براي رفع اين مشکل بين مسئولان ذيربط برگزار شد. برآيند اين جلسات ارايه 5 پيشنهاد بود که بيشتر مسئولان با پيشنهاد چهارم و پنجم يعني کوتاه کردن يا جابه‌جايي دکل هاي توس موافق بودند. 

  13   25 /2/ 91‌ 

آغاز یک پایان!

25 ارديبهشت 91 و همزمان با سالروز بزرگداشت فردوسي است، آرامگاه حکيم توس ميزبان معاون رئيس جمهور و معاون ميراث فرهنگي کشور بود، بعد از اجراي پرحاشيه مراسم بزرگداشت فردوسي، معاون ميراث فرهنگي کشور با نااميدي آب سردي بر تمام تلاش‌ها براي ارسال پرونده ثبت جهاني توس در شهريور 91 مي‌ريزد و مي‌گويد: «تا مشکلات توس برطرف نشود، پرونده ثبت جهاني آن به يونسکو ارسال نخواهد شد...  

  14   12/7/1391‌ 

از یونسکو خجالت بکشیم یا فردوسی؟

عباس‌زاده معاون میراث استان حقیقت تلخی را گفت: «تا قبل از این که مشکلات توس را رفع نکنیم نماینده یونسکو را برای بازدید دعوت نمی‌کنیم؛ در حال حاضر خجالت می‌کشیم که از یونسکو برای بازدید از توس دعوت کنیم.»

  15   25/9/1391‌ 

بودجه لازم برای جابه‌جایی یک دکل!

بالاخره فکری به حال دکل‌هایی که همچون بختک جلوی ثبت جهانی توس را گرفته بود اندیشیده شد. معاون عمراني استانداري در این زمینه گفت: «با توجه به اين که جابه‌جايي دکل‌ها هزينه‌اي فراتر از اعتبارات استاني مي‌طلبد و 10 میلیارد تومان نیاز دارد تصميم گرفتيم که طي نامه‌اي از رئيس جمهور درخواست کنيم که اعتبار جابه جايي دکل‌هاي توس را در بودجه سال ۹۲ در نظر بگيرند.»

  16   5/11/1391‌ 

مایه‌کاری حساب کردیم!

معاون هماهنگي امور عمراني استانداري خراسان رضوي اعلام کرد که جابه جايي دکل هاي منظر حريم توس ۲۵ميليارد تومان هزينه در بردارد. 

  17   28/11/1391‌

توس مشهدی شد!

با تصویب شورای عالی معماری و شهرسازی کشور، توس به عنوان ناحیه منفصل شهری به شهر مشهد پیوست. با الحاق توس به مشهد که همیشه به عنوان یک بازوی قوی برای احیای توس و کمک به ثبت جهانی آن یاد می‌شد امیدها برای رفع مشکلات توس افزایش یافت. 

  18   7 /2/ ماه 92‌ 

چیزی بدتر از دکل!

با این که هنوز اساسی‌ترین مشکل ثبت جهانی توس یعنی دکل‌های برقی که منظر آرامگاه فردوسی را مخدوش کردند، رفع نشده است که مشکلی دیگر در سر راه جهانی شدن توس سبز شده که نگرانی‌ها را افزایش داده است. افزایش ساخت و سازهای غیر مجاز در حریم تاریخی و باستانی توس باز هم این را یادآوری می‌کند که هنوز برای ثبت جهانی توس همتی واقعی به کار بسته نشده است. 

 

 

 

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

خلاق‌های اینستاگرامی

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌و‌گو با «ساراسادات خادم‌الشریعه»

در آن لحظه به نتایجم فکر نکردم

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨
چهره هفته

جینگولک بازی غربی‌ها

٩٥/٠٩/١٨