داستان با سالاد تخيل
نگاهي به ادبيات فيکشن در جهان

داستان با سالاد تخيل

نویسنده :

دوران نوجواني ما با شروع سري کتاب‌هاي هري پاتر بود. هر سال يکي از شمار‌ه‌هايش چاپ مي‌شد. داستان ترجمه‌هاي مختلف و خواندن شبانه‌روزي اين کتاب تجربه بياد‌ماندني بود. نسل ما يک جورهايي با هري پاتر بزرگ شد. وقتي به نسل نوجوان الان نگاه مي‌کنيم، تفاوت زيادي با ما ندارند، شايد تب هري پاتر خوابيده باشد، اما همچنان کتاب‌هاي علمي‌تخيلي يا عالم رويا پرخواننده‌ترين کتاب‌هاي اين سن و سال است. اين بار قرار است درباره همين صحبت کنيم، يعني ادبيات فيکشن در جهان و تاريخ آن.

دور دنيا در هشتاد روز
زماني که «ژول ورن» داستان‌هايش را مي‌نوشت. اروپا اين مرد را يکي از بزرگ‌ترين رويا پردازان جهان مي‌شناخت. «سفر به مرکز زمين»، «بيست هزار فرسنگ زير آب»، «از زمين تا ماه». البته که ادبيات علمي تخيلي قرن 18 براي ما انسان‌هاي قرن بيست و يکمي واقعيت صرف است. اين جنس ادبيات هميشه در طول تاريخ طرفدارهاي عجيب و غريبي داشته و شايد يک جورهايي وسيله‌اي بود براي کشف راه‌هاي جديد علم و دانش. اصلا تمام اين کاراکترهاي دوست‌داشتني «تن تن» و «بت من» و «سوپر‌من» همه از جنس همين ادبيات فيکشن هستند. قهرمان‌هاي افسانه‌اي بچه‌ها و نوجوان‌ها در قرن گذشته. از يک نگاه اين ادبيات زياد جدي گرفته نمي‌شد. در هيچ جاي دنيا (به جز آمريکا) چون هم با قشر عام روبه‌رو بود و هم مخاطب نوجوانش پي‌گير اين داستان‌ها بودند، همين باعث مي‌شد داستان‌نويس‌هاي تخيلي‌اش در کنار پليسي‌نويس‌ها جزو پولدارترين و معروف‌ترين نويسنده‌ها باشند.

خلاقانه
و اما برسيم به خلاقيت صرف. فکر نمي‌کنم کسي پيدا بشود که «ارباب حلقه‌ها» را نديده باشد. حتما فکر مي‌کنيد داستان‌نويس اين کتاب هم کسي مانند «جي‌ کي رولينگ» است که از روي ناچاري شروع به نوشتن اين داستان کرده و بعد از آن يک هو ديده که اين‌کاره است و جلدهاي بعديش را نوشته و الان هم بعد از نوشتن اين 3 جلد به خودش مرخصي داده و با فروش رمانش دارد شاهانه زندگي مي‌کند!؟

ولي خوب است بدانيد ماجراي نويسنده ارباب حلقه‌ها کاملا متفاوت است. «جي.‌تالکين» استاد ادبيات زبان انگليسي آکسفورد بوده است. فکر کنيد، اين تالکين عجيب و غريب به جايي اين‌که مانند بقيه دايناسورهاي آسکفورد چند کتاب تخصصي درباره شکسپير و شاعران اثر باروک بنويسد، که کتابش را فقط خودش بفهمد و يکسري استاد قبل از جنگ جهاني دوم و تا دوران بازنشستگي‌اش را در جنوب انگلستان به جلسات و کنفرانس‌هاي متعدد درباره ادبيات کلاسيک دنيا بگذراند و هرچه بد و بيراه مي‌خواهد به اين نويسنده‌هاي جديد بدهد و بگويد که اين نويسنده‌ها اصلا سواد ندارد و از اين‌جور حرف‌ها. اما اين‌کار را نکرد، او نشست ارباب حلقه‌ها را نوشت! و کلي آدم و موجودات عجيب و غريب در آن دنياي ادبياتش خلق و عده زيادي را هم عاشق خودش کرد.

