آزمايشگاهي‌به‌گستره‌هستي
گفت‌وگو با دکترجمشيد قنبري رئيس انجمن نجوم ايران

آزمايشگاهي‌به‌گستره‌هستي

نویسنده :

دکتر جمشيد قنبري رئيس انجمن نجوم ايران کسي است که سال‌ها در کشور و در زمينه نجوم فعاليت‌هاي بسيار گرانبها انجام داده است. او يکي از دانشگاه‌هاي معتبر جهان تخصص گرفته و باز گشته و در کشورش از تخصصش براي پيشرفت اين علم در ايران کارهاي زيادي انجام داده است. تأليف و ترجمه کتاب‌هاي مرتبط با نجوم، تهيه تلسکوپ‌ها و ابزارآلات رصدي براي رصدخانه دانشگاه فردوسي و افتتاح دومين رصد خانه مشهد در مؤسسه آموزش عالي خيام گوشه‌اي از فعاليت‌هاي ارزشمند ايشان است.

آقاي دکتر درباره انجمن نجوم ايران و شاخه آماتوري آن براي‌مان توضيح دهيد.

در واقع انجمن نجوم به 2 بخش تقسيم مي‌شود، بخشي که شامل کارها و فعاليت‌هاي دانشگاهي مرتبط با نجوم است و براي کساني است که تحصيلات آکادميک در اين زمينه دارند. شاخه ديگر آن که تحت عنوان شاخه آماتوري براي تمام کساني که به نجوم علاقه دارند مشغول به کار است. در نجوم آماتوري فارغ از سن و تحصيلات و شغل و ... همه مي‌توانند با نجوم همراه شوند و از آن لذت ببرند. بايد گفت که روز نجوم روزي است که هر دو گروه -هم آماتورها و هم کساني که به صورت حرفه‌اي در اين زمينه فعالند- در يک جا جمع مي‌شوند و مي‌توانند از تجربيات هم استفاده کنند و از زيبايي‌هاي اين علم براي ديگر علاقه‌مندان بگويند. نقش انجمن نجوم خصوصا شاخه آماتوري براي سامان دادن به برنامه‌هاي مرتبط با اين موضوع نظير ايجاد هماهنگي بين گروه‌هاي مختلف آماتوري، برگزاري مراسم مربوط به روز نجوم و کمک به ارتقاء و ترويج علم ستاره‌شناسي در بين عموم مردم است.

به نظر شما نجوم نسبت به ساير علوم مهجور نمانده است؟

متقاضي نجوم بسيار بيشتر از ساير شاخه‌هاي علم است و آن هم به دليل اين است که در نجوم زمينه مساعدتر از بقيه رشته‌هاست. شما در نجوم آزمايشگاهي داريد به گستردگي تمام هستي که پر است از پديده‌هاي ديدني نجومي و در عين حال چشم انسان به عنوان اولين تلسکوپ مي‌تواند پديده‌ها را تا جايي که ميسر است در گستره طيف مرئي ببيند در حالي که در علوم ديگر اين طور نيست. مثلا در فيزيک ذرات و يا فيزيک هسته‌اي براي آزمايش و تحقيقات حتما به شتاب دهنده‌ها و تجهيزات بسيار پيشرفته نياز است و کار با آن‌ها نيز بسيار تخصصي است. در نجوم، طبيعت رايگان اين آزمايشگاه را در اختيار ما مي‌گذارد و چيزهايي که در اين آزمايشگاه وجود دارد به قدري زيباست که توجه انسان را بر مي‌انگيزد. اين‌ها باعث علاقه‌مندي به نجوم مي‌شود و بايد اين علاقه‌ها را پاسخ گفت. در آغاز کار گروه‌هاي نجومي و افرادي که در اين زمينه در ايران فعاليت مي‌کردند شايد هزار نفر هم نبودند اما در يک دهه گذشته تعداد گروه‌ها افزايش پيدا کرده و حالا مي‌توان گفت 15 تا 20 هزار نفر در سراسر کشور در گروه‌هاي مختلف فعاليت مي‌کنند و بنابراين اين علم در ايران خيلي هم مهجور نمانده و بسيار فعال است.

