ساز و کاری برای شناسایی سرقت ادبی  نداریم!
معاون فرهنگی وزیر ارشاد در گفت‌وگو با جیم به مالباختگان فرهنگی پیشنهاد می‌کند از کتابسازان شکایت کنند

ساز و کاری برای شناسایی سرقت ادبی نداریم!

نویسنده : وحید تفریحی

مدتی است که حسابی بازار کتابسازی‌ها و سارقان ادبی داغ شده است؛ یکی معجونی می‌سازد از سهراب سپهری و با نیما مخلوط می‌کند و آن وقت گوشه‌ای از کتاب هم اسم خودش را می‌نویسد و دیگری در کمال خونسردی یک کپی کامل از فلان شاعر معاصر را با شکل و شمایلی جدید منتشر می‌کند و مهر «نویسندگی» را بر پیشانی‌اش می‌کوبد، به روی خودش هم نمی‌آورد که زحمت چندین و چند ساله یک نویسنده را به راحتی آب خوردن به نام خودش می‌زند و کم‌کم هم باورش می‌شود که یک پا نویسنده شده است! به هر روی با وجود این‌که مدت‌هاست نویسندگان و اهالی فرهنگ و ادب با جدیت از آشفته بازار کتابسازی‌ها و سرقت‌های ادبی می‌گویند و پیگیر شکایت و احقاق حق می‌شوند؛ و صد البته با وجود این‌که قوانین و مقررات مشخص و مدونی در حوزه چاپ و نشر و حق کپی رایت در کشور وجود دارد اما هنوز هم که نگاه می‌کنی، اطرافت پر است از کتاب‌هایی که نام نویسنده‌ای را یدک می‌کشد که حتی ذره‌ای برای خلق آن اثر زحمت نکشیده است. در این بین سوالات بسیاری پیش می‌آید که بهترین پاسخگو مسئولان هستند. این سوالات را با علی اسماعیلی معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درمیان گذاشتیم و او هم از ضرورت برخورد جدی سارقان ادبی گفت و تاکید کرد که نویسندگان را در راه احقاق حقوق خود تنها نمی‌گذارد. 

 وزارت ارشاد چه اقداماتی برای مقابله با پدیده کتابسازی و سرقت ادبی انجام داده است؟

 آن‌چه ما بر اساس ضوابط در اداره کل کتاب باید انجام دهیم، نظارت محتوایی به عنوان است که وظیفه اولیه و اصلی ماست؛ بحث قانون کپی رایت یا سرقت ادبی مباحثی است که جنبه قضایی دارد و باید از مجاری قانونی پیگیری شود ولی ما با جدیت در حال پیگیری برای مقابله با پدیده کتابسازی هستیم و اخیرا یکی از موضوعات جدی کمیته رسیدگی به تخلفات در حوزه ناشران و چاپخانه‌داران همین بود.

 پیگیری‌ها در همین حد بود، یعنی اقدامات ارشاد تنها به بررسی در یک کمیته ختم شد؟

 ما سعی کردیم موضوع و محور بحث هیئت‌های رسیدگی به تخلفات، همین کتابسازی و سرقت‌های ادبی باشد، ما در حال رسیدگی به این موضوعات برای یافتن راهکارهایی به منظور مقابله با آن هستیم. آن‌چه مسلم است این است که رسیدگی به این موضوع به‌طورقطع نیاز به شاکی خصوصی دارد، شاکی خصوصی هم باید از مراجع قضایی اقدام کند. البته ما آمادگی داریم که اگر موردی یا شکایتی وجود داشت در راستای احقاق حق نویسندگان و اهالی فرهنگ و ادب از آن حمایت کنیم، مثلا یکی از این بزرگواران که از آثارش سرقت ادبی شده بود با ما مکاتبه کرد و ما نیز بلافاصله موضوع را دستور کار هیئت رسیدگی به تخلفات قرار دادیم. در این زمینه مکاتبات و حمایت‌های لازم برای برخورد با پدیده کتابسازی از طریق مراجع قضایی و ذیصلاح در دستور کار است.