کودک درون
جالب است که بدانيد در بين اين نويسنده‌هاي تخيلي‌نويس که خيلي از منتقدان اين نويسنده‌ها را در دسته نويسنده‌هاي عامه‌پسند تقسيم‌بندي مي‌کنند، بر عکس ديگر شاخه‌هاي ادبيات عامه‌پسند يعني داستان‌هاي پليسي يا رمان‌هاي عاشقانه، اکثرا از تحصيلات بالاي برخوردار بودند و انسان‌هاي فرهيخته‌اي به حساب مي‌آمدند. بر عکس رمان عاشقي‌نويس‌ها و پليسي‌نويس‌ها که معمولا رتبه بالايي در اجتماع نداشتند، اين فيکشن‌نويس‌ها به قول ما کودک درون باحالي داشتند که در واقع همين کودک درون بود که براي‌شان روياهايي بکر و دست‌نيافتني در داستان هاي‌شان مي‌ساخت. شايد معروف‌ترين همين‌ها نمايش‌نامه «پيترپن» باشد. «جميز ماتيو بري» نويسنده پيترپن هميشه از سوي خانواده‌اش سرزنش مي‌شد که دنيايي که در آن زندگي مي‌کند دنيايي بچه‌گانه‌ست. اما زماني که پيترپن را نوشت به همه نشان داد که همين دنياي کودکانه است که مي‌شود از درونش جهان‌هاي بکر را ساخت.

آليس در سرزمين عجايب
گاهي اوقات هم داستان‌هاي فيکشن به همين سادگي که ما فکر مي‌کنيم نيست. گاهي همين داستان‌هاي سرگرم کننده تئوري‌هاي سياسي و فلسفي آن زمان را به تصوير مي‌کشند، مثلا داستان «سفرهاي گاليور» يکي از همين نمونه‌هاست. سفرهاي گاليور در واقع اولين رمان سياسي تاريخ ادبيات است، چون گاليور از کشور کوتوله‌ها به کشور غول‌ها مي‌رفت و هر کدام از اين جهان‌ها براي خودشان قوانيني داشتند. همه چيز در اين داستان کلاسيک سمبولي از جامعه‌شناسي و کشورداري آن دوران بود. يکي از شاهکارهاي به ياد ماندني اين نوع ادبيات، «آليس در سرزمين اسرارآميز» است. اين داستان که از رويش ده‌ها فيلم ساخته شده و همه ما تا حدودي مي‌شود گفت که داستانش را حفظ هستيم، يکي از معروف‌ترين و محبوب‌ترين آثار ادبي دنياست. داستاني ساده اما با روايتي عجيب، دختري که خرگوشي را دنبال مي‌کند و درون چاله مي‌افتد و با معجوني کوچک و بزرگ مي‌شود. شايد پايه تمام ادبيات سورئاليسم همين داستان باشد.

جنگاوران اختر ناو
همان‌طور که گفتيم اين نويسنده‌هاي علمي تخيلي بر خلاف نظر ما نوابغي بودند. شايد «اوديسه فضايي» را نخوانده باشيد ولي حتما فيلمش را ديديد، يکي از شاهکارهاي مسلم تاريخ سينماست. اين فيلم بر اساس داستاني به همين نام توسط «آرتور سي کلارک» نوشته شده بود. سي‌کلارک که يک فيزيک‌دان محقق است. در کنار رمان‌هاي علمي تخيلي کلي مقاله علمي درباره فيزيک و نجوم داشته و سال‌ها در ناسا کار مي‌کرده. جالب است بدانيد که «آيزاک آسيموف» معروف و «رابرت آنسون هاين‌لاين» هم وضعيتي تقريبا شبيه آرتور سي کلارک داشته‌اند.

پس ديديد که ادبيات فيکشن تنها براي سرگرم کردن نيست و سال‌هاست که مهم‌ترين دغدغه‌هاي بشري به همين زبان گفته مي‌شود از «اديپ شهريار» سوفوکل بگيريد تا داستان‌هاي «جي‌‌جي‌بارالد» نويسنده معاصر. همين تخيل صرف است که دري مي‌شود براي نگاه به جهان واقعيت امروز.

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨

چرخه‌ تبدیل پراید

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

خلاق‌های اینستاگرامی

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌و‌گو با «ساراسادات خادم‌الشریعه»

در آن لحظه به نتایجم فکر نکردم

٩٥/٠٩/١٨
نکاتی خواندنی درباره برترین بازیکن فوتسال آسیا در سال‌های 2014 و 2016

موفرفری خوش‌تکنیک!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