انجمن نجوم کشور تا به امروز چه فعاليت مهمي براي ترويج اين علم انجام داده است؟

ما بر اساس توان انجمن نجوم قدم‌هايي در اين زمينه برداشته‌ايم، مثلا برگزاري ماراتن‌هاي رصدي به نام ماراتن مسيه و ماراتن صوفي که در آن‌ها هم منجمان حرفه‌اي و هم آماتور دور هم جمع مي‌شوند و براي رصد آسمان و اجرام مشخصي با هم مسابقه مي‌دهند. در 8 و 9 ارديبهشت امسال هم ماراتن مسيه در مکاني به نام سه قلعه در خراسان جنوبي برگزار شد که منجمان و علاقه‌مندان از سراسر ايران به آن‌جا آمده بودند و کارهاي رصدي در خور توجه انجام دادند. در زمينه ساعت‌هاي آفتابي هم سالانه نمايشگاه‌ها و جشنواره‌هايي برگزار مي‌شود. از کارهاي جديد انجمن نجوم ايران مي‌شود جايزه ثبوتي را نام برد که براي ساخت دستگاه‌هاي نجومي و يا کارهاي عملي مرتبط از سوي دانشگاه تحصيلات تکميلي زنجان در نظر گرفته شده است و در کنفرانس سالانه زنجان هيئت ژوري با بررسي کارهاي شرکت کنندگان آن را به بهترين کار عملي اهدا مي‌کند.

در مشهد هم گروه آسمان توس دوره‌هايي براي کودکان قبل از سن دبستان برگزار مي‌کند که براي علاقه‌مند کردن کودکان و آشنايي آن‌ها با اين علم بسيار مفيد است.

چرا اطلاع رساني برنامه‌هاي نجومي که قرار است در سطح شهر برگزار شود معمولا ضعيف است؟

در شهرهاي بزرگ بايد شهرداري‌ها همت کنند و در مسئله عام يک شهر همکاري داشته باشند، نجوم آماتوري يک مسئله عام است. مردم با سنين مختلف و از اقشار مختلف به آسمان علاقه دارند و بايد به آن‌ها و خواسته‌هايشان توجه کرد. متأسفانه عدم همکاري شهرداري باعث مي‌شود محل برگزاري مراسم روز نجوم و يا ساير برنامه‌ها را نتوانيم به موقع به مردم اعلام کنيم و هميشه اين کار به لحظات آخر کشيده مي‌شود.

چند رصد خانه در مشهد وجود دارد؟

رصدخانه‌هايي که در مشهد داريم همان رصدخانه‌هاي دانشگاهي است که يکي از آن‌ها در دانشگاه فردوسي دانشکده علوم پايه و ديگري در مؤسسه آموزش عالي خيام واقعند. البته اين رصدخانه‌هاي واقع در دانشگاه‌ها مشکلاتي را هم دارند و آن اين است که چون در شهر قرار دارند دود ناشي از خودروها و آلودگي نورهاي اطراف رصد خانه باعث پايين آمدن کيفيت رصد مي‌شود. به طوري که حتي اگر دستگاه‌ها و تلسکوپ‌هاي پيشرفته‌تر هم نصب شود باز هم نمي‌توان از تمام کارايي و قدرت آن استفاده کرد. اما اين رصد خانه‌ها معمولا جنبه آموزشي قوي دارند و براي گروه‌هاي دانشجويي خصوصا فيزيک در مقطع کارشناسي و کارشناسي ارشد و دکتري بسيار مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

آيا به غير از دانشجويان، علاقه‌مندان ديگر هم مي‌توانند از اين رصدخانه‌ها براي کار تحقيقاتي استفاده کنند؟

در حقيقت کار پژوهشي بايد تعريف شود و در صورتي که به تأييد استادان مربوطه رسيد مي‌توان آن را در رصدخانه به انجام رسانيد. اما امکان استفاده از تلسکوپ و دستگاه‌هاي ابتدايي‌تر در روزي مثل روز نجوم براي همه فراهم مي‌شود و علاقه‌مندان مي‌توانند از آن‌ها در سطح شهر به راحتي و با کمک منجمان استفاده کنند.

شما خودتان از کي به اين علم علاقه‌مند شديد؟

من از قبل از ورود به دانشگاه مطمئن بودم که مي‌خواهم فيزيک بخوانم. در آن زمان کنکور مثل حالا نبود، هر دانشگاهي جدا آزمون مي‌گرفت و من در آن موقع دو رشته قبول شدم فيزيک و رياضي و به دليل اين‌که از قبل تصميم قطعي‌ام را گرفته بودم وارد رشته فيزيک در دانشگاه فردوسي شدم. در اين مدت درسي داشتيم تحت عنوان «نجوم عمومي» که استادي آن را تدريس مي‌کرد که باعث شد من به شدت به اين علم علاقه‌مند بشوم. دکتر ثبوتي استاد من بودند و اين‌طور شد که رشته نجوم را انتخاب کردم و در آمريکا مشغول به ادامه تحصيل شدم. براي تکميل تحصيلات هم به انگلستان رفتم و در آن‌جا هم نجوم خواندم و مي‌دانم اگر چندين سال به عقب برگردم و بنا باشد دوباره رشته‌اي را انتخاب کنم باز هم همين راه را انتخاب خواهم کرد و باز هم به طرف نجوم و جذابيت‌هاي آن خواهم رفت.

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

چرخه‌ تبدیل پراید

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