 یعنی اساسا، نویسنده‌ای که اثرش سرقت ادبی می‌شود، حتما باید شکایت کند تا با یک سارق ادبی برخورد شود؟

 ما ابزار تحقیق این‌که اثری که برای اخذ مجوز می‌آید آیا متعلق به خود فرد است یا خیر نداریم. وقتی کتابی برای اخذ مجوز توسط فرد مشخصی فرستاده می‌شود، مسئولیت تمام آن کتاب به عهده آن فرد است اما همین که ثابت شود کتاب، سرقت ادبی است ما وظیفه داریم برخورد، رسیدگی و پیگیری‌ها را تا رسیدن به نتیجه نهایی دنبال کنیم.

 یعنی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هنگام تصمیم‌گیری برای اخذ مجوز نمی‌تواند به کتاب‌هایی که به وسیله سرقت ادبی آماده شده مجوز ندهد؟

 ما باید کتابی که برای اخذ مجوز ارایه می‌شود نظارت محتوایی کنیم؛ بنابراین با چه ابزار و سازوکاری، می‌توانیم بررسی کنیم که این کتابی که آمده آیا مربوط به نویسنده دیگری است یا خیر؟ چنین سازوکاری وجود ندارد. ضمن این‌که بررسی این موضوع مستلزم کار سختی است و به راحتی نمی‌شود تشخیص داد که آیا واقعا متن متعلق به خود فرد است یا خیر. به همین دلیل است که ما انتظار داریم مجلس شورای اسلامی و سایر مراجع قانونگذاری، قانون کپی رایت را به صورت جدی حمایت و آن را تصویب کنند چون خود این قانون می‌تواند یکی از ابزارهای جلوگیری از سرقت ادبی و کتابسازی باشد. البته بگویم که همکاران من در حال بررسی راهکاهای مقابله با این پدیده هستند و اگر نیازی به دستورالعمل یا آیین نامه باشد حتما این اقدام را برای حمایت از آثار نویسندگان انجام خواهیم داد.

 پیشنهاد وزارت ارشاد برای نویسندگان برای مقابله با سرقت‌های ادبی چیست؟

 تنها پیشنهاد من به نویسندگان اقدام قضایی و شکایت از سارق ادبی است. البته ما باید ابزارها و سازوکارهایی برای مقابله با این پدیده پیدا کنیم تا در کنار اقدام قضایی آن چه که وظیفه ارشاد است به نتیجه برسد.

 مطمئنا ماجرای پیگیری‌های خانم عرفان نظرآهاری را شنیده‌اید. می‌دانید که ایشان به دلیل همین پیگیری‌ها، توسط فردی که با استفاده از آثار ایشان اقدام به کتابسازی کرده بود، تهدید شده؟

 بله، به‌طورقطع باید با سارقان ادبی و افرادی که به کتابسازی اقدام می‌کنند طوری برخورد شود که به خود اجازه ندهند چنین اقداماتی را انجام دهند. باید با افرادی که با نیت‌های سودجویانه و نگاه‌های غیرفرهنگی به ورود در عرصه چاپ و نشر اقدام می‌کنند برخوردی جدی داشته باشیم.

 نظر شما به عنوان سرپرست معاونت فرهنگی وزارت ارشاد درباره افرادی که اقدام به سرقت ادبی می‌کنند چیست؟

 مطمئنا این اقدامی شایسته نیست. از همه بزرگان یاد گرفتیم که اگر از دیگران مطلبی را نقل می‌کنیم باید منابع و مآخذ آن را هم ذکر کنیم، اما فردی که با سوء استفاده از اثر یک نویسنده آن را به نام خود بزند سارق است؛ سارق فرهنگ جامعه و دسترنج فکری یک فرد است که به نظرم از سرقت‌های دیگر بدتر و زشت‌تر است. این اقدام از نظر قانونی و شرعی حرکت درستی نیست و همه باید کمک کنیم تا با این پدیده مقابله شود. ما در وزارت ارشاد آمادگی داریم از هرگونه ابزاری حمایت از نویسندگان و جلوگیری از ادامه این حرکت و مقابله با این پدیده استفاده کنیم.

نظرات کاربران
کد امنیتی