هفته پژوهش؛ هفته‌ای برای سر دادن شعارهای زیبا
4 نخبه مشهدی از دغدغه‌هایی می‌گویند که هرسال تکرار می‌شود

هفته پژوهش؛ هفته‌ای برای سر دادن شعارهای زیبا

نویسنده : وحید تفریحی

بعضی روزهای سال خوراک شعار دادن و حرف‌های قشنگ زدن است؛ فلان مسئول می‌آید و به مناسبتی هزار قول و وعده می‌دهد و چند روزی هم که می‌گذرد حتی یادی از آن شعارهای زیبایش نمی‌کند. هفته پژوهش و فناوری هم شاید از آن قبیل مناسبت‌هایی است که تقویم، شعارهای زیبایی را که هر سال در آن مناسبت داده می‌شود به یاد دارد. «حمایت می‌کنیم!» «به جوانان بها می‌دهیم!» «تسهیلات می‌دهیم!» فلان می‌کنیم! بهمان می‌کنیم و هزار و یک قول و وعده دیگر که جز اندکی، بقیه آن رنگ واقعیت به خود نمی‌گیرد. در این چند سال به تناسب فعالیت‌های رسانه‌ای و همچنین ارتباطی که با نخبگان مشهد داشتم، تا کنون پیش نیامده است که یکی از این نخبگان که اتفاقا هر کدام افتخارات ملی و بین‌المللی زیادی کسب کرده‌اند از وضع موجود در زمینه حمایت از نخبگان و پژوهشگران انتقاد نکنند و درد دل‌های‌شان را به نوع برخورد مسئولان و تنگ‌نظری‌ها بازگو نکنند. جالب این جاست که این درد دل‌ها و انتقادها و کمبودهایی که در مسیر فعالیت‌های علمی و پژوهشی نخبگان وجود دارد هر سال تکرار و گاه بر تعدادشان افزوده می‌شود، گویی گوش شنوایی پیدا نمی‌شود که خواسته‌های نخبگان علمی شهرمان را بشنود و برای برطرف مشکلات و تامین خواسته‌های‌شان تلاش کند. به هر حال به مناسبت هفته پژوهش و فناوری که از شنبه 25 آذرماه آغاز می‌شود و احتمالا با قول و قرارهای جدیدی از سوی مسئولان و متولیان علمی و پژوهشی همراه خواهد شد، تصمیم گرفتیم پای درد دل 4 نفر از نخبگان مشهدی بنشینیم و خواسته‌ها و مطالباتی را بشنویم که هرچند ممکن است تکراری بوده و بارها بر آن تاکید شده باشد؛ اما مطرح کردن آن‌ها به امید وجود گوشی شنوا و همتی والا، خالی از لطف نیست.


دارنده جایزه معتبرترین کنگره جهانی قلب:

حمایت در عمل باشد نه در حرف!

«دکتر امیرحسین صاحبکار» جوان 28 ساله و نخبه مشهدی است که در کارنامه علمی و پژوهشی او افتخارات زیادی به چشم می‌خورد. او که در حال حاضر دانشجوی دکترای فوق تخصصی (P.H.D) بیوتکنولوژی دارویی دانشکده داروسازی مشهد است؛ اوایل امسال توانست جایزه معتبرترین کنگره جهانی قلب را از رئیس انجمن جهانی قلب دریافت کند و به عنوان جوان محقق و برگزیده جهان در این عرصه معرفی شود. صاحبکار البته موفقیت‌های دیگری هم داشته است که از جمله آن می‌توان به برگزیده شدنش در هفدهمین جشنواره تحقیقاتی علوم پزشکی رازی نیز اشاره کرد که در آن یک ترکیب دارویی گیاهی با عنوان «کورکومین» را معرفی کرده است، دارویی که در بهبود عوارض پوستی مصدومان شیمیایی ناشی از گاز خردل اثر بخش است.

موارد مرتبط با معیشت نخبگان و پژوهشگران یکی از موضوعاتی است که صاحبکار از آن به عنوان مطالبه‌ای مهم یاد می‌کند و می‌گوید: «به نظر شما یک دانشجو در مقطع PHD و مجموعه‌ای از فعالیت‌های علمی و تحقیقاتی که مورد توجه مجامع بین‌المللی قرار گرفته است، چه میزان حقوق می‌گیرد؟»

صاحبکار صحبت‌هایش را با فرض این‌که «شرایط اقتصادی فعلی برای حمایت از نخبگان قابل تغییر نیست» ادامه می‌دهد و می‌گوید: «فرض کنیم که به اصطلاح «همینه که هست» و امکان تغییر وضعیت فعلی در تقویت حمایت‌های مالی از نخبگان وجود ندارد، بنابراین حداقل باید شرایطی فراهم شود که دانشگاه و سایر نهادهایی که وظیفه حمایت از نخبگان و پژوهشگران را بر عهده دارند امکانات و تسهیلات بیشتری را برای این افراد فراهم کنند.»

وقتی از این جوان نخبه مشهدی سوال می‌کنم: در مسیر انجام فعالیت‌های علمی و پژوهشی‌اش با چه کمبودها و مشکلاتی مواجه شده است؟ موارد زیادی را مطرح می‌کند و در توضیح مهمترین آن می‌گوید: «وقتی داروی کورکومین را مطرح کردم و اثرگذاری آن را بررسی کردم، این دارو مورد توجه مسئولان قرار گرفت و قول‌ها و وعده‌ها برای تولید انبوه آن که اهداف درمانی گسترده‌ای دارد آغاز شد، اما همین که تصمیم گرفتم تولید این دارو را وارد مرحله اجرایی کنم، با پاسخ مناسبی مواجه نشدم و حاضر نشدند بودجه‌ای برای این کار اختصاص دهند.»

