نگاهي به ادبيات ژاپن
ادبيات به سبک سامورائي

نگاهي به ادبيات ژاپن

نویسنده :

ادبيات ژاپن سال‌هاست که نويسنده‌ها و خواننده‌هاي ايراني را تحت تأثير خود قرار داده، اما در اين چند سال اخير انگار توانسته مخاطب عام ادبيات را هم به سمت خود بکشاند طوري که آثار ترجمه‌هاي ژاپني به چاپ چندم برسد. يکي از اين نويسنده‌هاي پر آوازه ژاپني در همه جاي جهان و ايران موراکامي است. به بهانه استقبال از اين نويسنده در ايران مي‌خواهيم اين‌بار درباره ادبيات ژاپن بنويسيم.

وقتي سامورايي‌ها شعر مي‌خوانند
نسل ما ژاپن را نه با سامورايي‌هايش مي‌شناسد نه با ادبيات کلاسيک معروفش در جهان و نه تئاتر و سينماي تأثيرگذارش در غرب. نسل ما ژاپن را با هاچ زنبور عسل و فوتباليست‌ها و ميتي‌کومان مي‌شناسد. ماها يک جورهايي تمام تفريح دوران کودکي‌مان همين کارتون‌ها بود. اما از اين تفريح ساده که بگذريم هنر ژاپن داراي مؤلفه‌هاي مشخصي است که در تمام جهان شناخته شده‌ است. يکي از همين مؤلفه‌ها هايکوست. هايکو نوعي شعر ژاپني است که داراي خصوصيات خاصي در فرم است. شايد توضيح دادن اين خصوصيات زياد مشخص نباشد چون برمي‌گردد به فرم خود زبان ژاپني، اما يکي از مهم‌ترين مشخصه‌هاي اين شعر اين است که براي توصيف «يک لحظه» به کار مي‌رود، يک جورهايي شبيه غزل فارسي خودمان است، انگار زمان را فريز مي‌کند. هايکونويسي‌ سال‌هاست که در ايران مد است، البته در اروپا هم نويسنده‌هايي وجود دارند که به سبک هايکو شعر مي‌گويند.

دغدغه اصلي اين شاعران هايکو از همان اول طبيعت بوده و فصل‌ها را به سبک عجيب و غريبي توصيف مي‌کنند و به همين خاطر است که در شعر فارسي با غزل مقايسه مي‌شود.

دنياي ژاپني
بر خلاف آن چيزي که همه ما فکر مي‌کنيم ادبيات ژاپن سال‌هاست که در جهان مطرح است و نويسنده‌هاي زيادي دارد که جهاني هستند. دو تن از نويسنده‌هاي ژاپن برنده جايزه نوبل شده‌اند و در کنار اين نويسنده‌ها چندين نويسنده مطرح جهاني ديگر هم دارد. ياسوناري کاواباتا نويسنده رمان «خانه زيبارويان خفته» اولين نويسنده ژاپني‌ است که برنده جايزه نوبل شد. گابريل گارسيا مارکز درباره اين رمان مي‌گويد که جزو تنها آثار ادبي جهان است که آرزو داشته نويسنده‌اش باشد. کنزابورو اوئه ديگر نويسنده ژاپني است که برنده جايزه نوبل شده در کنار اين دو نويسنده جهاني نام‌هايي مثل کويوآبه نويسنده رمان «زن در ريگ روان» و کازوئو ايشي گورو نويسنده «شبانه‌ها» نيز شهرت جهاني در ادبيات دارند. «زن در ريگ روان» داستان زن و مردي است که در يکي از روستاهاي ساحلي جهان در يک گودال گير افتاده‌اند و و هر آن احتمال دفن شدن آ‌ن‌ها توسط ماسه‌هاي ساحل است که با باد تکان مي‌خورند. يکي از مطرح‌ترين آثار ادبيات ژاپن در جهان اين رمان است. از طرفي کازوئو ايشي گورو نويسنده ژاپني_انگليسي که طرفداران زيادي در اروپا دارد جزو نويسنده‌هاي معاصر ادبيات ژاپن است.

هفت سامورائي
فکر کنيد کشوري که اين همه داستان‌نويس جهاني دارد مگر مي‌تواند سينما نداشته باشد. به قول منتقدهاي سينمايي، ژاپن بر روي ستون‌هاي عظيمي بنا شده که يکي را نقاشي سامورايي و ديگري را ادبيات اين کشور ناميده‌اند.

روي همين حساب وقتي نام‌هاي دايناسورهاي سينما مثل اوزون، کوروساوا، ميزوگوچي و کوباياشي را مي‌آوريم اگر دقت کنيم مي‌بينيم که اکثر شاهکارهاي اين فيلم‌سازها يا اقتباس است و يا نگاهي به يکي از اسطوره‌هاي قديم ژاپن. اگر ما همين مسير را مي‌رفتيم يعني سينماي‌مان راه سينماي ژاپن را مي‌رفت و از ادبيات خودمان استفاده مي‌کرد در طول اين صد سال شايد قله‌هاي رفيعي را در هنر جهان فتح کرده بوديم.