او همچنین تسهیل و حمایت در ثبت جهانی اختراعات، کاهش بروکراسی و مراحل خسته کننده اداری در حمایت از نخبگان و کاهش شکاف بین تحقیقات و پژوهش‌ها با اقدامات عملی را مهمترین خواسته‌های یک نخبه و پژوهشگر عنوان کرد.


یک مخترع:

مفهوم اختراع هنوز به درستی شناخته نشده است

«سمیه ضیائی» یکی دیگر از مخترعان و نخبگان مشهدی است. ضیائی از جمله جوانان نخبه‌ای است که علاوه بر موفقیت‌ها و افتخار آفرینی‌هایش، فعالیت‌های علمی و پژوهشی فراوانی را دنبال می‌کند؛ هم 5 اختراع دارد و دانش‌آموخته کارشناسی ارشد شیمی است و هم مسئولیت مدیر عاملی مرکز رشد و خلاقیت شهید کنعانی را بر عهده دارد. او البته در کارنامه‌اش یک نشان برنز مسابقات جهانی اختراعات در سال 2011 را هم ثبت کرده است. سمیه ضیائی در ابتدای صحبت‌هایش تاکید می‌کند که باید بین پژوهش‌های بنیادی و پژوهش‌های کاربردی تفاوت قائل شد: «پژوهشی که در دانشگاه‌ها انجام می‌شود، پژوهش‌های بنیادی است که به شکل پایان‌نامه‌های دانشجویی در دوره‌های مختلف کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترا ارایه می‌شود، اما عرصه نوآوری بیشتر به مخترعان مربوط می‌شود که البته باید به هر دو عرصه بها داد.»

او در ادامه می‌گوید: «نکته مهم تفکیک پایان نامه‌ها و مقالات از ابتکارات و اختراعات است؛ باید به افراد خلاق و مخترع توجه ویژه شود چرا که در هر کاری که فکر خلاق وجود دارد تغییر و تحولات مثبت نیز وجود خواهد داشت.»

ضیائی که خود مخترع است و در مرکز رشد شهید کنعانی با بیش از 200 نخبه در تماس است، تاکید می‌کند مسئولان باید دست نخبگان و مخترعان را باز بگذارند و حمایت‌های مالی بهتر و به موقعی از آن‌ها داشته باشند. 

مدیر‌عامل مرکز رشد و خلاقیت شهید کنعانی در ادامه این گفت‌وگو تا کید می‌کند که هنوز فضای کافی برای فعالیت مخترعان به عنوان عضوی از جامعه نخبگان فراهم نشده است: «باید توجه داشت افزایش نهادهایی که ادعای حمایت از اختراعات و نو آوری‌ها را دارند، مشکلی را حل نمی‌کند و فقط موجب اتلاف بودجه‌ها و فعالیت‌های تکراری خواهد شد.»

ضیائی در ادامه می‌گوید: «مفهوم اختراعات به درستی شناخته نشده است و از همین رو اختراعات در شکوفایی اقتصاد و پیشرفت علمی و صنعتی کشور به هیچ وجه از جایگاه مناسبی ندارد.»


دبیر کانون مخترعان ایران:

ذهن خلاق جوانان نخبه را جدی بگیرید

«سحر سپهر» که مدت‌ها است به عنوان دبیر کانون مخترعان ایران فعالیت می‌کند از جمله افرادی است که هم با پژوهش‌ها و اختراعاتی که داشته افتخارات زیادی را در عرصه علم و فناوری کسب و هم با فعالیت و اقداماتش در کانون مخترعان ایران به عنوان یک سازمان مردم نهاد (NGO) شرایط را برای فعالیت نخبگان و مخترعان فراهم کرده است. او البته در سال 2008 توانست با روبات پلیس، نشان طلای مسابقات جهانی اختراعات در کره جنوبی را نیز کسب کند.

او درباره ظرفیت‌هایی که در جامعه نخبگان علمی کشور وجود دارد، می گوید: «افراد زیادی هستند که داوطلبانه و البته عاشقانه در عرصه‌های علمی و پژوهشی کشور فعالیت می‌کنند و مسئولان باید از ذهن خلاق آن‌ها استفاده و شرایط را برای فعالیت نخبگان جوان کشور فراهم کنند.»

سپهر همچنین به نقش NGOها در گسترش فعالیت‌های نخبگان اشاره و تاکید می‌کند که با حمایت از سازمان‌های مردم نهاد می‌توان فعالیت‌های علمی را به شکل بهتری مدیریت کرد. 

او می‌افزاید: «سازمان‌های غیر‌دولتی بازوی اجرایی دولت هستند، وقتی چنین سازمان‌هایی با زحمت و تلاش ثبت شده، هزاران نفر را در خود جای داده و منشاء خدمت و فعالیت‌های بسیار زیادی در جامعه شده است و از همه مهم‌تر بدنه آن را اغلب افراد جوان، خلاق و هوشمند تشکیل داده است، چرا نباید از توان آن‌ها استفاده شود؟»

او تاکید می‌کند: «نکته حائز اهمیت این است که پیشنهاد می‌کنیم از توان سازمان‌های غیر دولتی و تشکل‌ها در مسیر صحیح استفاده شود، به جای این‌که آن‌ها را مقابل هم قرار دهیم؛ به طور مثال کانون مخترعان ایران در برگزاری مسابقات علمی در کشور کم نظیر است، حال ممکن است تشکل دیگری باشد که در برگزاری کنفرانس‌ها و سمینارها تخصص داشته باشد و تشکل دیگری در مباحث سینمایی، بنابراین این تشکل‌ها رقیب هم نیستند و هر کدام باید نقش خود را ایفا کنند.»

نظرات کاربران
کد امنیتی