ادبيات آن هم از نوع رستوراني
اگر کتابخوان باشيد يا علاقه‌اي نسبت به ادبيات داشته باشيد حتما نام «هاروکي موراکامي» را شنيده‌ايد. نويسنده‌اي که در اين يکي دو سال اخير، به يکي از پرفروش‌ترين نويسنده‌هاي خارجي زبان در ايران تبديل شده و در ادبيات جهان هم نامي آشنا دارد. اما نگاه فرنگي‌ها به موراکامي با نگاه ما شرقي‌ها به اين نويسنده فرق مي‌کند. همان‌طور که قبلا گفتيم ادبيات ژاپن نامي آشنا در جهان دارد، اما شيوه نگارش و نگاه نويسنده‌هاي گذشته ادبيات ژاپن هم به کشورشان و هم در فرم داستان‌نويسي داراي نوعي شاعرانگي کلاسيک است. در صورتي که وقتي با موراکامي تماما روبه‌رو مي‌شويد با فرهنگي نيمه‌سنتي و نيمه‌مدرن روبه‌رو شده‌ايد، فرهنگي که گاهي در عين مستند بودن داستان، براي شما شبيه رويا مي‌ماند و گاهي هم انگار موراکامي در کلاس درسي حاضر شده و دارد برايتان درباره فرهنگ و زبان ژاپن تدريس مي‌کند و شما مدهوش اين داستان‌ها شده‌ايد. تقريبا مي‌شود گفت موراکامي هرچه تازه نوشته به فارسي ترجمه شده و همه کارها هم به چاپ چندم رسيده است. اولين اثرش که به فارسي ترجمه شد و اصطلاحا ترکاند، «کافکا در کرانه» نام دارد. رماني که بخشي از آن درباره پسري 15 ساله است که از خانه فرار مي‌کند و در بخش ديگر راوي رمان پيرمردي است که دچار عقب‌ماندگي ذهني است و اين عقب ماندگي به او اين قابليت را داده که با گربه‌ها صحبت کند. در شکل اوليه انگار با داستان پيچيده‌اي روبه‌رو هستيم اما در واقع اين‌طور نيست.

بايد بخوانيد و تجربه کنيد که به چه سادگي اين مسئله را بررسي کرده. جالب است که موراکامي معروف تا 29 سالگي در نزديکي‌هاي شهر توکيو کافه‌اي داشته و زندگي‌اش را با کار سخت از اين راه مي‌گذرانده. خودش دليل داستان نويس‌شدنش را توپ بيسبال مي‌داند! که در يکي از مسابقات محلي تيم مورد علاقه‌اش به آسمان پرتاب کرد. مي‌گويد همان لحظه که در استاديوم نشسته بودم و بازي را مي‌ديدم به خودم گفتم بايد داستان‌نويس شوم و موراکامي معروف از همين‌جا شروع به نوشتن کرده است، فکرش هم مو به

تن آدم را سيخ مي‌کند!
بقيه کتاب‌هاي موراکامي که به فارسي ترجمه شده‌اند هم اين‌ها هستند: «پس از تاريکي»، «از دو که حرف مي زنم از چه حرف مي زنم»، «ديدن دختر صد در صد دلخواه در صبح زيباي ماه آوريل» ، «کجا ممکن است پيدايش کنم؟»

نظرات کاربران
کد امنیتی
پربازدیدتریـــن ها
محرمانه مستقیم

9 سال و ۳۶۴ روز!

٩٥/٠٩/١٨
ذهن زیبا

ذهن زیبا

٩٥/٠٩/١٨
روایت‌هایی از هفت‌خان خواستگاری‌های امروزی به بهانه شروع فصل خواستگاری‌ها

از خواستگاری تا ازدواج راه درازی ا‌ست!

٩٥/٠٩/١٨
تولدنـوشت‌های اینستاگرامی سه نسل از جیمی‌ها به مناسـبت 19 آذر 10 سالگی جیم

دهه دومی شدیم:)

٩٥/٠٩/١٨
فتوچاپ

فتوچاپ

٩٥/٠٩/١٨
#شگرد_خفن

زنده و مستقیم این‌جا اینستاگرام است!

٩٥/٠٩/١٨
مینی‌ها

مینی پیشنهاد

٩٥/٠٩/١٨
فيلمى كه تكليفش نه با خودش مشخص است نه با ما

فيلم‌ هِنسى!

٩٥/٠٩/١٨
تلگجیم

تلگجیم

٩٥/٠٩/١٨
حکایت هفته

اندر حکایت خراب کردن دیوار و مریدان

٩٥/٠٩/١٨
برای اولین بار رونمایی از راهنمای اصطلاحات جلسه موضوع ویژه

از همش نزن تا خیارشورکنار جوجه!

٩٥/٠٩/١٨
وقتی که یک پای فرهنگ تعطیلی می‌لنگد

تعطیلیِ تعطیلات

٩٥/٠٩/١٨

یهویی شد دیگه

٩٥/٠٩/١٨
مینیمال

زن زندگی/مرد زندگی باس چی داشته باشه؟

٩٥/٠٩/١٨
درباره مردانگی دختر شطرنج باز کشورمان که حسابی در رسانه‌های جهان ترکاند!

دختری از جنس آقا تختی!

٩٥/٠٩/١٨
درباره تعطیلات و فرهنگ تعطیلی به بهانه احتمال اضافه شدن یک روز تعطیل دیگر به تقویم کشور از سال آینده

فیتیله چندتا تعطیله؟!

٩٥/٠٩/١٨
نگاهی به تعطیلات رسمی ایران و دیگر کشورهای توسعه یافته دنیا

این همه تعطیلی چندتا لایک داره؟!

٩٥/٠٩/١٨
پیشنهاد جیم برای تاسیس یک وزارت خانه جدید:

وزارت تعطیلات حواسش به همه شنبه‌ها هست

٩٥/٠٩/١٨
گفت‌وگو با دکتر علی چِشُمی عضو هیئت علمی اقتصاد دانشگاه فردوسی

تعطیلات آفت هست ولی نه برای اقتصاد فعلی ما!

٩٥/٠٩/١٨
گپی با قربان محمدپور کارگردان سلام بمبئی که فیلمش رکورد فروش در روز اول اکران را زد

سینمای من جشنواره‌ای نیست، برای مردم است

٩٥/٠٩/١٨